قياردىڭ ەمدىك قاسيەتى مەن پايدالارى

قيار – ەڭ ەجەلگى كوكونىستى وسىمدىكتەردىڭ ٴبىرى، ول ٴۇش مىڭ جىل بويى تانىمال. ول – كادى، سامسار سياقتى اسقاباق تۇقىمداس ٴبىر جازدىق داقىل. ورتا عاسىردا گرەكتەردەن سلاۆيان حالىقتارى «قيار» دەگەن اتتى العانى بەلگىلى. گرەكتەردىڭ «اۋگۋروس، وگۋرەس، اوروس» ٴسوزى «پىسپەگەن، ٴپىسىپ جەتىلمەگەن» دەگەن ماعىنا بەرەدى. جاڭا جىل ساناۋىمىزعا دەيىنگى بەس مىڭ جىل بۇرىن وسى ايماقتاردا وسىرە باستاعانى بەلگىلى. وسى ايماقتاردان جەرورتا تەڭىز ەلدەرىنە، باتىسقا دا، شىعىسقا دا تارالا باستاعان. ەرتەدەگى ەگيپەتتە، گرەكتەردە، ريمدىكتەردە قيار ٴوسىرۋدى ادەتتەگىدەي قاراپايىم جۇمىس دەپ ەسەپتەگەن. ولار قياردى ٴدامدى تاعام دەپ ساناعان.

قياردىڭ ەمدىك-شيپالىق قاسيەتتەرىن انتيك داۋرىندە-اق بىلگەن. گيپپوكرات جاس قياردىڭ جەمىسىن وكپە اۋرۋىن ەمدەۋ ٴۇشىن تاعامعا كوبىرەك پايدالانۋ پايدالى دەپ ەسەپتەگەن. قيار جەمىسىندەگى پايدالى كاليي ەلەمەنتى (148 مگ%) ادام اعزاسىنان ارتىق سۋ مەن اس تۇزىن شىعارۋعا اسەرىن تيگىزەدى جانە جۇرەك تامىر جۇيەسىنىڭ نىعايۋىن كۇشەيتىپ جاقسارتادى. قيار جەمىسىن تاعامعا پايدالانعاندا اتەروسكلەروزعا، تولىسىپ سەمىرۋگە، قان قىسىمىنىڭ كوتەرىلۋىنە قارسى قولدانۋدى ۇسىنادى. سونداي-اق اسقازاندى جەڭىلدەتىپ بوساتۋعا، ٴوت پەن ٴزار جۇرگىزۋگە جاقسى اسەرىن تيگىزەدى. ادام اعزاسىنىڭ بۋىندارىندا تۇز جينالعاندا قياردى بال نەمەسە قانت قوسىپ تاعامعا پايدالانۋدى ۇسىنادى. قيار جەمىسىنەن الىنعان جاس شىرىندى ٴىشۋ دە وتە پايدالى. قيار جەمىسىنىڭ شىرىنىنداعى بولاتىن ورگانيكالىق قىشقىلداردى باسقا داقىلداردىڭ قۇرامىنان كەزدەستىرۋگە بولمايدى، سوندىقتان وسىنى ەرتەدەگى ريمدىكتەر ٴزام ٴزام سۋىنا تەڭەستىرگەن.

 

قياردىڭ شىرىنى

قياردىڭ دارىلىك قاسيەتتەرى ادامعا ەجەلگى زاماننان ٴمالىم. مىسالعا، ح عاسىردا جازىلعان «پروحلادنىي ۆەتروگراد» اتتى ورىس كىتابىندا قياردىڭ شىرىنى وتە پايدالى دەپ ايتىلعان. حالىق مەديسيناسىندا ىشەك، اسقازان شانشىپ اۋىرعاندا تىنىشتاندىراتىن، ٴارى اۋرۋدى باساتىن ٴدارى رەتىندە قيار شىرىنىن ۇسىنادى جانە شەمەندى جۇرەك اۋرۋلارىنا بايلانىستى ىسىنگەندە ەمدەۋگە پايدالانىلادى. جوعارعى تىنىس جولدارىنا، جوتەلگە قارسى قيار شىرىنىنا بال قوسىپ ىشكەندە جاقسى اسەر تيگىزەتىنىن انىقتاعان (2-3 اس قاسىقتان تاۋلىگىنە 2-3 رەت). قياردىڭ شىرىنىن اۋىر قول جۇمىستارىنداعىلاردى ينفاركتى ميوكاردادان ساقتاندىرۋ ٴۇشىن وتە پايدالى دەپ ىشەدى، ونىڭ ۇستىنە ول نەرۆ جۇيەسىن تىنىشتاندىرۋعا جانە ونى نىعايتۋعا اسەرىن تيگىزەدى دەپ تۇجىرىمدايدى. تاۋلىگىنە 100 مل قيار شىرىنىن ٴىشۋدى ۇسىنادى. وسىنى باسقا قارا قاراقات، الما، قىزاناق (2:2:1) جانە (20:1) شىرىندارىمەن قوسىپ پايدالانعاندا اسەرلىك كۇشتەرى ارتا تۇسەتىندىگى انىقتالعان.

كاۆكاز حالىقتارىنىڭ مەديسيناسىندا ٴپىسىپ جەتىلمەگەن قيار جەمىسىنىڭ ساباعى مەن جاپىراقتارىنىڭ قايناتپاسىمەن سارى اۋرۋدى، باۋىردىڭ اۋرۋىن ەمدەۋگە ىشكەندى ۇسىنادى. قيار تۇقىمدارىنىڭ قايناتپاسىن بۇيرەك جانە قۋىق اۋرۋلارىن ەمدەۋگە سۇرگى ٴدارى رەتىندە پايدالانۋعا كەڭەس بەرەدى.

جاس قيار شىرىنى ەمدىك-ساقتاندىرعىش جانە ادەمى-ساندىك ٴدارىسى رەتىندە جوعارى باعالانادى: بەت تەرىسىن اعارتۋعا، ۋىلجىتىپ تونۋسىن جاقسارتىپ، وعان كۇلىڭگىر بارقات ٴتۇس بەرۋگە اسەرىن تيگىزەدى جانە وسىمەن قاتار بورتپەلەردى، سەكپىلدەردى، بەزەۋلەردى، پيگمەنت داقتارىن جويۋعا جاقسى اسەرىن تيگىزەدى.

سوڭعى كەزدەرى قيار جەمىسىنەن جانە باسقا دا اسقاباق تۇقىمداس داقىلداردان تابىلعان كۋكۋربيتاسيوندى پاتالوگيالىق تكان راك اۋرۋىنىڭ ٴوسىپ، تاراۋىن توقتاتاتىن مۇمكىندىگى انىقتالدى.

قياردىڭ تامىرىنان الىنعان سىعىندىسىن ٴسپيد-تىڭ دامۋىن تەجەپ، توقتاتاتىندىعى مەرزىمدى ٴباسپاسوز مالىمدەمەلەرىندە جارنامالانىپ ٴجۇر.

قازىرگى مەديسينا ماماندارىنىڭ تۇجىرىمداماسىندا قياردىڭ قۇرامىنداعى نيكوتين سياقتى زات بار، تەمەكى تارتۋدى قويعىسى كەلگەندەرگە قياردىڭ جاس جەمىستەرىنەن باستاپ، مارينادتالعان، كونسەرۆىلەنگەن جانە ت.ب. تاعامعا پايدالانۋدى ۇسىنادى. وسىمەن قاتار تاعى دا وسى زات السگەيمەر اۋرۋىنا قارسى تۇراتىندىعىنىڭ انىقتالعان.

قيار جەمىسىندەگى كۇكىرت شاشتىڭ تۇسۋىنەن ساقتاندىرادى، ٴتىستىڭ، تىرناقتىڭ جاعدايىن جاقسارتادى دەيدى ماماندار.

قيار جەمىسىنىڭ تاعى ٴبىر قۇندىلىعى قۇرامىنداعى يودتىڭ جەڭىل سىڭىرىلۋىندە، ال وسى ميكروەلەمەنت قالقانشا بەزىنىڭ جاقسى جۇمىس جاساۋىن قامتاماسىز ەتەدى.

ارىقتاۋدىڭ ەڭ وڭاي ٴتۇرى - قيار جەپ ارىقتاۋ. ٴبۇلاي ارىقتاۋ ەش قيىندىق تۋدىرمايدى. جاسىل قيار ٴدامدى عانا ەمەس، دەنساۋلىققا وتە پايدالى. قيار اعزاداعى زات الماسۋدى رەتتەپ، ىشەكتەردى تازالاپ، تەرىنى نارلەندىرەدى. قياردىڭ قۇرامىندا كالوريا از بولادى. سوندىقتان ول مايلى تاعامداردىڭ اعزاعا ەكى-ۇش ساعاتتا ٴسىڭىپ كەتۋىنە مۇمكىندىك جاسايدى. سونىمەن قاتار، كوكونىستىڭ ٴبۇل ٴتۇرى -بەلگىلى مولشەردە اعزاعا قاجەتتى دارۋمەندەردى بەرەدى. قيار جەپ ارىقتاۋدى قولعا العان ادام، ٴۇش كۇننەن سوڭ، ارتىق سالماقتان ارىلا باستاعانىن بايقايدى.

 

قاراپايىم قياردىڭ كۇندەلىكتى پايداسى

اۋىر جۇمىس كۇنىنەن شارشاپ كەلدىڭىز بە؟ كوفەنى قويا تۇرىڭىز. توڭازىتقىشتان ٴبىر بالعىن قياردى تازالاپ، جەپ كورىڭىز. قۇرامىنداعى ۆ دارۋمەندەر توپتاماسى كومىرسۋتەكتەر ٴسىزدى بىرنەشە ساعاتقا ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتەدى.

كىشكەنە ٴاجىم مەن سەلليۋليتكە قارسى قىمبات كرەمدەردى الۋدىڭ قاجەتى جوق. قياردىڭ ٴبىر تىلىمىمەن تەرىڭىزدى ٴسۇرتۋدى ادەتكە اينالدىرساڭىز، كەلەشەكتە بۇل ٴسىز ٴۇشىن قيىن ماسەلە بولمايدى. قيار قۇرامىنداعى فيتوحيميالىق زاتتار تەرىنى بەرىك قىلىپ سەلليۋليت پەن اجىمدەردەن ساقتاپ قالادى.

 

شارشادىڭىز با؟

ۇيقى الدىندا ٴبىر قيار جەپ الىڭىز. ول اعزاڭىزعا قاجەتتى مولشەردە قانت، دارۋمەندەر مەن ەلەكتروليتتەر بەرەدى سونىڭ ارقاسىندا تاڭەرتەڭ كوزىڭىز ىسپەي، باسىڭىز اۋىرماي، سەرگەك وياناسىز.

 

ۇيگە شارشاپ كەلدىڭىز بە؟

قياردى تەكشەلەرگە ٴبولىپ قايناپ تۇرعان سۋعا ٴبىر قايناتىڭىز وسى سۋدىڭ بۋىمەن دەم الساڭىز قيارداعى پايدالى زاتتار بۋمەن بەرىلىپ بويىڭىزدى سەرگىتەدى.

 

جاعىمسىز يىستەن قالاي قۇتىلامىز؟

تاماقتانعاننان كەيىن كياردىڭ ٴبىر ٴتىلىمىن تىلىڭىزبەن تاڭدايىڭىزعا جابىستىرىپ، وسىلايشا 30 سەكۋند تۇرا تۇرىڭىز. وسىلايشا اۋىزداعى جاعىمسىز ٴيىستى قوزدىراتىن باكتەريالاردى ولتىرەسىز.

باس اۋرۋىنان قۇتىلۋ ٴۇشىن، بىرنەشە ٴتىلىمىن جەسەڭىز جەتكىلىكتى.

شارشاعانىڭىزدى تەز ارادا باسۋ ٴۇشىن ٴبىر قيار، كوفەدەن، ٴشايدان نەمەسە سۋسىننان جاقسىراق.

اياق كيىم كرەمى ٴبىتىپ قالسا; اياق كيىمدى كەسىلگەن قيارمەن سۇرتۋگە بولادى.

شۇڭعىلشا (راكوۆينا) مەن اينالاردى تازالاۋ ٴۇشىن ٴبىر تىلىممەن ىسقىلاۋعا بولادى.

قۇرت-قۇمىرسقا ٴۇشىن: بىرنەشە ٴتىلىمدى ٴاليۋميندى تاباققا نەمەسە قابىرشىق قاعازعا (فولگا) نەمەسە توپىراققا ورنالاستىرىلادى.

قورىتا ايتقاندا، ادام اعزالارىنىڭ قالىپتى قىزمەت ەتىپ، قولايسىز جاعدايدان قورعانىشتىق قاسيەتىنىڭ ارتا تۇسۋىندە قياردىڭ ورنى ەرەكشە.

 

پايدالانعان ادەبيەتتەر ٴتىزىمى:

«كوكونىس داقىلدارىنىڭ سورت ايىرماشىلىق بەلگىلەرى»، قۇسايىنوۆا گ.س.، كامپيتوۆا گ.ا.، وتەشقاليەۆ ا.ٴو. «اگروۋنيۆەرسيتەت»، 2009 جىل

 «ايعاق» گازەتى، №47 دەنساۋلىق بەتى، 12-بەت 21.02.2012 جىل.

قۇلجابايەۆا گ.ٴا. «وسىمدىكتەر الەمى» وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەنى.

«كورىكتى بولعىڭىز كەلسە... قاراپايىم كوسمەتيكا» ٴا. قوڭىربەك ۇلى «التىن القا» باسپاسى، شىمكەنت 2010 جىل

ورازباي دياس
date25.01.2017readCount5639printباسىپ شىعارۋ