بۋىنعا دا باپ كەرەك

بۇگىندە كوپ تاراعان اۋرۋلاردىڭ ٴبىرى – بۋىن اۋرۋى. ونىڭ پايدا بولۋ سەبەبى ٴارتۇرلى. كوپ جاعدايدا ادامنىڭ از قيمىلداۋى، سۋىقتاۋ،ەكولوگيانىڭ زياندى اسەرى، كالسييدىڭ جەتىسپەۋىنەن تۋىندايدى. ادام 25 جاسقا دەيىن-اق كالسييدى ٴوز اعزاسىنان شىعارا الادى. ال 25 جاستان كەيىن مىندەتتى تۇردە اعزانىڭ كالسيي قورىن تولىقتىرىپ وتىرۋ كەرەك. مۇندايدا ٴسۇت، ٴسۇت ونىمدەرىن مول پايدالانۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل اۋرۋ اسقىنىپ كەتسە، ٴومىر ساپاسىن ناشارلاتادى. ٴتىپتى مۇگەدەكتىككە دە الىپ كەلۋى مۇمكىن.  سوندىقتان ٴاربىر ادام ٴوز دەنساۋلىعىنا اسا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋى كەرەك.

وستەوارتروز – قول–اياق، ومىرتقا باعاناسى بۋىندارىنىڭ دەگەنەراسيالى – ديستروفيالىق اۋرۋى. بۇل اۋرۋدا بۋىنداردىڭ شەمىرشەگى ىدىراپ جويىلادى، وسىدان سۇيەكتەردىڭ بەتتەرى جالاڭاشتانادى، شەتتىك وستەوفيتتەر جانە ەكىنشى سينوۆيت داميدى. نەگىزىندە، بۋىن شەمىرشەگىنىڭ دەگەنەراسياسى ورگانيزمنىڭ تابيعي قارتايۋىنان داميتىن فيزيولوگيالىق پروسەستىڭ ٴبىرى. وستەوارتروز جاسى 60-تان اسقان ادامداردىڭ بارلىعىندا بولادى.

دامۋ تەگىنە قاراي وستەوارتروزدى ەكى تۇرگە بولۋگە بولادى. ٴبىرىنشى ٴتۇرى – بۇرىن زاقىمدانباعان ساۋ بۋىن شەمىرشەكتەرىنىڭ ۋاقىتىنان ەرتە توزۋى. ەكىنشى ٴتۇرى – بۇرىن بولعان زاقىمداردىڭ سالدارىنان بۋىن شەمىرشەگىنىڭ جۇرە بارا داميتىن دەگەنەراسيالىق بۇزىلىسى. ساۋ شەمىرشەكتىڭ بەتى تەگىس، جىلتىر جانە سينوۆيالىق سۇيىقتىقپەن مايلانىپ تۇرادى. شەمىرشەكتىڭ نەگىزگى زاتى پروتەوگليكانداردان، گيالۋرون قىشقىلىنان قۇرالعان. پروتەوگليكاندار سۋمەن جانە قىشقىلمەن تىعىز بايلانىسقان، شەمىرشەك قۇرامىنىڭ 70 % - ى سۋدان تۇرادى. سۋدىڭ مولدىعى سالماق تۇسكەندە شەمىرشەكتىڭ باسىلۋىنا جول بەرمەيدى. سۋ مەن كوللاگەننىڭ مولدىعىنان شەمىرشەك اسا مىقتى بولادى. مۇنداي قۇرىلىم شەمىرشەكتىڭ ەلاستيكالىق قاسيەتىن قامتاماسىز ەتەدى. وستەوارتروزدا ٴتۇرلى سەبەپتەردەن شەمىرشەك ۋاقىتىنان بۇرىن توزىپ، تەز «قارتايادى». شەمىرشەكتىڭ مەتابوليزمى بۇزىلىپ، حوندروسيتتەر جويىلادى، پروتەوگليكاندارى ازايادى. شەمىرشەك قۇرعاي باستايدى. دەرتتىڭ ەرتەلەۋ ساتىسىندا شەمىرشەك جۇمسارىپ، بەتى بۇرتىكتەنىپ، جىلتىرلىعىنان ايىرىلادى. بارا–بارا شەمىرشەك توزا كەلە جۇقارادى، تالشىقتارى ىدىرايدى، شەمىرشەكتەر ٴتىلىنىپ جارىلادى، وسىدان بەتىندە كوپتەگەن ساڭىلاۋلار پايدا بولادى. شەمىرشەكتىڭ جۇقارۋىنان جانە جويىلۋىنان بۋىننىڭ جىگى تارىلادى، جالاڭاشتانعان سۇيەكتەردىڭ باستارى بىر-بىرىنە تاقالىپ، ۇيكەلە كەلە بەتتەرى تىعىزدالادى. وستەوارتروزدىڭ ەتيولوگياسىندا ىشكى جانە سىرتقى فاكتورلار ايقىندالۋى كەرەك.

ىشكى فاكتورلار:

  • دەنە ٴبىتىمىنىڭ نەمەسە قيمىل-تىرەك جۇيەسىنىڭ كەمىستىگىنەن بۋىن بەتتەرىنىڭ ۇيلەسىمدىلىگىنىڭ جويىلۋى (قازتابان، ومىرتقا باعاناسىنىڭ سكوليوزى، بۋىن ٴوسىنىڭ اۋىتقۋى، جالعامالاردىڭ وسالدىعى، ٴسىڭىردىڭ سوزىلۋى ت. ب.) ;
  • بۋىنعا سالماق تۇسىرەتىن سەمىزدىك;
  • ەندوكريندىك بۇزىلىستار (قانتتى ديابەت، اكرومەگاليا، گيپوتيرەوز، كليماكس);
  • مەتابوليزمدىك بۇزىلىستار;
  • بۋىن شەمىرشەگىنىڭ گەندەر كەمىستىگىنەن وسالدىعى;

سىرتقى فاكتورلار:

  • جاراقاتتار، ميكروجاراقاتتار;
  • ٴتۇرلى زاتتارمەن ۋلانۋ;
  • فيزيكالىق ىقپالدار (سۋىقتانۋ، ىلعالدىلىق، ساۋلەلەنۋ، ۆيبراسيا).

كۇش تۇسەتىن بۋىندار باسىم زاقىمدانادى. ەڭ ٴجيى قول ساۋساقتارىنىڭ فالانگاارالىق بۋىندارى، باس باشپايدىڭ تابان-فالانگالىق بۋىنى، تىزە، ۇرشىق، مويىن، بەلومىرتقا بۋىندارى زاقىمدانادى. اۋرۋدىڭ باستى بەلگىسى – بۋىنداردىڭ اۋىرۋى، ياعني سالماق تۇسكەندە، مىسالى جۇرگەندە، باسپالداقپەن كوتەرىلىپ تۇسكەندە، بۋىنداردىڭ اۋىرۋى كۇن ۇزاق ٴجۇرىپ-تۇرۋدان، ٴارتۇرلى قيمىلداردان كەشكە قاراي كۇشەيە تۇسەدى، ال تۇندە، تىنىش جاعدايدا باسىلادى. تاعى ٴبىر ەرەكشەلىك – بۋىنداردىڭ العاش قادامدار جاساعاندا قاتتى اۋىرۋى. بۋىندار سالقىن تيسە، اۋا رايى ناشارلاسا جانە سالماق تۇسسە، سىزداپ، كەيدە كەمىرىپ اۋىرادى. جەرگىلىكتى قاناينالىمنىڭ بۇزىلىسىنان جانە گيپوكسيادان، ۇزاق ٴبىر قالىپتا بولعاندا، بۋىندار شامالى ۋاقىت سىرەسۋى مۇمكىن. ٴبىراق سىرەسۋ 30 مينۋتتان ارتىققا سوزىلمايدى. سۇيەك بەتتەرىنىڭ بۇدىرلانۋىنان قوزعالتقاندا بۋىندار سىرتىلدايدى (بۋىنداردىڭ كرەپيتاسياسى). تەكسەرگەندە – بۋىنداردىڭ كرەپيتاسياسى، اۋىرسىنۋى، ٴىسىنۋى جانە قيمىل كولەمىنىڭ شەكتەلۋى بايقالادى. كەسەلدىڭ كەشتەۋ ساتىسىندا بۋىن ماڭى تىنىندە فيبروزدىق پروسەستەر داميدى، شەل قاباتى قالىڭدايدى، بۇلشىقەتى اتروفيالانادى، وسىدان بۋىننىڭ ٴپىشىنى ٴبىرشاما بۇزىلادى. ساۋساق بۋىندارىنىڭ زاقىمدانۋى – باسىم زاقىمداناتىن – ساۋساقتىڭ شەتكى جانە ورتاڭعى فالانگاارالىق بۋىندارى. وستەوفيتتەر بۋىننىڭ سىرتىندا ٴتۇيىن ٴتارىزدى كورىنەدى. تۇيىندەر شىعار الدىندا بۋىندار ٴبىراز ۋاقىت اشىپ، شانشىپ، ۇيىپ اۋىرادى. ٴبىراق تۇيىندەر شىققان سوڭ، بۇل بەلگىلەر باسىلادى. ٴتۇيىندى وستەوارتروز تۇقىم قۋالاۋعا بەيىم، اسىرەسە ايەل جاعىنىڭ بىرنەشە ۇرپاعىندا تارالادى. قول ۇشىمەن، اسىرەسە، سۋىق سۋدا، كوپ قىزمەت جاساعاندا بۋىندار ٴىسىنىپ قىزارادى. اۋرۋدىڭ اسقىنۋ ساتىسىندا ساۋساقتىڭ ۇشتارى قيسايادى، كەيدە وستەوفيتتەر تەك ٴتۇيىن سياقتى بولىپ قويماي، بۋىندى جاعالاي ٴوسىپ، ساقينا تارىزدەنەدى. ٴۇي شارۋاسىمەن نەمەسە كەيبىر كاسىپتەرمەن اينالىساتىن ادامداردا باس بارماقتىڭ بىلەزىك – الاقان بۋىنى ٴجيى زاقىمدانادى. مۇنداي ناۋقاس بارماعىن الاقانىنا قاراي بۇگىپ جۇرۋگە ٴماجبۇر بولادى. رەنتگەنوگراممادا ۇلكەن جىلىنشىكتىڭ ايدارشىقتىق ٴوسىندىسى بيىكتەپ، سۇيىرلەنۋى، بۋىن ساڭىلاۋىنىڭ تارىلۋى، كوپتەگەن وستەوفيتتەردىڭ بولۋى انىقتالادى. 

وستەوارتروزدىڭ رەنتگەندىك كورىنىسىنە مىنا بەلگىلەر ٴتان:

1. شەمىرشەكتىڭ بۇزىلۋىنان بۋىن جىگىنىڭ تارىلۋى

2. ەپيفيزدەردىڭ جيەكشەلىك وستەوارتروزى (سۋبحوندرالىق وستەوسكلەروز)

3. ەپيفيزدەر شەتىن جاعالاعان وستەوفيتتەر

4. سۇيەكتەردىڭ باسىندا كيستالاردىڭ ٴتۇزىلۋى

5. سۇيەكتەردىڭ ۇياسىنان تايۋى

6.  وستەوپوروز.

ديففەرەنسيالدىق دياگنوستيكانى رەۆماتويدتىق ارتريتپەن، پوداگرامەن، تۋبەركۋلەزدىك سپونديليتپەن، بەحتەرەەۆ اۋرۋىمەن جانە ومىرتقا باعاناسىنىڭ ىسىگىمەن جۇرگىزۋ قاجەت.

ەمنىڭ نەگىزگى ماقساتى - اۋىرسىنۋدى باسۋ، شەمىرشەكتىڭ بۇزىلىسىنا جول بەرمەۋ جانە زاقىمدانعان بۋىنعا كۇش ٴتۇسۋىن جەڭىلدەتۋ.

1. زاقىمدانعان بۋىندارعا كۇش ٴتۇسۋدى ازايتۋ. ۇزاق جۇرۋگە، تۇرۋعا (جۇرگەننەن گورى تۇرعان قيىنداۋ)، باسپالداقپەن ٴجيى كوتەرىلىپ، تۇسۋگە تىيىم سالىنادى. ٴجۇرىس اراسىندا 5-10 مينۋت تىنىعۋ جانە تاياققا نەمەسە بالداققا سۇيەنىپ ٴجۇرۋ قاجەت. بۋىنعا تۇسەتىن سالماقتى ازايتۋدىڭ كەلەسى ٴبىر جولى – دەنە سالماعىن قالىپقا كەلتىرۋ. ارىقتاۋ ٴۇشىن گيپوكاللوريالىق ەمدام، جالپى ماسساج، اشىعۋ كۇندەرىن قولدانادى. 

2. شەمىرشەك مەتابوليزمنىڭ جانە سۇيەك ٴتيپىنىڭ ميكروسيركۋلياسياسىن ارتتىرۋ.

densaulyq.kz

date24.01.2017readCount4289printباسىپ شىعارۋ