جاڭعاقتىڭ پايداسى

قازان ايىنىڭ سوڭىنا قاراي پىسىپ-جەتىلە باستايتىن جەمىستىڭ ٴبىرى – گرەك جاڭعاعى. تۇقىمى گرەكيادان اكەلىنگەندىكتەن وسىلاي اتالىپ كەتسە كەرەك. عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، كۇندەلىكتى راسيونعا جەرجاڭعاق، كەشيۋ جانە برازيليالىق جاڭعاقتاردى قوسۋ ارقىلى جۇرەك دەرتىنە شالدىعۋ ٴقاۋپىن  30% تومەندەتۋگە بولادى.

جاڭعاق بۇيرەكتى قۋاتتاندىرىپ، وكپەنى تازالاپ، ىشەكتى دىمقىلداندىرادى جانە دەنە السىزدىگىنە، بەل سىزداپ اۋىرعاندا، باس اينالىپ، قۇلاق شىڭىلداعاندا دا پايدالى. ول ٴۇشىن جاڭعاق دانىنەن 600 گرامم، قارا بۇرشاقتان 300 گرامم تالقانداپ، بالعا ارالاستىرىپ، كۇنىنە 2 رەتتەن ىشەدى.

قازىرگىدەي كۇن سۋىتا باستاعان كەزدە بالالاردىڭ تاماعى جىبىرلاپ، جوتەلەتىنى بار. وسىندايدا جاڭعاقتان «ٴدارى» جاساپ جىبەرسەڭىز جاقسى. 500 گرامم ۇنتاقتالعان گرەك جاڭعاعىنىڭ ٴدانى مەن 300 گرامم بال، 100 گرامم الوە جانە 4 ليموننىڭ شىرىنىن سىعۋ كەرەك. وسىلاردى جاقسىلاپ ارالاستىرىپ، كۇنىنە ٴۇش رەت تاماقتان جارتى ساعات بۇرىن بالاعا شاي قاسىقپەن بەرىپ تۇرساڭىز جوتەلدى قۋادى، ٴبرونحيتتىڭ بەتىن قايتارادى. سونىمەن قوسا اعزانى «جاۋلاعان» سۋىقتان دا ارىلادى.

 

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، جاڭعاق ٴدانىنىڭ قۇرامىندا 55-77% ماي، 18-21% بەلوك، 5-6% كومىرسۋتەگى، ۆ1 ٴۆيتامينى مەن ا ٴپروۆيتامينى بار. ودان بولەك 1500-1200 ميكروگرامم س ٴۆيتامينى بولادى. جاڭعاقتىڭ سۋىقتاۋدان بولاتىن كەسەلدەردى كەلمەسكە قۋاتىنى وسى ۆيتاميندەرىنىڭ ارقاسىندا.

جاڭعاق مي قىزمەتىن كۇشەيتەتىن قاسيەتكە يە. كۇندە تاڭەرتەڭ اشقارىنعا 1-2 دانا جاڭعاق جەپ جۇرگەن ادام العىر، زەيىندى بولادى دەسەدى. گرەك جاڭعاعىنىڭ مايىن قابىنۋعا قارسى، اتەروسكلەروز بەن جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋلارىنا، ٴتىپتى قاتەرلى ىسىككە قارسى قولدانۋعا بولادى. اعزانى قالپىنا كەلتىرۋدەن الدىنا «جان» سالمايتىن بۇل مايدى كوپتەگەن وپەراسيالار مەن دەرتتەردەن كەيىن قولدانسا، ٴتىپتى كەرەمەت. تەرىدەگى الۋان ٴتۇرلى جارا، كۇيىك، تارتىلىپ، قابىقتانباي جۇرگەن ۇلكەن جارالار مەن تەرىنىڭ جارىلۋى كەزىندە دە جاڭعاقتى ەزىپ، مايىن جاعۋعا بولادى. ال ۇنتاقتالعان ٴدانىن بالمەن تەڭدەي مولشەردە ارالاستىرىپ، كۇنىنە 3-4 رەت، 25-30 گرامنان جەپ جۇرسە بالالاردىڭ يممۋنيتەتىن كوتەرىپ، كۇش-قۋات بەرەدى. ول جۇكتى ايەلدەرگە، قانى از ادامدارعا دا وتە پايدالى. بۇل قوسپانى گيپەرتونيا، انەميا، اتەروسكلەروز، باۋىر، بۇيرەك، اسقازان، جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنا، سونداي-اق ەڭبەك پەن اقىل-وي قابىلەتىن ارتتىرۋعا دا قولدانۋعا بولادى.

نەگىزى جاڭعاقتىڭ ٴوزى عانا ەمەس، جاپىراعى، جاس تامىرى، ٴتىپتى ٴدان اراسىن ٴبولىپ تۇرعان جۇقا «قابىرعاسى» دا دەنساۋلىقتى تۇزەۋدە تاپتىرماس تۇنبا بولا الادى. دەگەنمەن وسىنىڭ ٴبارى دە بالمەن ارالاستىرىپ جەگەنگە جەتپەيدى.

مىسالى، كەپتىرىلىپ، ۇنتاقتالعان جاڭعاق ٴدانىنىڭ ٴبىر قاسىعىن جارتى ليتر سۋعا سالىپ، 1-2 مينۋت­ قايناتىپ، ٴبىر تاۋلىك تۇندىرىپ، كۇنىنە 30 گرامنان ٴۇش رەت ٴۇزىلىسسىز 2-3 اي ٴىشىپ جۇرگەن ادام قانت ديابەتىنەن ايىعاتىن كورىنەدى.

 

سوڭعى زەرتتەۋلەر كۇنىنە جاڭعاقتىڭ ٴبىر پورسياسىن پايدالانۋ - جۇرەك اۋرۋلارىنا شالدىعۋ ٴقاۋپىن ەداۋىر قىسقارتاتىنىن كورسەتىپ وتىر. سونداي-اق، جاڭعاقتار ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋدا دا 10% پايداسى بار.

زەرتتەۋشىلەردىڭ پايىمداۋىنشا، جاڭعاقتىڭ قۇرامىنداعى پايدالى زاتتار ورگانيزمدى حولەستەريننەن ارىلتۋعا سەپتەسەدى، ياعني ٴتۇرلى دەرتتەردىڭ پايدا بولۋ ٴقاۋپىن باسەڭدەتەدى.  ساراپشىلار جاڭعاقتاردى كوبىرەك پايدالانۋعا كەڭەس بەرەدى.

 

گرەك جاڭعاعى – كوپ جىلدىق جەمىستى وسىمدىك. ورتا ازيا مەن كاۆكازدا وسەدى. ٴساۋىر ايىنىڭ ورتاسىندا گۇلدەپ، جەمىسى قىركۇيەكتە پىسەدى. حالىق مەديسيناسىندا ونىڭ تامىرىن، ٴدانىن، قابىعىن، جاپىراعىن كوپتەگەن اۋرۋعا ەم ەتىپ ەرتەدەن پايدالانىپ كەلەدى.


ماتەريالدى ازىرلەگەن ايشا كەرەي

date03.05.2017readCount8599printباسىپ شىعارۋ