قازاقتا مەديسينا بولعان با؟

قازاقتا مەديسينا بولعان با؟ بەلگىلى تراۆماتولوگ، مەديسينا عىلىمىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ەرسىن ٴجۇنىسوۆتىڭ باسىنان وتكەرگەن مىنا ٴبىر وقيعادان الگى سۇراقتىڭ جاۋابى تابىلا كەتتى. ەرسىن تۇرسىنحان ۇلى بىلاي اڭگىمەلەيدى:

2004 جىلدىڭ شىلدە ايىندا ەمحانامىزعا انگليادان ارنايى كەلگەن پروفەسسور:

- سىزدەردىڭ اتا-بابالارىڭىزدا وزىندىك قالىپتاسقان مەديسينا، شيپاگەرلىك بولعان با، جوق الدە، كەيىننەن ۇيرەندىڭىزدەر مە؟ - دەپ سۇراق قويدى.

وسى ساتتە بىزدە ىستەيتىن پروفەسسور ورىس ايەلى بىردەن:

- قازاقتاردا مەديسينا بولعان ەمەس، كەيىننەن ورىستاردان ۇيرەنگەن، - دەپ قويىپ قالدى. مەن ورىس ايەلدىڭ ٴسوزىن اياعىنا دەيىن سابىرمەن تىڭداپ بولدىم دا، اعىلشىن دارىگەرگە بىلاي دەدىم:

- سىزگە مىسال رەتىندە ەكى ماسەلەنى ايتايىن، سوسىن ٴبىزدىڭ اتا-بابامىزدا مەديسينا بولىپ-بولماعاندىعىن ٴوزىڭىز شەشىڭىز.  

- جاقسى.

- سىزدەردە اس قورىتۋعا قاجەتتى ماڭىزدى فەرمەنتتى بولەتىن بەزگە "pancreas" دەيدى. بۇل "تاسباقانىڭ جوتاسىنداعى تاسى، ياعني، ساۋىتى" - دەگەندى بىلدىرەدى. ياعني سىزدەر بەزدىڭ سىرتقى ۇقساستىعىنا، ونىڭ تۇرىنە قاراپ وسىلاي اتاعانسىزدار. ال ورىستاردا "پودجەلۋدوچنايا جەلەزا" دەيدى. ولار دا اسقازاننىڭ استىندا ورنالاسقاندىعى ٴۇشىن وسىلاي اتاعان. ەكەۋى دە كوزبەن كورگەنىنە قاراپ اتاۋ بەرگەن. ال ٴبىزدىڭ اتا بابالارىمىز "ۇيقى بەزى" دەيدى. سەبەبى بۇل بەز جۇمىسىن توقتاتقان جاعدايدا، ادام كوماعا، ياعني ۇيقىعا كەتەدى. ەگەر اتا-بابالارىمىزدا مەديسينا بولماعان بولسا، وندا اتالمىش بەزدىڭ كوماعا سەبەپ بولاتىنىن قايدان بىلگەن؟ -  دەگەنىمدە، اعىلشىن پروفەسسورى ٴۇنسىز باسىن شۇلعىدى.

- سوسىن گەن عىلىمى دامىعاننان كەيىن عانا عالىمدار ٴتۇرلى اۋرۋلاردىڭ نەشە اتاعا دەيىن تۇقىم قۋالايتىندىعىن دالەلدەپ وتىر. ال ٴبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز جەتى اتاعا دەيىن قىز بەرىسىپ-الىسۋعا تىيىم سالعان جانە بۇل تىيىم ٴالى كۇنگە دەيىن جالعاسىپ كەلە جاتىر. قازاقتار مەديسينانى بىلمەگەن بولسا، ولار عىلىم ەندى عانا ٴبىلىپ جاتقان اۋرۋدىڭ نەشە اتاعا دەيىن تۇقىم قۋالايتىندىعىن قالاي بىلگەن؟ - دەگەنىمدە، الگى پروفەسسوردىڭ كوزى شاراداي بولىپ:

- شىنىمەن دە سىزدەردە جەتى اتاعا دەيىن ۇيلەنۋگە بولماي ما؟ بۇل عاجاپ ەكەن. عاجاپ! مىنانداي حالىقتا "مەديسينا بولمادى" دەۋگە استە بولمايدى»، - دەدى تاڭدانىسىن جاسىرا الماي. ال انا پروفەسسور ورىس ايەل: "ەرسين تۋرسىنحانوۆيچ، يا ەتي مومەنتى نە زنال" - دەپ قايتا-قايتا كەشىرىم سۇرادى.

islam.kz
date01.03.2017readCount2674printباسىپ شىعارۋ