بالىقتان ٴتۇرلى تاعام الاسىز، دەنساۋلىققا پايدا تاباسىز

بالىق ەتى – ادام اعزاسى ٴۇشىن پايدالى تاعامداردىڭ ٴبىرى. ونىڭ قۇرامىندا ادامعا اسا قاجەتتى بەلوك، ماي، دارۋمەن، پروتەيندەر، ومەگا 3، 6، 9 امين قىشقىلدارى، كوپتەگەن مينەرالدى زاتتار بار. ال سۇيەگىمەن جەيتىن مايشاباق، ارقان (لوسوس) بالىقتارىندا فوسفور جانە فتور كوپ مولشەردە كەزدەسەدى. كالسيي سۇيەكتى قاتايتسا، فوسفور اعزانىڭ اتقاراتىن بارلىق قىزمەتىنە قاتىسادى. سيرەك تۇتىناتىن بالىقتىڭ ەتتەن دە پايدالى ەكەنىن كوپشىلىگىمىز بىلە بەرمەيمىز.

 
 

بالىقتىڭ پايداسى:

– بالىقتاعى امين قىشقىلدارى ادام اعزاسىنا ٴسىڭىمدى. بۇل قىشقىلداردىڭ قۇرامىندا اعزاعا اسا پايدالى مەتيونين كوپ;

– باۋىر اۋرۋلارىنىڭ الدىن الادى;

– بالىق بەلوگىندا بوي وسىرۋگە ىقپال ەتەتىن ليزين قىشقىلى دا مول;

– بالىق مايىنىڭ قۇرامىندا ا جانە د دارۋمەنى كوپ. سونداي-اق، مەنولەن جانە اراحيدون قىشقىلدارى دا بار.

– بالىق ونىمدەرىنەن جاسالعان تاعامدار اس قورىتۋ بەزدەرىنىڭ جۇمىسىن جاقسارتادى;

– بالىق قۇرامىندا يود، فتور، مىس، كوبالت سەكىلدى حيميالىق ەلەمەنتتەر بار;

– بالىقتان جاسالعان تاعامدار جۇرەك جۇمىسىن جاقسارتۋعا كومەكتەسەدى.

 

بالىقتان قانداي تاعامدار جاساۋعا بولادى؟

بالىقتان سورپا جاساپ، قۋىرىپ، بۇقتىرىپ تا ٴتۇرلى اس جاساۋعا بولادى. ال قىزىل بالىقتاردىڭ، قارا كەتا بالىعىنىڭ ۋىلدىرىعى ەڭ تاڭداۋلى تاعامنىڭ قاتارىنا جاتادى. بالىق ەتى تۇزداپ كەپتىرىلىپ، شيكىدەي جەۋگە دە جارامدى.

 

بالىق پاشتەتى

Балық паштеті

تەرىسى مەن سۇيەگىنەن تازارتىلعان بالىقتى تۇزدى سۋعا سالىپ، پىسكەنشە (5-7 مينۋت) قايناتادى. پىسكەن بالىقتى الدىن-الا ازىرلەنگەن تۇششى سۇزبە، قۋىرىلعان باس پيازبەن ارالاستىرادى. ەرەسەكتەر ٴۇشىن پاشتەتكە مارگارين، تۇز قوسىپ، الىنعان مالمانى مۇقيات ەزىپ، جەنتەكتەپ، فورماعا كەلتىرىپ، سۋىتادى. ال، بالالارعا دايىندالعان پاشتەتكە سارى ماي سالۋ كەرەك، ٴبىراق تۇزدىق قوسۋعا بولمايدى. پاشتەتتى ۇزاق ساقتامايدى.

 

بالىق ەتىنەن جاسالاتىن شۇجىق

Балықтан жасалатын шұжық

سەللوفانعا ماي جاعىپ، الدىن-الا ازىرلەنگەن بالىق مالماسىن شۇجىق ٴتارىزدى تىعىز ورايدى. ەكى ۇشىن جىپپەن بايلاپ، شۇجىق باتونىنىڭ ٴوزىن ەكى جەردەن بۋادى. ازىرلەگەن شۇجىقتى سۋعا سالىپ نەمەسە بۋعا قويىپ پىسىرەدى. دامدىلىك ٴۇشىن مۋسكات جاڭعاعىن، قارا بۇرىش، سارىمساق قوسۋعا دا بولادى.

 

بالىق سالاتى

Балық салаты

جاس بالىقتى ارشىپ، تازالاپ، قۋىرادى. پىسكەن كارتوپ، الما، قىزىلشا، تۇزدالعان قياردى بىردەي كولەمدە تۋراپ، دايىندايدى. ال جۇمىرتقا مەن پيازدى ۇساقتاپ تۋراپ قويادى. سالاتتى شۇڭعىل ىدىسقا ٴۇيىپ سالىپ، ۇستىنە تۇزدىق قۇيىپ، ۇساق تۋرالعان اسكوك، كوك پيازدى سەبەدى. سالاتتىڭ جان – جاعىن پايدالانىلعان كوكونىستەرمەن، جۇمىرتقا تىلىمدەرىمەن بەزەندىرەدى. سالاتقا قۇياتىن تۇزدىققا پىسكەن جۇمىرتقانىڭ سارى ۋىزىن، قىشا (گورچيسا)، سارى ماي، تۇز قوسىپ ەزەدى. ابدەن ەزىلىپ بولعان سوڭ، ۇستىنە سىركە سۋىن قوسىپ، تاعى دا ارالاستىرادى.

 

بالىق سۇبەسى (فيلە)

Балық сүбесі (филе)

تەرىسىنەن، سۇيەگى مەن قىلتاناعىنان تازارتىلعان بالىق ەتىن – سۇبە دەيدى. بالىق سۇبەسىن ٴنالىمنىڭ، تەڭىز الابۇعاسىنىڭ، پالتۋستىڭ، كوكسەركەنىڭ، سازاننىڭ، جايىننىڭ، شورتاننىڭ ت.ب. بالىقتاردىڭ ەتىنەن دايىندايدى. شاعىنداۋ ورالعان بالىق سۇبەسىن توڭازىتار الدىندا شىرىنىن از جوعالتۋى ٴۇشىن تۇزدىق سۋمەن باپتايدى. بالىق سۇبەسىنەن نەشە ٴتۇرلى تاعام ازىرلەۋگە بولادى.

 

مايعا بۇقتىرىلعان كيلكا

Майға бұқтырылған килька

كيلكانى ۇستاعان بويدا تازارتىپ، باسىن الىپ تاستايدى دا، جۋىپ، كاستريۋلگە سالادى. ۇستىنە پياز قوسىپ، سودان كەيىن قارا بۇرىش پەن تۇز سەبەدى. جارتى ستاكان وسىمدىك مايىن قۇيىپ، باياۋ جانعان وتقا 1،5 – 2 ساعات بۇقتىرادى. وعان 3 اس قاسىق تومات-پيۋرەسىن قوسۋعا بولادى.

 

قۋىرىلعان كامبالا

Қуырылған камбала

دايىندالعان كامبالانى 5-10 مينۋت سۇتكە سالىپ قويادى. سودان كەيىن تۇز سەۋىپ، ۇنعا اۋناتىپ الادى دا، قاتتى قىزعان سارى مايعا قۋىرادى; بالىق قابىرشاقتانعاندا الادى دا، مايىن سارقىپ اعىزىپ، داستارقانعا ىستىقتاي قويادى. ۇستىنە ليمون جانە اسكوك سالىنادى.


قۋىرىلعان تابان بالىق

دايىندالعان ٴىرى بالىقتى جانىنان جارىپ، ورتاسىنان كولدەنەڭىنەن كەسەدى. ال ۇساعىن تۇتاستاي سالىپ، بۇرىش، تۇز سەۋىپ، ۇنعا اۋناتىپ، تورتاسى ايىرىلعان سارى مايعا نەمەسە وسىمدىك مايىنا قۋىرادى. داستارحانعا قويىلعاندا وعان قۋىرىلعان كارتوپ نەمەسە كارتوپ پيۋرەسىن، قيار مەن قىزاناق قوسىپ بەرەدى. وسىمدىك مايىنا قۋىرىلعان تابان بالىققا سالقىن ۆينەگرەت، مارينادتالعان كاپۋستا نەمەسە تومات سوۋسىن قوسادى.

 

بالىق سورپاسى

Балық сорпасы

بالىق سورپاسى ٴارتۇرلى بالىقتان ازىرلەنەدى. ۇساق الابۇعا مەن تاۋتاننان ازىرلەنەتىن بالىق سورپاسى وتە ٴدامدى بولادى. ول ٴۇشىن بالىقتى ىشەك-قارىننان ارىلتىپ، جاقسىلاپ جۋۋ كەرەك. تاۋتاننىڭ قابىرشاعىن تازارتۋدىڭ قاجەتى جوق. سودان كەيىن بالىقتى سۋىق سۋ قۇيىلعان كاستريۋلگە سالىپ، تۇز، پياز، لاۆر جاپىراعى جانە ٴتۇرلى-تۇستى تامىرلار قوسادى. سودان سوڭ وتتى باسىڭقىراپ قويىپ، شامامەن 40-60 مينۋت قايناتادى. سورپا دايىن بولعان كەزدە ونى ٴسۇزۋ كەرەك. بالىق سورپاسىن داستارحانعا سامسا نەمەسە بالىشپەن بىرگە قويادى.

گۇلنۇر ساتبايەۆا
date09.03.2017readCount4892printباسىپ شىعارۋ