ٴ ٴسىز رامازانعا دايىنسىز با؟ - muslim.kz
ٴسىز رامازانعا دايىنسىز با؟

جەر بەتىندە كاسىبى، ماقساتى، ارەكەتى الۋان ٴتۇرلى ميللياردتاعان ادامدار ٴومىر سۇرەدى. الايدا ولار قانداي ىسپەن اينالىسسا دا، مەيلى، ساۋدا، ساباق، اۋىل شارۋاشىلىعى بولسىن بارىنە ورتاق ٴبىر قاسيەت بار. ادامدار كەز كەلگەن جاۋاپتى ىسكە الدىن-الا دايىندالادى. ىجداعاتتى ستۋدەنت ماڭىزدى ەمتيحانعا ايلار بۇرىن كىتاپ وقۋ، كونسپەكت جازۋ ارقىلى قام جاسايدى. تابىستى ساۋداگەر تاۋاردى ساۋدا باستالاردان قانشاما ۋاقىت بۇرىن دايىندايدى ەمەس پە؟ ٴتىپتى، ديقانشى جاقسى ٴونىم العىسى كەلسە، قار ەرىگەن ساتتەن باستاپ ارەكەت جاسايدى.


سول سەكىلدى، مۇسىلمانداردا قانداي دا ٴبىر كاسىپپەن قاتار، اسا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى ٴىس بار. ول – راببىسىنىڭ الدىنداعى قۇلشىلىعى. اسىرەسە، جىلىنا ٴبىر-اق رەت اتقارىلاتىن قاسيەتتى پارىز ورازا وتە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەدى. ٴسىز عۇمىرىڭىزدا بالكىم 10 ورازا، بالكىم 20 ورازانى قارسى الىپ، شىعارىپ سالىپ ۇلگەرگەن بولارسىز. الايدا، ٴاربىر ادام رامازان اياقتالعاندا: «ۋاقىت دەگەن قانداي جىلدام؟! ٴبىر اي كوزدى اشىپ-جۇمعانشا وتە شىقتى... ەشتەڭەگە ۇلگەرە المادىق. قۇراندى دا بىتىرە المادىم، تاراۋىق نامازداردى جىبەرىپ الدىم. قۇداي قالاسا، كەلەر جىلى ٴبارى باسقاشا بولادى» دەگەن وكىنىشكە ۇرىنادى. يسلام عالىمدارى مۇنىڭ سەبەبى – رامازانعا دەگەن دايىندىقتىڭ جوقتىعىندا دەگەن پايىم ايتادى. قاسيەتتى ايدى اسىعا كۇتكەنىمىزبەن، وعان دەگەن دايىندىق رامازان تابالدىرىقتان اتتاعاندا باستالادى. ناتيجەسىندە، رامازاننىڭ ٴلاززاتىن سەزىنۋدەن ماقرۇم قالىپ ٴجۇرمىز. مۇنى بىلگەن ساحابالار رامازانعا التى اي بۇرىن دايىندالىپ، التى اي بويى اللادان امان-ەسەن جەتۋدى سۇراعان ەكەن. ەڭ ابزال بۋىن وكىلدەرىنىڭ پاراساتتى ٴداستۇرىن بۇزباستان بىزدە ورازاعا دەگەن دايىندىقتى پىسىقتاپ قويساق دەگەن نيەتپەن بۇگىنگى جازبامىزدى ۇسىنامىز.

1. نيەتتى تۇزەۋ. قۇلشىلىق امالدارىنىڭ ىشىندەگى ەڭ ٴبىر قۇرمەتتىسى سانالاتىن ورازا – كۇنالاردان قۇلان-تازا ايىعۋعا، جاقسىلىققا وزگەرۋگە، ٴناپسىنى تاربيەلەۋگە، تاقۋالىققا جەتۋگە، زور تابىسقا يە بولۋعا، سۇراعانىن الۋعا، تاۋسىلمايتىن نىعمەتتەر مەن ماڭگىلىك باقىتقا بولەنۋگە بەرىلگەن جالعىز مۇمكىندىك. ورازانىڭ وزگە قۇلشىلىقتاردان ۇستەمدىگى سول، ونىڭ ساۋابىن اللادان وزگە ەشكىم بىلمەيدى. ويتكەنى،  ورازا - اللا مەن ق ۇلىنىڭ اراسىنداعى سىر. ادامنىڭ راببىسىمەن اراسىنداعى سىرىنا سىرت كوزدىڭ سىنى ارالاسپايدى. اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن): «رامازان - بەرەكە ايى. اللا تاعالا بۇل ايدا كۇنالاردى كەشىرەدى، دۇعالاردى قابىل ەتەدى. بۇل ايدىڭ قۇنىن بىلىڭىزدەر! تەك جاھاننامعا باراتىن ادام عانا بۇل ايدا راحمەتتەن ماقرۇم قالادى» دەگەن. (تاباراني) پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن):  «شىنىندا، اللا تاعالانىڭ الدىندا سونداي ادامدار بار: اللا ولاردى رامازاننىڭ ٴاربىر كۇندىزى مەن تۇنىندە وتتان بوساتادى. جانە شىنىندا، ٴاربىر مۇسىلمان رامازاننىڭ تۇنىندە دە، كۇندىزىندە دە ٴوزىنىڭ دۇعاسىنا جاۋاپ الىپ وتىرادى» (ٴال-باززار)، «كىمدە-كىم ورازا ۇستاعان كۇيىندە قايتىس بولسا، ٴجانناتقا كىرەدى» (ٴال-باززار) دەگەن وسيەتتەر قالدىردى. يمام ناساي ٴوزىنىڭ «سۋنان» اتتى حاديس جيناعىندا ٴابۋ ۋمامادان (وعان اللا رازى بولسىن) مىناداي حاديس جەتكىزەدى. «ٴابۋ ۋماما (وعان اللا رازى بولسىن) اللا ەلشىسىنە (وعان اللا رازى بولسىن): «ٴاي، اللا ەلشىسى! ماعان پايدا بەرەتىن ٴبىر امالدى نۇسقاشى»، - دەيدى. سوندا ول كىسى:«ورازا ۇستا! سەبەبى ونىڭ تەڭدەسى جوق!» دەگەن».

بۇل ايدا مىڭ ايدان ٴقادىرلى بولعان ٴقادىر ٴتۇنى، دۇعا قايتارىلمايتىن ۋاقىتتار، اللاعا جاقىنداتاتىن تۇنگى ناماز، ساۋاپتارعا كەنەلتەتىن تاراۋىق نامازى، قۇران وقىلاتىن تۇندەر، اۋىز اشار ۋاقىتتاعى قۋانىش سەكىلدى باسقا ەشبىر ايدا، ەشبىر قۇلشىلىقتا قايتالانبايتىن نىعمەتتەر بار. ٴيا، بۇل جىلىنا ٴبىر-اق رەت بەرىلەتىن مۇمكىندىك. جانە وتكەن رامازاننان كەلەر رامازانعا جەتپەگەندەر قانشاما؟! سول سەبەپتى، ەڭ الدىمەن وسىناۋ ساۋاپتى ايدىڭ ارتىقشىلىقتارىن ەسكە الىپ، شىنايى ىقىلاسپەن دايىندالۋدى جۇرەككە بەكىتىڭىز دەمەكپىز.

2. دۇعا جاساۋ. تۇلا بويى ساۋاپتارعا تۇنعان  رامازانعا جەتۋ جانە وسى ايدا اللا رازى بولاتىن امالداردى اتقارۋ – مۇسىلمانعا بەرىلگەن نىعمەت. ال امالى جوق، ەسەبى بار قيامەتتە بىزگە تامشىداي ساۋاپتىڭ ٴوزى اۋاداي قاجەت. سول سەبەپتى، كۇندەلىكتى دۇعامىزعا رامازانعا امان-ەسەن جەتۋدى، ۇلى مۇمكىندىككە يە بولۋدى، اتقاراتىن قۇلشىلىقتارىمىزدى جەڭىل ٴارى جەمىستى ەتۋىن اللادان سۇراپ، دۇعامىزعا قوسايىق.

3. جوسپار قۇرۋ. ٴدال بۇگىن قولىڭىزعا قالام مەن قاعاز الىپ، رامازان ايىنا جوسپار قۇرىڭىز. سوندا دايىندىق شارالارى دا ٴمالىم بولماق. ماسەلەن، مەن قۇرانعا قاتىم جاسايمىن، مىنەز-قۇلقىمدى دۇرىستايمىن، جەتىمدەر ۇيىنە بارامىن، پايعامبارىمىزدىڭ (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) ٴومىربايانىن وقيمىن، 50 حاديس جاتتاپ، وعان امال جاسايمىن ت.ب.

4. جۇمىستى رەتتەۋ. اللا قالاسا، بيىلعى جىلعى رامازان – مامىر-ماۋسىم ايلارىنا ٴتۇسىپ وتىر. ياعني، ىستىق كۇندەرگە تاپ كەلۋى مۇمكىن. ەكىنشى جاعىنان، جاز – ەڭبەك دەمالىستارىنىڭ ايى. وسى ەكى مۇمكىندىكتى ۇشتاستىرا بىلگەن ادام ۇتىلمايدى دەپ ويلايمىز. سەبەبى، رامازان تولىقتاي قۇلشىلىق ايى ەمەس پە؟ ون ٴبىر ايىمىزدى دۇنيەلىك قاجەتتىلىكتەرىمىزگە ارناپ، بار بولعانى وتىز كۇندى جاراتۋشىمىزعا، اقىرەتكە ارناساق ايىپ بولماس... عالىمدار «اللا اقىرەتتىك ىستەرگە كوبىرەك كوڭىل بولگەن ادامنىڭ بۇل دۇنيەلىك ىستەرىنە جەڭىلدىگىن جاساپ قويادى» دەگەن.

5. ۋمراعا قامدانۋ. اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن): «رامازانداعى ۋمرا قاجىلىققا تەڭ كەلەدى» دەگەن. (بۇحاري، مۋسليم). ساپارعا تەك رۋحاني دايىندىق ەمەس، ماتەريالدىق قاجەتتىلىكتەر دە تالاپ ەتىلەتىندىكتەن، قاراجاتىڭىزدى، دەمالىس كۇندەردى، قۇجاتتارىڭىزدى وسى باستان ازىرلەگەنىڭىز ابزال.

6. ساداقاعا اقشا جيناۋ. «اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) جاقسىلىقتا ادامداردىڭ ەڭ جومارتى ەدى. رامازاندا جابىرەيل (وعان اللانىڭ سالەمى بولسىن) كەلىپ جولىققاندا ودان دا قاتتى جومارتتىق كورسەتەتىن». (بۇحاري، مۋسليم). وسىعان سايكەس عالىمدار رامازان ايىندا جومارتتىقپەن ساداقانى كوپ بەرۋگە تىرىسۋ - ابزال امال دەگەن. قاسيەتتى ايدا ساۋاپ تەرەمىن دەسەڭىز، ارنايى ىدىس ارناپ، ساداقا ٴۇشىن اقشا جيناۋدى دا بۇگىننەن باستاڭىز دەگەن كەڭەس بەرگىمىز كەلەدى.

7. قۇران وقىپ ۇيرەنۋ. «اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) ٴاربىر رامازاندا جابىرەيل (وعان اللانىڭ سالەمى بولسىن) پەرىشتەگە قۇراندى تولىعىمەن وقىپ بەرەتىن». (بۇحاري، مۋسليم). سول سەبەپتەن ساحابالار بۇل ايدا قۇراندى جارىسا حاتىم ەتۋگە تىرىساتىن. ەگەر ٴسىز ٴتاجۋيد ەرەجەلەرىن دۇرىس بىلمەيتىن بولساڭىز، ٴدال بۇگىننەن باستاپ قام جاساڭىز. سەبەبى، رامازاندا ٴارىپ ۇيرەنۋگە قاراعاندا، اللانىڭ ٴسوزىن وقىعانىڭىز – الدەقايدا ابزال. ال ەگەر، قۇران وقي بىلسەڭىز، ٴبىر ايدا حاتىم جاساپ ۇلگەرۋ ٴۇشىن، الداعى ٴتورت ايدا 2 رەت حاتىم جاساۋدى ماقسات تۇتىڭىز. بۇل امالدى بۇگىننەن قالدىرماعانىڭىز دۇرىس.

8. ٴناپىل قۇلشىلىقتاردى ارتتىرۋ. جوعارىدا ايتقانىمىزداي، رامازان – قۇلشىلىققا دايىندىق ەمەس، سول قۇلشىلىقتار اتقارىلاتىن اي. ادامدار كوپ قۇلشىلىققا بەيىمدەلمەگەندىكتەن، اۋىر سالماقتىڭ اسەرىنەن قۇلشىلىق راحاتىن سەزىنە الماۋى ابدەن مۇمكىن. حاديستە: «كىمدە-كىم رامازاندا يمانمەن جانە اللادان ساۋابىن ۇمىتتەنە وتىرىپ ناماز وقىسا، ونىڭ وتكەن كۇنالارى كەشىرىلەدى» دەلىنگەن. (بۇحاري، مۋسليم). ولاي بولسا، تۇنگى نامازعا تۇرۋدى جيىلەتىڭىز دەگىمىز كەلەدى. سونداي-اق، جازدا كۇن ۇزاق بولاتىندىقتان، كۇنى بويعى ورازاعا شىداماۋىمىز دا مۇمكىن. مۇنىڭ الدىن الۋ ٴۇشىن، بۇگىننەن باستاپ سۇننەتكە ساي، دۇيسەنبى جانە بەيسەنبى ورازالارىنا ىجداعاتتىلىق تانىتىڭىز.

9. دەنساۋلىعىڭىزدى كۇتىڭىز. اسقازانى اۋىراتىن نەمەسە دەنساۋلىعىندا باسقا دا اقاۋى بار ادامدار ەم-دوم شارالارىن بۇگىننەن باستاعانى ابزال.

10. قاجەت زاتتاردى ساتىپ الۋ. سالقىنداتقىش، جەلدەتكىش سەكىلدى ورازانى جەڭىل وتكىزۋگە سەبەپ بولاتىن كەرەك-جاراقتارعا بۇگىننەن باستاپ اقشا جيناڭىز نەمەسە قولىڭىزدا بار بولعان جاعدايدا ساتىپ الۋدى كەيىنگە قالدىرماڭىز.

11. وقۋلىقتاردى دايىنداۋ. رامازان – رۋحتى، ٴتاندى تاربيەلەيتىن اي. ەگەر، ٴسىز وسى ايدى قۇلشىلىققا ارناپ، ٴبىر جىلعا ازىق بولاتىن ٴبىلىم جيناۋدى ماقسات تۇتساڭىز، وقۋلىقتاردى، دارىستەردى قازىردەن باستاپ ىزدەۋگە، ساتىپ الۋعا دەن قويىڭىز. قۇرانىڭىز جوق بولسا، قولعا تۇسىرۋگە اسىعىڭىز. ساۋاپ ماقساتىندا سىيلىق رەتىندە تاراتۋدى قالاساڭىز، بىرنەشەۋىن جيناۋدى بۇگىننەن باستاپ قولعا الىڭىز.

12. دۇعا-سۇرەلەر جاتتاۋ. رامازاننىڭ تۇندەرىن نامازبەن، دۇعامەن وتكىزەمىن دەگەن ادام، نامازدا وقىلاتىن سۇرەلەر سانىن وسى باستان ارتتىرا بەرگەنى ابزال. دۇعالار قابىل بولاتىن ۋاقىتتا كىتاپشا ىزدەپ كەتكىڭىز كەلمەسە، قۇران مەن سۇننەتتەگى دۇعالاردى جاتتاۋدى بۇگىننەن باستاڭىز.

ٴقادىرلى، باۋىرلار! جوعارىدا ۇسىنىلعان جازبامىزدا ٴوز پارقىمىزشا رامازانعا دايىندىق شارالارىن قاراستىرىپ كوردىك. رامازانعا ساناۋلى-اق كۇندەر قالدى. ەندەشە، ٴاربىر ٴساتىمىزدى ەكى دۇنيەمىزگە ۇتىمدى پايدالانۋعا اسىعايىق. اللا تاعالا قۇلشىلىقتا ىنتالى ەتىپ، كۇنا-كەمشىلىكتەرىمىزدى كەشىرسىن!

date13.05.2017readCount3816printباسىپ شىعارۋ