سىرقات تا سىناق

بۇل دۇنيەدە سىرى تولىق اشىلماعان، جاي كوزگە كورىنە بەرمەيتىن پەردەلى، حيكمەتتى جاراتىلىستار وتە كوپ. سولاردىڭ ٴبىرى  - اۋرۋ، دەرت. ادام نە ٴۇشىن اۋىرادى، اۋرۋدىڭ استارىندا نە جاتىر، بۇكىل ادام بالاسى تۋىلعاننان قايتىس بولعانعا دەيىن باسى اۋىرماي، بالتىرى سىزداماي وتسە نە بولادى؟ سىرقاتتىڭ ادام جانىنا پايداسى كوپ پە، زيانى ما؟ مىنە، وسى سەكىلدى سۇراقتار كوپشىلىكتى مازالاسا كەرەك.

ارينە، بۇگىندە كوپ ادام اۋىرعاندى جاقسى نارسە دەپ ايتا قويماس.  جانى قينالىپ، دەرت ۇستىندە جاتقان كىسىنى: «شىداي تۇر، بۇل اللانىڭ سىناعى» دەگەن سوزبەن جۇباتۋ دا قيىن. ال ٴدىنىمىز يسلامنىڭ قاعيدالارىنا مۇقيات زەر سالساق، اۋىرعاننىڭ زيانىنان پايداسى كوبىرەك ەكەنىن اڭعارامىز. ارداقتى مۇحاممەد پايعامبارىمىز (س.ع.س.) حاديستەرىنىڭ بىرىندە بىلاي دەيدى: «مۇسىلماننىڭ باسىنا تۇسكەن ٴبىر اۋرۋ، اۋىرتپاشىلىق، دەرت، سىرقات، قايعى-مۇڭ، ٴتىپتى كىشكەنە ٴبىر قيىنشىلىعى ٴۇشىن اللا ونىڭ كۇنالارىنان ٴبىر بولىگىن مىندەتتى تۇردە كەشىرەدى، جاسىرادى». كۇناسىنىڭ كەشىرىلۋىنە كىم مۇقتاج ەمەس؟ شىن مۇسىلمانداردىڭ قاي-قايسىسى بولسا، اللا تاعالادان كەمشىلىك، قاتەلىك، كۇنالارىنىڭ كەشىرىلگەنىن تىلەيتىنى ٴمالىم. سوندىقتان جاراتۋشى يەمىز ٴبىر ق ۇلىنا اۋرۋ-دەرت جىبەرسە، وعان جاقسىلىق قالاعانى. تاعى ٴبىر سوزىندە سۇيىكتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) بىلاي دەگەن: «ٴبىر قۇل اۋىرىپ قالعاندا، اللا وعان ەكى پەرىشتە جىبەرەدى: «كورىڭدەر، كوڭىلىپ سۇراپ كەلگەندەرگە نە دەيدى ەكەن؟» دەپ تاپسىرادى. ەگەر ول قۇل جاعدايىن سۇراي كەلەندەرگە اللاعا شۇكىرشىلىگىن ايتسا، پەرىشتەلەر ونى دەرەۋ اللا تاعالاعا جەتكىزەدى. سوندا اللا تاعالا بىلاي دەيدى: «ەگەر ق ۇلىمنىڭ جانىن السام، ونى مىندەتتى تۇردە جۇماعىما كىرگىزەمىن. ال شيپامدى بەرىپ، ايىقتىراتىن بولسام، وندا ەتىنىڭ ورنىنا جاڭا ٴبىر ەت، قانىنىڭ ورنىنا جاڭا ٴبىر قان بەرەمىن. وعان قوسا بارلىق كۇنالارىن كەشىرىپ، جارىلقايمىن».

كوردىڭىز بە، دەنەمىزدى دەرت شالعاندا، اقيقات الەمىندە وسىنداي جاعدايلار ٴوتىپ جاتادى. ال ەندى ٴبىز جايسىزدانىپ قالساق، بىرەۋ ٴبىزدىڭ جاعدايىمىزدى سۇراي كەلسە، وعان نە دەيمىز؟ اللاعا شۇكىر دەيمىز بە؟ بارلىق ٴسوز ٴبىر اۋىزدان شىعادى. اۋزىمىزبەن اللاعا نارازىلىق ٴبىلدىرىپ، تاعدىرىمىزعا نالىپ، مىڭ ٴتۇرلى شاعىم سوزدەر ايتۋىمىز دا مۇمكىن. اللاعا شۇكىرلىك ٴبىلدىرۋىمىز دە ىقتيمال. شۇكىرشىلىكتىڭ ارعى جاعىندا نە تۇرعانىن راسۋلاللا (س.ع.س.) حاديسىندە ٴبىلدىردى.

دۇنيەدە ەشبىر نارسە بوستان-بوسقا، سەبەپسىز، كەزدەيسوق جاراتىلمايدى. بارلىق نارسەنىڭ استارىندا بەلگىلى سىرى، حيكمەتى بولادى. بۇل دۇنيە – ۇلى ەمتيحان الاڭى، ەرتەڭگى اقيرەت جۇرتىنىڭ ەگىندىگى. ەمتيحان الاڭى بولعان سوڭ، اللا اركىمگە ٴار ٴتۇرلى سىناق جىبەرەدى. بىرەۋگە بايلىق، بىرەۋگە كەدەيلىك بەرىپ سىنايدى. بىرەۋگە تەمىردەي دەنساۋلىق، ەندى بىرەۋگە اۋرۋ بەرىپ سىننان وتكىزەدى. وسىنداي كەزدە قۇلدارىنىڭ نە ىستەيتىنىن جاساعان يەمىز سىننان وتكىزەدى. سول سىنداردان سۇرىنبەي ٴوتۋ – باستى ماقساتىمىز بولماق.

نەگىزىندە، اۋرۋدىڭ استارىندا تۇسىنگەن جانعا مول عيبرات بار. اللا تاعالا قاسيەتتى قۇراندا ٴاييۋب، يۋنۋس سەكىلدى پايعامبارلاردىڭ باسىنان وتكەن وقيعالاردى بەكەر بايان ەتپەگەن. مۇسىلماندار ودان ٴدارىس الۋعا ٴتيىس. مىسالى، قايسى قيىندىق بولسا دا كىسىنى سابىرعا ۇيرەتەدى. ال سابىر كوركەم مىنەزدىڭ دە، عىلىمنىڭ دا، ىزگى ىستەردىڭ دە تۋ باسى سانالادى.

سونداي-اق اۋىرعان ادام اللانى كوبىرەك ەسكە الادى. ٴتىپتى ومىرىندە ٴبىر رەت جاراتۋشىسىن ويلانباعان جاندار جانى اۋىرعاندا، «اللا! اللا!» دەپ قالۋى عاجاپ ەمەس. ونىسى ارقىلى كوپ ساۋاپقا يە بولادى. اۋرۋ-سىرقاتتىڭ بۇدان باسقا دا ٴبىز بىلەتىن جانە بىلمەيتىن سىرلارى وتە كوپ. اللاعا جانە اقيرەتكە يمان كەلتىرگەن قۇلدار سونى جاقسى ۇعىنۋعا تىرىسادى. الايدا اۋرۋ سىناق ەكەن دەپ ەشبىر شارا جاساماي، قول قۋسىرىپ وتىرۋ دا شاريعاتتا ٴجون سانالمايدى.  ارداقتى پايعامبارىمىز (س.ع.س.) كوپتەگەن حاديستەرىندە اۋىرعانداردى ەمدەلۋگە شاقىرادى. ەرتە عاسىرلاردان بەرى مۇسىلمانداردىڭ ەرەكشە كوڭىل بولگەن سالالارىنىڭ ٴبىرى مەديسينا بولىپ كەلگەن. اۋرۋدىڭ بارلىق ٴتۇرى اللادان بولعانى سەكىلدى ەمنىڭ دە ٴبارى اللادان. سوندىقتان دەرتى  بار ادام ونىڭ داۋاسىن ىزدەۋى قاجەت. كەزىندە ايگىلى انەت ابىز ادام بالاسى جاس كۇنىندە ٴقادىرىن بىلمەيتىن ٴۇش ٴقادىرسىزدى اتاعان كەزدە سولاردىڭ قاتارىنا دەنساۋلىقتى دا جاتقىزعان بولاتىن. جاستىقتا ٴقادىرىن بىلمەي، ەسەيگەندە وكىنبەس ٴۇشىن دەنساۋلىقتى بارىنشا قادىرلەۋگە ٴتيىسپىز. اللاعا قۇلشىلىقتى دا دەنى ساۋ ادام دۇرىسىراق جاسايدى، كوبىرەك جاسايدى.

جانى قينالعان ادام اۋىرعان كەزدە تاعى نە ىستەيدى؟ ايشا انامىزدىڭ ايتۋىنشا، پايعامبارىمىز (س.ع.س.) وڭ قولىمەن اۋىرعان اعزاسىن سيپاپ، بىلاي دەپ دۇعا ەتەتىن: «ۋا، راببىمىز! باسىما تۇسكەن قيىنشىلىعىمدى كەتىرە گور! شيپا بەر! شيپا بەرۋشى ٴوزىڭسىڭ. وزىڭنەن وزگە شيپا بەرۋشى جوق. اۋرۋدىڭ بارلىق سىرقاتتارىن جازاتىن شيپا بەر!» (ارابشا وقىلۋى: «ٴاللاھۋمما ٴراببانا! ٴازھيبيل ٴباسا. يشفي، ٴانتاش-شاافيي. ٴلا ٴشيفاان ٴيللا شيفاۋكا، ٴشيفاان ٴلا يۋعااديرۋ ٴساقامان»)

ٴسوز سوڭىندا تىلەرىمىز، شيپا بەرۋشى اللا ەلىمىزدەگى اۋرۋ-سىرقاۋعا ۇشىراعان بارشا وتانداستارىمىزعا شيپا بەرسىن! سىناقتاردان سۇرىنبەي ٴوتۋدى ٴناسىپ ەتسىن!

قانات تىلەۋبەكتەگى
date24.02.2017readCount3407printباسىپ شىعارۋ