اۋىزاشارعا كىمدەردى شاقىردىڭىز؟

ورازا ۋاقىتى باستالعاننان اڭقىلداعان اقكوڭىل قازاق اۋىزاشار بەرۋگە اسىعادى. رامازاننىڭ وتىز كۇنىنە جىپكە تىزىلگەندەي بولىپ كورشىلەرىمەن كەزەككە تۇرادى. “ٴبىزدىڭ ۇيدە رامازاننىڭ مىنا كۇنى اۋىزاشار بولادى. سوعان كەلىڭىزدەر!” دەپ الدىن-الا اعايىن-تۋىس، كورشى-قولاڭدى شاقىرىپ قويادى. جيعان قاراجاتىنا ازىق-تۇلىك الىپ، مالى بولماسا بازاردان مال الىپ، ارنايى اۋىزاشارعا دەپ سول مالىن سويادى. اۋىز بەكىتكەن جاندار قالاعانىنشا قالاعانىن ىشىپ-جەسىن دەپ بار تاعامىن، جەمىس-جيدەگىن، سۋسىنىن، قولدان جاساعان بالىشتەرىن، توقاشتارىن مولىنان داستارحانقا قويادى. ورازا ۇستاعان جان اۋىزىن اشسىن دەپ “قۇرما” دەگەن جەمىستى ەرەكشە ىدىسقا سالىپ قوياتىنى تاعى بار. اۋىزدى قۇرمامەن اشۋ جايىندا ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) بىلاي دەگەن: "ورازا ۇستاعاندا، اۋىزدارىڭدى قۇرمامەن اشىڭدار. قۇرما تابا الماساڭدار، سۋمەن اشىڭدار، ويتكەنى سۋ تازارتاتىن قاسيەتكە يە"[1].

ال ەندى اۋىزاشارعا كىمدەردىڭ كەلگەنى دۇرىس؟ اۋىزاشارعا كىمدەردى شاقىرعان ساۋاپتىراق؟ قازىرگى كەزدە كوپ ادامدار اۋىز بەكىتپەيدى. بەرىلەتىن ساۋابىنان بەيحابار ما، الدە اللاسىنان قورىقپاي ما؟ ايتاتىن سەبەپتەرى دە ماردىمسىز. اۋىز بەكىتپەۋگە سەبەپ بولاتىن جاعدايلار ساۋساقپەن سانارلىق عانا. مىسالعا، اسقازانى قاتتى اۋىراتىن، تاماق ىشپەسە ٴولىپ كەتۋ ٴقاۋپى بار ادامدار، ەكىقابات ايەلدەر، بالا ەمىزەتىن ايەلدەر، ناۋقاس ادامدار، ساپارلاتىپ جۇرگەن جاندار، ٴبىراق ساپارداعىلار ۇيىنە ورالعان سوڭ ٴبىر كۇنگە ٴبىر كۇن تۇتپاعان ورازاسىنىڭ قازاسىن وتەپ بەرەدى. ٴالى جوق، قاۋقارسىز قارت ادامدارعا اۋىز بەكىتۋ پارىز ەمەس. بۇلاردان باسقا قالعان پەندەلەردىڭ بارلىعىنا ورازا پارىز ەتىلگەن. جوعارىدا ايتىلعان بەلگىلى سەبەپتەرى جوق كوپ ادامدار ورازا ۇستاماي-اق جۇرە بەرەدى. ونىسى بىلاي تۇرسىن، كەشكى اۋىزاشارلاردان قالمايتىنىن قايتەرسىڭ. اۋىزاشار جاساعاننان كەيىن ورازا ۇستاسا دا، ۇستاماسا دا كورشىنى، اعايىن-تۋىستى شاقىرماي قويا المايسىز. ورازا ۇستاماعانىمەن قويماي شاقىرىلماي قالسا وكپەسى قارا قازانداي بولاتىن جاندارعا قايران قالام.

اۋىزاشار دەگەن اللا رازىلىعى ٴۇشىن اۋىز بەكىتكەن جانداردىڭ ىشىپ-جەپ قارنىن تويدىراتىن كەشى. ال وندا سەبەپسىز اۋىز بەكىتپەگەن جانداردىڭ بارۋعا حاقىسى جوق، ٴتىپتى ولار ۇيالۋ كەرەك. ال ٴبىراق قازىرگى كەزدەردە اۋىزاشارلاردا ورازا ۇستاعانداردان، ورازا ۇستاماعانداردىڭ قاراسى كوبىرەك. ٴبىر كۇنى ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) وزىنە ٴدام ۇسىنعان ساحاباسىنىڭ داستارحانىندا وتىرىپ بىلاي دەپ دۇعا جاساعان ەكەن: “ۇيلەرىڭدە ورازا ۇستاعاندار اۋىز اشسىن. داستارحانىڭنان ٴاردايىم ساليقالى، تاقۋا جاندار ٴدام تاتسىن. پەرىشتەلەر سەندەر ٴۇشىن اللادان راقىم، جارىلقاۋ تىلەسىن!” راسىندا اۋىزاشار جاساعان ٴۇيدىڭ داستارحانىنان تەك اۋىز بەكىتكەندەر ٴدام تاتۋعا ٴتيىستى. جارايدى دەلىك، ٴبىر كورشىڭىزدى نەمەسە تۋىسىڭىزدى اۋىزاشارعا شاقىردىڭىز. ال سول شاقىرعان ۇيدەن ٴبىر ەمەس بىرنەشە ادام كەلەتىنىن قايتەرسىڭ. ولاردىڭ ٴبارى ورازا ۇستاسا قۋاناسىڭ عوي. الايدا ازاننان قارا كەشكە دەيىن قارنىن تاماقپەن، سۋمەن قالاعان ۋاقىتىندا تويدىرىپ جۇرگەندەر. ولارعا نە دەرسىڭ!؟

سۇيىكتى ەلشى ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ٴبىر حاديسىندە بىلاي دەيدى: “اۋزى بەرىك كىسىگە اۋىز اشتىرعانعا ورازا ۇستاعاننىڭ ساۋابىنداي ساۋاپ بەرىلەدى. بۇدان ورازا ۇستاۋشىنىڭ ساۋابى ەش كەمىمەيدى[2]. اۋزى بەرىك كىسىگە اۋىز اشتىرۋ حاديستەن بايقاپ، ويلاپ قاراساڭىز قانداي ساۋاپ ەكەنىن كورۋگە بولادى. اۋزى بەرىك ەمەس كىسىگە نە دەپ اۋىز اشتىراسىز؟! تاعى ٴبىر حاديسىندە سۇيىكتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) بىلاي دەيدى: “ورازا ۇستاۋشىنىڭ ەكى ۇلكەن قۋانىشى بار: اۋىز اشقانىنا قۋانادى جانە راببىسىمەن قاۋىشقاندا ورازا ۇستاعانىنا قۋانادى[3]. ال ەندى قاراڭىزشى، بىرنەشە مۇسىلمان باۋىرىڭىز داستارقانىزدا قۋانىشىن ٴبولىسىپ جاتسا نۇر ۇستىنە نۇر ەمەس پە؟ بۇدان ٴسىز تاعى دا ساۋاپتان كەندە قالمايسىز.

قىسقاسى، اۋىزاشار كەشىنە اۋىز بەكىتپەسەڭىز بارماي-اق قويىڭىز! اۋىزاشارعا شاقىرسا: “نيەت قابىل بولسىن!” دەگەن تىلەگىڭىزدى ايتىپ، شارۋاڭىزدى ىستەپ جۇرە بەرىڭىز. ال ەگەر اۋىز بەكىتكەن جان بولساڭىز شاقىرعان اۋىزاشاردان قالماڭىز. سەبەبى اۋىزاشار بەرۋشى ٴسىزدىڭ ساۋابىڭىزدان ٴۇمىت ەتىپ شاقىرۋى مۇمكىن. وسى تۇستا جوعارىدا ايتىلعان ٴحاديستى تاعى دا كەلتىرە كەتەيىك. ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.): “اۋزى بەرىك كىسىگە اۋىز اشتىرعانعا ورازا ۇستاعاننىڭ ساۋابىنداي ساۋاپ بەرىلەدى. بۇدان ورازا ۇستاۋشىنىڭ ساۋابى ەش كەمىمەيدى[4] - دەگەن. ورازا ۇستاعان جان شاقىرىلماعان اۋىزاشارعا بارۋعا دا قۇقىعى بار. دەگەنمەن قازىرگى كەزدە جاعدايعا قاراپ كورەدى.

سونىمەن، قۇرمەتتى اعايىن! قاسيەتتى رامازان ايىندا داستارقاندارىڭىزدان اۋزى بەرىك جاندار ٴدام تاتسىن! ۇيلەرىڭىزدە ٴدىندار، تاقۋا، ساليقالى، ٴقادىرلى جاندار قوناق بولسىن! داستارقاندارىڭىز ٴاردايىم ادال، تازا تاماقتارعا تولى بولسىن دەمەكپىز!

[1] ٴابۋ ٴداۋىت، ساۋم 21; تيرميزي، ساۋم 10

[2] تيرميزي، ساۋم، 82)

[3] بۇحاري، ساۋم 9; مۋسليم، سيام

[4] تيرميزي، ساۋم، 82)

date05.06.2017readCount4773printباسىپ شىعارۋ