باس اۋىرۋىن باسقىڭىز كەلسە...

 

باس اۋرۋىنىڭ سەبەپتەرى

باس اۋرۋى – اعزانىڭ ٴار ٴتۇرلى پاتولوگيالىق حالدەگى اۋىرسىنۋ سەزىمىنىڭ سيپاتتاماسى. نەگىزگى سەبەپتەرى: پسيحيكالىق جانە ەموسيالىق شارشاۋ، باس ميى تامىرلارىنىڭ سكلەروزى، باس ساقيناسى، ميدىڭ ورگانيكالىق اۋرۋلارى (ىسىك، ينسۋلت جانە ت.ب.)، جۇقپالى اۋرۋلار، كوز، قۇلاق سىرقاتتارىنان (مىسالى، الىستى كورە الماۋ، وتيت، ت.ب.)، ۋلانۋ، ىشكى سەكرەسيا بەزدەرى قىزمەتىنىڭ بۇزىلۋىنان، سونداي-اق، قان قۇرامىنداعى زات الماسۋ پروسەستەرىن ۇدەتەتىن (ادرەنالين، گيستامين، ت.ب.) زاتتاردىڭ شامادان تىس كوبەيىپ كەتۋىنەن دە بولادى.

باس اۋرۋىنىڭ سيپاتتاماسى

قان اينالۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتى بۇزىلعاندا (گيپەرتونيالىق اۋرۋلار، گيپوتونيا، باس ساقيناسى — ميگرەن) ميعا قان بىركەلكى كەلمەيدى دە، باس سىرقىراپ، سولقىلداپ جانە تىرىسىپ اۋىرادى. باسى اۋىرىپ وتىرعان ادامنىڭ مازاسى كەتەدى، مويىن بۇلشىق ەتتەرى قۇرىسادى. ماڭداي، ساماي، توبە ايماقتارىنان اۋرۋ سەزىمى ۇشكىل نەرۆتەر، ال شۇيدەدەن — كەزبە، ٴتىل-جۇتقىنشاق جۇيكە جۇيەلەرى جانە مويىن ورىمدەرى ارقىلى بەرىلەدى. باس اۋىرۋ بەلگىسىنىڭ كۇشى مي بولىگىنىڭ قىزمەتتەرىنە، ٴار ادامنىڭ تابيعي جاراتىلىسىنا، اتاپ ايتقاندا، اۋرۋ سەزىمىن قابىلداۋ دەڭگەيىنە دە بايلانىستى بولادى.

باس اۋرۋى جانە زاماناۋي مەديسينا

باس اۋرۋىنىڭ ٴتۇرى قانشالىقتى كوپ بولسا، ەمدىك جولدارى دا سونشالىقتى كوپ. ماسەلەن، ٴۇي جاعدايىندا جۇيكەنىڭ جۇقارۋىنان، شارشاۋ-قالجىراۋدان، ۆەگاتيۆتى جۇيكە توزۋدان بولعان باس اۋرۋلار جايلى دەمالىستان، ۇيقى جانە تاماق ٴتارتىبىن رەتكە كەلتىرۋدەن قايتۋى مۇمكىن. زاماناۋي مەديسينادا اۋرۋدى جەڭىلدەتەتىن، قويدىراتىن ٴتۇرلى تاسىلدەر، فارماكولوگيالىق قۇرالدار دا قاراستىرىلعان. سالقىندى، سۋىقتى، سۇلىكتى، قىشا قاعازىن، تاڭعىشتى، جىلى ۆاننانى، دۋشتى، ماسساجدى پايدالانۋعا دا بولادى.


باس اۋرۋى جانە قۇران

ٴسوزسىز ادام ٴۇشىن قۇراندا شيپا بار. اللا تاعالا قۇراندا: «ەي، ادامدار! اقيقاتىندا، سەندەرگە وزدەرىڭنىڭ راببىڭنان ناسيحات، كوكىرەكتەگى نارسەلەرگە شيپا جانە يماندىلار (مۇمىندەر) ٴۇشىن جولباسشى (تۋرا جولدى ۇستانۋعا باسشىلىق) ٴارى مەيىرىم (قۇران) كەلدى» دەيدى («يۋنۋس» سۇرەسى، 57-ايات). قۇرانداعى دەم سالۋ اياتتارىن دا اۋرۋدىڭ بەتىن قايتارۋعا پايدالانۋعا بولادى. دەم سالۋ – ناۋقاس ادامعا قۇران اياتتارىمەن نەمەسە ساحيح حاديستەردە كەلگەن دۇعالاردى وقىپ دەم سالۋ، ياكي اۋىراتىن جەرگە قولدى قويىپ وقۋ دەپ تۇسىندىرىلەدى. بۇل - قۇران جانە ساحيح حاديستەرمەن ورىندالسا، اللانىڭ قالاۋىمەن پايدالى بولادى. ونىڭ ەڭ قاراپايىم ٴتۇرى رەتىندە: «فاتيحا» سۇرەسىن 7 رەت وقۋدى نەمەسە «ىقىلاس»، «ٴفالاق»، «ناس» سۇرەلەرىن 3 رەتتەن، «اياتۇل-كۇرسىنى» 1 رەت وقۋدى ايتار ەدىك.


باس اۋرۋى جانە سۇننەت

يبن ٴماجانىڭ حاديستەر جيناعىندا پايعامبارىمىزدىڭ (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) باس اۋىرعان جاعدايدا (باسىنا) قىنا قويىپ: «اللانىڭ قالاۋىمەن، بۇل باس اۋرۋعا كومەكتەسەدى»، - دەپ ايتقاندىعى كەلتىرىلگەن. سونداي-اق، يبن ابباستان جەتكەن حاديستە پايعامبارىمىزدىڭ مۇنداي جاعدايدا باسىن وراپ، بايلاپ تاستايتىندىعى ايتىلادى.

قىنامەن ەمدەۋ – وسىنداي ادىستەردىڭ سۇننەتتە كەلگەن نۇسقاسى. ەگەر باس اۋرۋىنىڭ سەبەبى – قابىنۋ بولسا، ەڭ دۇرىس ٴتاسىل – قىنانى تاڭعىشپەن (تامپون) پايدالانۋ. سەبەبى، قىنانىڭ بويىندا قايتالانباس نىعايتقىش قاسيەت بار. ول جۇيكە جۇيەسىنە دە، اعزالارعا دا اسەر ەتەدى.

بۇحاريدىڭ «تاريح» كىتابىندا جانە ٴابۋ ٴداۋىتتىڭ جيناعىندا اللا ەلشىسىنىڭ (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) باس اۋرۋعا شاعىمدانعان ادامعا: «حيدجاما جاسات»، اياعىنىڭ اۋىرسىنۋىن ايتقان ادامعا: «قىنانى قولدان!» دەپ ايتقاندىعى جازىلعان.

سونىمەن قاتار ٴتيرميزيدىڭ كىتابىندا پايعامباردىڭ (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) قىزمەتشىسى سالما ۋمم ٴرافيلدىڭ: «پايعامبار قانداي دا ٴبىر جاراقات السا (كەسىلگەن، تۇيرەلگەن، جارىلعان) مىندەتتى تۇردە قىنا جاعاتىن» دەگەندىگى ايتىلادى.

 

قىنانىڭ پايداسى

قىنانىڭ باسقا دا ارتىقشىلىقتارى: كۇيىك شالعاندا كومەكتەسەدى، قىنامەن جاسالعان تاڭعىشتار (تامپون) جۇيكە جۇيەسىنە وڭ اسەر ەتەدى، قىنا ساعىزىنىڭ ويىق جاراعا، مەرەزگە (يازۆا) جانە اۋىز قۋىسىنىڭ ىرىڭدەۋىنە پايداسى بار، پلەۆريت (وكپە قابىنىڭ تالاۋراۋى) كەزىندە تازالانعان بالاۋىز جانە يتمۇرىن مايىنا ارالاستىرىپ قولدانۋعا بولادى. سونداي-اق، شەشەك اۋرۋىنا قارسى پايدالانىلادى.

date16.02.2017readCount5650printباسىپ شىعارۋ