ماديار سەرىكبايەۆ: "شىندىقتى ەمەس، اقيقاتتى ايتامىز"

«ونەر قىراندارى» ٴازىل-سىقاق تەاترى ٴوزىنىڭ تارتىمدى، ٴارى ماعىنالى قويىلىمدارىمەن كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ كەلە جاتقان ونەر ۇجىمى. اتا ٴدىنىمىزدى ونەر ارقىلى دارىپتەپ، كوپشىلىكتىڭ جۇرەگىنە جول تاپتى. مىنە، قاتارىنان ٴۇشىنشى جىل قاسيەتتى رامازان ايىنىڭ باستالۋىنا وراي قمدب-مەن بىرلەسە وتىرىپ، «بەرەكەلى مەرەكە» اتتى كونسەرت ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. وسى ۇلكەن شارانىڭ الدىندا ۇجىمنىڭ باسشىسى ماديار سەرىكبايەۆتى سوزگە تارتتىق.

جىل قاتارىنان وقۋدان قۇلادىم


– ماكە، اڭگىمەمىزدىڭ وسى ٴازىل-سىقاق تەاتىرىنىڭ قۇرىلۋىنان باستاساق.

– ونەرگە دەگەن قۇشتارلىعىم مەكتەپ قابىرعاسىنان باستالدى. دەگەنمەن، اۋىلدىڭ تاربيەسىن كورىپ وسكەندىكتەن بولار،  مۇمكىن ۇياڭدىق شىعار باستاپقىدا ٴارتىس بولايىن دەگەم جوق. بالا كەزىمدە اۋىل قاريالارىنىڭ قاسىنان شىقپاي، سولاردىڭ اڭگىمەسىن تىڭداپ، ورازا ۇستاسا، مەن دە اۋىز بەكىتىپ ٴجۇردىم. ولار اۋىزدارىن اشىپ، ۋاعىزدارىن ايتىپ بولعاننان كەيىن ماعان قۇران وقىتاتىن. مۇمكىن، وسىنداي تاربيەنىڭ اسەرى بولار باستاپقىدا مەدرەسەگە، كەيىنىرەك شىمكەنتتەگى  قازاق-اراب  ينستيتۋتىنىڭ ٴدىن فاكۋلتەتىنە قۇجات دايىندادىم. الايدا، كەشىگىپ قالۋىما بايلانىستى، ٴارى  ورىن دا شەكتەۋلى بولعاندىقتان، قۇقىق جانە ەكونوميكا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى اتاندىم. دەگەنمەن، بۇل سالاعا ىقىلاسىم بولماي وقۋدان شىقتىم دا الماتىعا تارتتىم. ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى  تەاتر جانە كينو ينستيتۋتىنا قۇجاتىمدى تاپسىرىپ، ەمتيحان تاپسىرىپ كورىپ ەدىم، قۇلاپ قالدىم. الايدا، ٴۇمىتىمدى ۇزبەي ەندىگى جىلى تاعى باعىمدى سىنادىم. وسىلايشا تەك التىنشى جىلى عانا وقۋعا قابىلداندىم.  بۇل ٴ2005-شى جىل بولاتىن.

ٴبىز العاشقىدا  ەسەن ەلەۋكەن جەتەكشىلىك ەتەتىن رەسپۋبليكالىق «جايدارمان» ويىندارىنا ٴبىر كوماندا بولىپ  قاتىسىپ جۇردىك. مەن، دانا، مەلس مەن  ٴانۋار بىرگە وقىساق،  جانبولات، سىرىم جانە قۇدىرەت بىزدەن ٴبىر كۋرس تومەن  بولاتىن. اقىلداسا  كەلە:  «ٴارقايسىمىز جان-جاققا تاراپ كەتپەي ونەرىمىزدى بىرگە جالعاستىرايىق»،– دەگەن ويمەن  ولاردىڭ وقۋ بىتىرگەنىن كۇتەتىن بولىپ كەلىستىك. ونىڭ ۇستىنە ستۋدەنت كەزىمىزدە پاتەردە بىرگە تۇرعاندىقتان، ٴبىر وتباسىنىڭ بالاسىنداي  باۋىر باسىپ تا قالعان ەدىك. ولار وقۋدى ٴتاماداعاننان كەيىن، بىرگە تەلەارنالارداعى باعدارلامالارعا دا تۇسە باستادىق. وسىلايشا كاسىبي شەبەرلىگىمىزدى ارتتىرا ٴتۇسىپ، 2013 جىلى ەڭ العاشقى شىعارماشىلىق كەشىمىزدى وتكىزۋگە شەشىم قابىلدادىق.  قۇدايعا شۇكىر، ونەر مايتالماندارى،  كورەرمەندەر مەن جۋرناليستەر قاۋىمى وڭ باعاسىن بەردى.  وسىدان كەيىن كورەرمەندەر ىزدەپ تۇرعاندىقتان، جىلدا كونسەرت بەرىپ، حالىققا تانىلا باستادىق.     

    

ٴدىن ماقساتىمىزدى ايقىنداپ بەردى


– تەاتر  باسشىسى وزىڭىزدەن باستاپ، جىگىتتەردىڭ بارلىعى نامازعا جىعىلىپتى...

– ٴبىز ستۋدەنت كەزىمىزدە «تاۋگۋل-3» مەشىتى ورنالاسقان اۋداننان پاتەر جالداپ تۇردىق. ول كەزدە  قۇلشىلىق ٴۇيىنىڭ باس يمامى ورىنباسار داۋرەنبەكوۆ بولاتىن.  ٴبىر كۇنى سول كىسى ٴبىزدى  تويدا كورىپ قالىپ، قوناققا شاقىردى.  ستۋدەنت ەمەسپىز بە؟ قارنىمىز بىردە توق، بىردە اش. «تەگىن تاماق ٴىشىپ كەلەيىك»،– دەپ بىر-بىرىمىزگە قاراپ قۋتىڭداپ، ۋادەلى كۇنى جەتىپ كەلسەك، بەرىك ارعىنبەك ۇلى، ەرمەك كوكىرەكبايەۆ سياقتى مەشىت قىزمەتكەرلەرى  استارىن  دايىنداپ، ٴبىزدى كۇتىپ وتىر ەكەن. داستارقان ۇستىندە  اتا-انانى سىيلاۋ، جاقىندارمەن ارالاسۋ وزگە دە قۇندىلىقتار تۋرالى اڭگىمە ايتىلدى. سۇحباتتىڭ سوڭى سۇراق-جاۋاپقا ۇلاسىپ، بەرەكەلى كەش بولدى. سودان كەيىن ٴار سەيسەنبى سايىن باسقوسۋ ادەتكە اينالىپ، مەشىت يمامدارىمەن تىعىز ارالاسا باستادىق. ۋاقىت وتە كەلە وقۋدى اياقتاعان سوڭ  جىگىتتەردىڭ بارلىعىنىڭ باسى بىرتىندەپ ساجدەگە تيە باستادى.  


– نامازعا جىعىلىپ، بەس پارىزدىڭ ٴبىرىن وتەي باستاعاننان كەيىن  رۋحاني تاقىراپتاردى دا  قاۋزاي باستادىڭىزدار.

– شىنى كەرەك، ٴدىندى تۇسىنبەي تۇرعاندا  بىزگە بارلىعى قيىن بولاتىن. سسەنارييدى جازۋ مەن  ٴازىلدى  قۇراستىرىپ، ايتا ٴبىلۋ دە وڭاي سوقپايتىن. ونەرگە ٴبىرجولاتا دەن قويعاننان كەيىن باستاپقىدا: «شىندىقتى نەگە شىرقىراتىپ  جەتكىزبەسكە؟»،– دەپ ويلايتىنبىز. سويتسەك شىندىقتىڭ دا ەكى ۇشى بار ەكەن. مىسالى، قاراپايىم حالىقتىڭ جاعدايىن، شەشىلمەي جاتقان ماسەلەلەرىن ايتساق، بيلىكتىلەر: «اينالايىندار-اۋ، بىزگە وڭاي دەيسىڭدەر مە؟ ٴبىر كۇندە  جيعان-تەرگەنىمىزدى بەرىپ تاستايتىق بولساق، مەملەكەتتىڭ بولاشاعى نە بولادى؟»،–دەپ رەنجىگەندەي بولدى. «حالىقتىڭ ٴسوزىن سويلەيىك»،– دەسەك بيلىكتەن تاياق جەيمىز، بيلىكتىڭ شاشباۋىن كوتەرەيىك دەپ كورسەك، حالىق بىزدەن تەرىس اينالاتىن بولدى. نە ىستەۋ كەرەك؟ كەيىنىرەك، يمامدارىمىزدىڭ، ۇستازدارىمىزدىڭ ايتقان ناسيحاتتارىنان  جۇرەكتەرىمىز اشىلىپ، ومىرگە باسقاشا كوزقاراسپەن قاراي باستادىق. شىندىقتى ەمەس، اقيقاتتى ايتۋدى تۇسىندىك. اقيقات دەگەنىمىز، سابىر، جاقسىلىق جاساۋ، جاقىڭا كومەكتەسۋ، نامىس ت.ب. وسىنداي  يگى قاسيەتتەر ەكەن. اللانىڭ امىرلەرى مەن تىيىمدارى اقيقات ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. ەندى،  ىستەسەك تە ٴبىرىنشى كەزەكتى جاراتۋشىنىڭ  رازىلىعىن ويلايتىن بولدىق. مىنە، سودان  ونەردەگى تاسىمىز ورگە دومالاپ، الدىمىزدان كەڭ داڭعىل جول  اشىلعانداي بولدى. ٴدىن بىزگە ماقساتىمىزدى ايقىنداپ بەردى. يسلامدى تۇسىنبەگەن ادام  باسىن تاۋعا دا تاسقا ۇرىپ، سان-ساققا جۇگىرە بەرەدى ەكەن. قۇدايعا شۇكىر، بۇگىندە العا قويعان ماقساتىمىز انىق: ادامداردى جاماندىقتان تىيىپ، جاقسىلىققا شاقىرۋ.

– سالافيلىك اعىمنىڭ  جەتەگىندە كەتكەن جاس جىگىتتىڭ ايانىشتى ٴومىرىن بەينەلەيتىن  «زامان-اي» قويىلىمىن  ساحنالادىڭىزدار. ٴساتتى شىققان دۇنيە بولدى. كۇردەلى تاقىرىپقا قالاي كەلدىڭىزدەر؟

– وتكەن جىلى كىشى قاجىلىقتى وتەۋ ٴناسىپ بولدى. سوندا ٴجۇرىپ جاستاردى وزىنە تارتىپ، ەلىمىزدىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعىنا سىزات ٴتۇسىرىپ جۇرگەن  جات اعىمنىڭ ىس-ارەكەتىن بەينەلەيتىن قويىلىمدى نەگە ساحنالاماسقا دەگەن وي كەلدى. ەلگە ورالا سالىسىمەن، جىگىتتەرمەن اقىلداسا وتىرىپ، ىسكە كىرىستىك. ەكىنشى جاعىنان بۇعان پايعامبارىمىزدىڭ (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن  سالەمى بولسىن)  ٴار ايتقان سوزدەرىڭنەن سۇرالاسىڭدار دەگەن ماعىنادا كەلگەن ٴحاديسى دە قاتتى اسەر ەتتى.  «ەگەر ٴاربىر  ٴىس-قيمىلىمىزدان، اۋىزدان شىققان ٴار  سوزدەن سۇرالساق،  نەگە پايدالى شارۋامەن اينالىسپاققا؟»،– دەپ «زامان-ايدى»  ساحناعا الىپ شىقتىق. وندا جاستايىنان اۋىلدان كەتىپ، اتا-اناسىنا قۇلاق اسپاي، ولاردى «كاپىرگە» بالاپ، سيرياعا سوعىسقا  اتتانعان،  سوڭىندا ايەلى مەن بالا-شاعاسىنان ايىرىلىپ، تۇرمەگە توعىتىلعان  جىگىتتىڭ تاعدىرى باياندالادى.  ٴبىزدىڭ قويىلىمدى كورگەن وسىنداي اعىمنىڭ ىڭعايىندا جۇرگەن ٴبىر جىگىت يمامعا كەلىپ: «شىنىمەن ٴبىز وسىلاي جاۋىز  بولىپ كەتكەنبىز بە؟»،–دەپ  تاڭدانىسىن ٴبىلدىرىپتى.


– بۇدان وزگە دە   قويىلىمدارىڭىزدى كورىپ،  وي ٴتۇيىپ، ومىرلەرىن وزگەرتكەندەر كوپ شىعار؟

بىلتىر  الماتىداعى  ٴو.  جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايىندا قاسيەتتى  رامازان ايىنىڭ باستالۋىنا وراي  «بەرەكەلى مەرەكە» اتتى كونسەرتىمىزدە تاعدىرى قيىن جەتىم بالالاردىڭ ٴومىرىن بەينەلەيتىن «20 جىلدىق كەزدەسۋ» اتتى قويىلىمدى ساحنالادىق. تۇل جەتىمدەردىڭ ينتەرناتتاعى ايانىشتى عۇمىرى، مەكتەپ بىتىرگەننەن  كەيىنگى قيىندىقتارى بەينەلەندى. ٴبىراق، قيىنشىلىقتارعا مويىماي، ەرجەتىپ، مەكتەپ بىتىرگەندەرىنە 20 جىل  تولعاندا كەزدەسىپ، ارالارىنداعى بىرەۋى 10 جەتىمدى اسىراپ الۋىن قويىلىمىنىڭ وزەگى رەتىندە كورسەتە بىلدىك. وسى قويىلىمنان كەيىن سول جەتىمدەردىڭ اكەسىنىڭ ٴرولىن سومداعان  قۇدىرەت باۋىرىمىزعا  ٴبىر  ايەل تەلەفون سوعىپ: «اينالايىن،  جاستىق كەزىمدە ويناقتاپ ٴجۇرىپ، وت باستىم. ەكىقابات بولىپ، بالامدى تۋا سالىسىمەن، جەتىمدەر ۇيىنە وتكىزگەن ەدىم. سەندەردىڭ قويىلىمدارىڭدى كورگەننەن كەيىن، قاتەمدى ٴتۇسىنىپ، بالامدى الۋ ٴۇشىن جەتىمدەر ۇيىنە كەلىپ تۇرمىن»،–دەپ وكسىپ جىلاپتى.

سول كونسەرتىمىزدە  جازدىڭ مي قايناتار ىستىعىندا جول جوندەۋشى ٴبىر كىسىنىڭ ورازا ۇستاعانى جايلى وقيعانى دا ساحنالادىق. مۇنى كورگەن ٴبىر اعامىز تەزدەتىپ جولعا شىعىپ، ورازاعا ٴبىر كۇن قالعاندا ەلىنە جەتەدى دە ەرتەڭىنە  وتباسىمەن تۇگەل اۋزىن بەكىتەدى. سول اعامىز: «ورازا ۇستاۋدىڭ ەشقانداي قيىنشىلىعى  جوق ەكەن عوي. ٴبىز مۇنى ٴوزىمىز قيىنداتىپ العان ەكەنبىز»،–دەپ اعىنان جارىلىپتى. مۇنداي وقيعالار بارشىلىق.

– ال، بيىلعى «بەرەكەلى مەكەرە» اتتى كونسەرتتىڭ  باستى ەرەكشەلىگى نە بولماق؟

– جالپى،  قانداي دا ٴبىر مەرەكەلەر بولسىن، جاقىنداپ قالعاندا وزىنە ٴتان بەلگىلەرى بار.  مىسالى، جاڭا جىل جاقىنداپ قالعاندا قالانىڭ ورتالىقتارىندا ٴداۋ شىرشا جاعىلىپ، سىيلىق ازىرلەۋ باستالادى. باسقا مەيرامدار دا وسىلاي. ال، مۇسىلماننىڭ ناعىز مەرەكەسى، ايلاردىڭ سۇلتانى قاسيەتتى رامازان ايىنىڭ  باستالعانىن كەيدە سەزبەي دە قالامىز. وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ٴۇشىن، مىنە،  قاتارىنان ٴۇشىنشى جىل قمدب-نىڭ قولداۋىمەن كونسەرتىمىزدى بەرگەلى وتىرمىز. ەكى جىل بويى بۇل شارا تەك الماتى قالاسىندا عانا ٴوتىپ كەلسە، بيىلدان  ەلىمىزدىڭ بارلىق ٴوڭىرىن ارالاپ شىقپاقشىمىز.

– قىزىقتى اڭگىمەڭىز ٴۇشىن راقمەت.

سۇحباتتاسقان كەۋلىمجاي قۇتتى

«يمان» جۋرنالى

date10.05.2017readCount4027printباسىپ شىعارۋ