حيجاز تاراپىنان ۇلكەن وتتىڭ شىعۋى

شىعىستا ٴبىر جەردىڭ، باتىستا ٴبىر جەردىڭ جانە اراب تۇبەگىندە ٴبىر جەردىڭ باتۋى

حاديستە ايتىلعانداي شىعىستا، باتىستا، اراب تۇبەگىندە ٴبىر جەردىڭ باتۋىمەن اقىرزاماننىڭ تايالعانى انىق بولادى. ٴبىراق باتاتىن جەرلەردىڭ قاي مەملەكەتتە بولاتىندىعىن اللا بىلەدى. دەگەنمەن، يمام شاراني ٴوزىنىڭ ەڭبەگىندە سىلتەمەسىز مىناداي ٴحاديستى كەلتىرەدى: «ٴساليبيدىڭ ريۋاياتى بويىنشا، راسۋلۋللا بىلاي دەگەن: «تيگر مەن ەفرات جازىعى اراسىندا ٴبىر قالا سالىنادى. ول جەردە الەمنىڭ زالىمدارى جينالادى جانە ول جەرگە قازىنالار تاسىلىپ، اقىرىندا جەرگە باتادى. ول جەردىڭ قازىنالارى قازىقتىڭ جەرگە وڭاي كىرگەنىندەي تەز ارادا باتىپ كەتەدى»[1]. دەمەك، اقىرزاماننىڭ ۇلكەن بەلگىلەرى جايىندا كەڭىرەك ماعلۇماتىمىز بولماعاندىقتان، بىزدەر ايتىلعان حاديسكە سەنىپ، قيامەت قايىمنىڭ حاق ەكەندىگىن مويىنداپ، تەك اللادان عانا مەدەت تىلەيىك.

 

حيجاز تاراپىنان ۇلكەن وت شىعادى

اقىرزاماننىڭ سوڭعى بەلگىسى حيجاز تاراپىنان ۇلكەن ٴبىر وتتىڭ شىعىپ، شارتاراپتى جارىق قىلاتىندىعى حاديستە ايتىلادى. حازىرەتى پايعامبارىمىز بۇل جايىندا بىلاي دەيدى: «حيجاز جەرىنەن شىعاتىن، بۋسراداعى تۇيەلەردىڭ مويىندارىن جارقىراتاتىنداي ٴبىر وت شىقپايىنشا قيامەت-قايىم بولمايدى»[2]. «بۋسرا» سيريا مەملەكەتىندەگى ٴبىر اۋىلدى مەكەننىڭ اتى. حازىرەتى پايعامبارىمىز 12 جاسىندا كوكەسى ٴابۋ تالىبپەن بىرگە ساۋدا ماقساتىمەن شام ايماعىنا بارعاندا، سول جەردەگى باحيرا ەسىمدى موناحتىڭ ەسكەرتۋىمەن، مەككەگە كەرى قايتقان ەدى. باحيرا حريستيان ٴدىنىن جەتىك مەڭگەرگەن موناح بولعاندىقتان، سوڭعى پايعامباردىڭ كەلەتىندىگىن جانە ونىڭ بويىندا قانداي ەرەكشەلىكتەر مەن قاسيەتتىڭ بار ەكەندىگىن بىلەتىن. سوندىقتان الىستان كەلە جاتقان كەرۋەنمەن ىلەسىپ كەلە جاتقان بۇلتتى كورىپ، ونىڭ تەگىن ەمەس- تىگىن سەزەدى دە، ٴابۋ ٴتالىب باستاعان ساۋداگەرلەردى ارنايى اسقا شاقىرتادى. ٴسويتىپ، حازىرەتى مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س.) بولاشاق پايعامبار ەكەندىگىنە كوز جەتكىزىپ، سول جەردەن كەرى قايتۋلارىن بۇيىرعان ەدى. مىنە، سول بۋسرادان شىعاتىن الىپ وتتىڭ جارىعى جۇزدەگەن شاقىرىمنان كورىنەتىن بولادى. مۇمكىن وسى ماڭداعى مۇناي كەنىشتەرىنىڭ ٴبىرى وتقا ورانادى ما، كىم ٴبىلسىن؟ وسى جەرگە دەيىن اقىرزاماننىڭ بەلگىلەرىن ايتىپ كەلدىك. ٴبىراق قيامەت-قايىمنىڭ الاساپىرانىن كورەتىن پەندەلەر جامان ادامدار مەن يمان ەتپەگەن جاندار بولادى. ال جۇرەگىندە يمانى بار پەندەلەر قيامەت-قايىمنىڭ سىلكىنىسىن كورمەستەن بۇرىن جان تاپسىرادى. حازىرەتى پايعامبارىمىز بۇل جايىندا بىلاي دەيدى: «اللا تاعالا يەمەن تاراپىنان جىبەكتەن دە جۇمساق بولىپ تيەتىن ٴبىر سامال ەستىرەدى. بۇل سامال جۇرەگىندە بيدايداي يمانى بولعان پەندەلەردى باقيلىق ەتەدى»[3]. «وزدەرى ٴتىرى تۇرىپ، قيامەتتىڭ بولعانىن كورگەن كىسىلەر ادامداردىڭ جاماندارى»[4].


[1] يمام شاراني، ج.ك.ە.، 479-بەت

[2] مۋسليم، ٴفيتان 42

[3] مۋسليم، ٴفيتان، 23

[4] بۋحاري، ٴفيتان 5; يبن ٴماجا، ٴفيتان، 24

date02.05.2017readCount4013printباسىپ شىعارۋ