نامازدىڭ ٴقادىرىن ٴتۇسىنىپ، ساۋابىن بىلسەك...

نامازدىڭ يسلام دىنىدەگى، ٴارى مۇسىلمان بالاسىنىڭ ومىرىندەگى ورنى ەرەكشە ەكەنى امبەگە ايان! ناماز ارقىلى ٴمۇمىن ٴوزىن جوقتان بار ەتكەن راببىسىنا ميعراج جاسايدى. سول ناماز ارقىلى راببىسىنا ەڭ جاقىن جاعدايدا بولادى. سول ناماز ارقىلى كۇناسى توگىلەدى. قۇراندا جانە پايعامبارىمىز (س.ع.س.) حاديستەرىندە ايتىلعان ناماز وقۋشى جان ٴۇشىن ۋادە ەتىلگەن ساۋاپتاردى، ارتىقشىلىقتاردى ساناساڭىز ساناعىنا جەتە الماسسىز. وسىناۋ ۇلى ساۋاپتاردى يسلامنىڭ العاشقى عاسىرلارىنان بەرى مۇسىلماندىقتىڭ نارىنەن قۋات الىپ كەلگەن قازاق اتالارىمىز:

بەسىنشى تىلەك تىلەڭىز،

بەس ۋاقىتتى بەس ناماز،

بىرەۋى قازا قالماسقا، - دەپ وسىناۋ ساۋاپتى دا، مارتەبەلى امالدىڭ قانشالىقتى يسلام دىنىندە ورنى بار ەكەنىن ٴجىتى تۇسىنگەنىن اڭعارتاتىنداي. ال، ەندى نامازدىڭ كەي قۇندىلىقتارىن بايانداپ كورۋدى ٴجون سانادىق:

كوپشىلىگىمىز كۇنا ىستەردەن تىيىلعىمىز-اق كەلەدى، ٴبىراق تىيىلۋعا كۇش-قۋات تابا الماي جۇرگەندەيمىز. وندا قايتپەك كەرەك؟ تۇيتكىلدەن شىعاراتىن قانداي-دا ٴبىر جول بار ما؟ ٴيا، اسىل دىنىمىزدە كۇنادان تىيىلۋعا قانشالىقتى ۇندەگەن بولسا، ودان قالاي قۇتىلۋدىڭ ٴجون-جورىعىن دا بايانداعان. اللا تاعالا قۇران كارىمدە ايتادى: «ناماز – ادام بالاسىن ارسىزدىقتان ٴھام جاماندىق اتاۋلىدان (تەرىس قىلىقتاردان) تىيادى. ال اللانى ۇنەمى (جۇرەكپەن، تىلمەن ٴھام ٴىس جۇزىندە) ەسكە الۋ بولسا، قۇلشىلىقتىڭ ەڭ ۇلكەنى، ەڭ زورى. اللا سەندەردىڭ نە ىستەپ جۇرگەندەرىڭدى تولىق بىلەدى[1]». مىنە، كوردىڭىز بە؟ اللا تاعالا قۇران كارىمدە نامازدىڭ وزىندىك ورنىن قالايشا قىسقا ٴارى نۇسقا سوزدەرمەن جەتكىزىپ قويعان. نەگە ولاي؟ دەرسىز. ويتكەنى، ناماز - شاھادات كاليماسىنان كەيىنگى ەڭ ۇلى ساۋاپتار اكەلەتىن ۇلى قۇلشىلىق! حاديستەردىڭ بىرىندە پايعامبار (س.ع.س.) ەڭ ابزال امال قايسى؟ – دەپ سۇرالعان ساتىندە، بىلاي جاۋاپ قايتارىپ ەدى: «ٴوز ۋاقىتىندا وقىلعان ناماز»[2]، - دەپ. مىنە، وسىدان-اق نامازدىڭ ۇلىلىعىن ۇعىناتىندايمىز.

كەيدە كۇنالارىمىزدىڭ كوپتىگى ەڭسەمىزدى ەزەتىنى بار. ٴيا بۇل تابيعي قۇبىلىس!  قالايشا ولاي بولماسىن؟ قيامەت كۇنىندە بولاتىن ەسەپ-قيساپتى ويلاعان پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ٴوزى: «كۇنىنە ٴجۇز رەت (اللادان كۇنالارىمنىڭ كەشىرىلۋىن سۇراپ) يستيعفار ايتامىن» - دەگەن بولسا. وزگە دە پايعامبارلار: «قيامەتتە مەنىڭ جاعدايىم قالاي بولار ەكەن»، - دەپ قورقىنىشقا تۇسەتىنى حاديستە كەلگەن بولسا. ال، ەندى ٴوزىڭىز ٴبىر ويلاپ كورىڭىز، ادام كۇنىنە بەس رەت شومىلسا، ونىڭ تانىندە كىر قالادى ما؟ ٴيا، پايعامبارىمىز (س.ع.س.) دا وسى سۇراقتى ٴوزىنىڭ ساحابالارىنا قويعان ەدى. سوندا ساحابالار: «جوق»، - دەپ جاۋاپ قاتىسقان كەزدە پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ايتىپ ەدى: «بەس ۋاقىت نامازدىڭ مىسالى سەندەردىڭ بىرەۋلەرىڭنىڭ ەسىگىڭنىڭ الدىنان اعىپ جاتاتىن وزەن بولىپ، سول وزەنگە كۇنىنە بەس رەت شومىلاتىن ادام سەكىلدى، (كۇنىنە بەس رەت شومىلعان ادامنىڭ دەنەسىندە كىر قالماعاندىعى سەكىلدى، بەس ۋاقىت ناماز وقىسا ونىڭ دا بويىندا كۇنا قالمايدى)»[3] - دەگەن ەدى. تاعى ٴبىر حاديسىندە پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «بەس ۋاقىت ناماز، ٴبىر جۇما ەكىنشە جۇما، رامازان ەكىنشى رامازان ارالارىندا ەگەر ۇلكەن كۇنالاردان تىيىلسا، كىشى كۇنالاردى جۋىپ-شايىپ تۇرادى»[4] - دەگەن بولاتىن.

بالا كەزىمىزدە ۇلكەندەردىڭ: “مىنا ادامنىڭ ٴجۇزى نۇرلى ەكەن” – دەگەن سوزدەرىن كوپ ەستيتىنبىز. سوندا قالايشا ٴبىر ادامنىڭ ٴجۇزى نۇرلى، ەندى ٴبىرىنىڭ ٴجۇزى سولعىن بولۋى مۇمكىن؟ – دەپ تاڭقالاتىنمىن. يسلام نۇرىنان ٴنار العان اتام قازاقتىڭ بۇلاي ايتۋى تابيعي نارسە ەكەن. ويتكەنى ناماز وقىعان ادامدا نۇر بولاتىندىعى جايىندا پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ٴوزىنىڭ حاديسىندە بىلاي دەگەن: «ناماز - بۇل نۇر (وسى دۇنيەدە ٴجۇزىن جارىق ەتەر، اقىرەتتە دە ٴجۇزىن جارىق ەتەر نۇر) [5]».

وتكىنشى دۇنيەنىڭ ارزىمايتىن مارتەبەسىنە جەتۋ ٴۇشىن نە جاسامادىق؟ بىرەۋدى الدايمىز، ەندى بىرەۋگە جاعىنىپ جاتامىز، كۇندىز-تۇنى شارشاماي-تالماي ەڭبەكتەنەمىز، ٴبارى نە ٴۇشىن؟ وتكىنشى دۇنيەنىڭ وتكىنشى دارەجەسىنە جەتۋ ٴۇشىن. مۇمكىن ول مانساپتان وسى دۇنيەدە ايرىلارمىز، وسى دۇنيە دە سول مانساپ بىزگە بالە رەتىندە جابىسىپ، تاۋقىمەت تارتۋىمىزعا سەبەپشى بولار. وسىنىڭ ٴبارىن بىلە تۇرا بىزدەر سوعان جەتۋگە بارىمىزدى سالامىز! ال، اقىرەت جاي شە؟ ونى ويلادىق پا؟ اقىرەت ساۋابى شەكسىز! اقىرەتتە ەشكىم ٴوزىنىڭ جەتكەن مانسابىنان ايىرىلمايدى، ول جەردە ٴولۋ دە جوق! مىنە، سول ساۋاپقا كەنەلۋ ٴۇشىن نە ىستەمەك كەرەك؟ بىلگىڭىز كەلە مە؟ وندا پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) مىنا ٴبىر سوزىنە قۇلاق ٴتۇرىڭىز: «كوپ ساجدە ەت! ەگەر ساجدە ەتسەڭ اللا تاعالا ٴار ٴبىر ساجدەڭ ٴۇشىن ٴبىر دارەجە كوتەرەدى»[6].

دۇنيەدە ٴبىر مارتەبەلى جانعا جاقىن بولۋ ٴۇشىن نەلەردى ىستەمەيمىز؟ ەگەر ول مارتەبەلى ادام جۇمىسىندا ماڭگى تۇرار، ٴومىرى ماڭگى ادام بولسا مەيلى عوي. ايتسە دە ول ٴبىر كۇنى يەلەپ تۇرعان مارتەبەسىنەن كەتەتىنىن جادىڭىزدا ساقتاعايسىز. مارتەبەسىنەن كەتپەسە ٴبىر كۇنى ۋاقىت-ساعاتى جەتىپ ازۋى التى قارىس اجالدىڭ قۇرىعىنا تۇسەتىنىن ۇمىتپاڭىز! ال ادامزاتتىڭ اسىل ٴتاجى پايعامبارىمىزبەن (س.ع.س.) كوز كورىپ، قۇلاق ەستىمەگەن نىعمەتتەرگە تولى ٴجانناتتا سەرىك بولعىڭىز كەلە مە؟ جانىنا جاقىن ادام بولعىڭىز كەلە مە؟ سۇيىكتى ۇمبەتى بولعىڭىز كەلە مە؟ ەندەشە تىڭداڭىز: پايعامبارىمىزعا (س.ع.س.) ٴبىر ساحابا كەلىپ، ٴجانناتتا ونىڭ سەرىگى بولعىسى كەلەتىنىن جەتكىزگەندە اللا ەلشىسى (س.ع.س.) بىلاي جاۋاپ قاتىپ ەدى: «سۇراعانىڭ ساعان بولسىن، ايتسەدە سەن ماعان كوپ ساجدە جاساۋ ارقىلى جاردەم ەت!»

نامازدىڭ قۇندىلىقتارىن قانشا جازعىمىز كەلسە سونشا جازۋعا بولادى. ٴتىپتى، توم-توم كىتاپ تولتىرۋعا بولادى. نامازعا جان دۇنيەمىزبەن كەلۋىمىز كەرەك. سوندا اللا تاعالا ەكى دۇنيەدە ٴجۇزىمىزدى جارىق ەتەرى ٴسوزسىز. ەلىمىز تىنىش، جۇرتىمىز امان بولسىن!


[1] «انكابۋت» سۇرەسى، 45-ايات

[2] بۋحاري جانە مۋسليم

[3] مۋسليم 668

[4] مۋسليم 233

[5] مۋسليم 223

[6] مۋسليم 488

date09.05.2017readCount4620printباسىپ شىعارۋ