ميعا كەرى اسەر ەتەتىن 10 نارسە

مي − ادام اعزاسىنىڭ ەڭ باستى مۇشەسى. ٴبىز ونسىز ٴومىر سۇرە المايمىز. ال،  بۇگىنگى تاڭدا، ياعني ححi عاسىردا ماماندىقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى اقىلدى كەرەك ەتەدى. سوندىقتان ٴبىز ميىمىزدى قورعاۋىمىز كەرەك. الايدا اقىل-ويىمىزعا كەرى اسەرىن تيگىزەتىن ادەتتەر بار.  عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ۇندەمەي وتىرا بەرۋ دە ميعا اسەر ەتەدى ەكەن. ال، اڭگىمە ايتىپ، ٴاردايىم بەلسەندى جۇرسەڭىز، جاڭا سوزدەر ۇيرەنەسىز، ميىڭىزدى جاتتىقتىراسىز. ولاي بولسا، ميعا تەرىس اسەر ەتەتىن ادەتتەرمە تانىس بولىڭىز.

1. ۇيقىنىڭ قانباۋى. بارىنە تانىس بۇل قۇبىلىس ەلەۋلى ماسەلەگە اينالىپ بارادى. بدۇ-نىڭ مالىمەتىنشە، سوڭعى 100 جىلدا ادامزات ۇيىقتاۋ ۋاقىتىن ورتاشا ەسەپپەن 20%-عا ازايتقان. ۇيقىسىزدىقتىڭ سالدارىنان ادام سەرگەك كۇيىندە ميدىڭ ٴار جەرى باياۋ ۇيقى فازاسىنا اۋىسا باستايدى. بۇل ۋاقىتتا ادام ٴبىر نۇكتەگە «قادالىپ» قالادى، بىتىراڭقى جۇرەدى، ۇساق موتوريكاسى بۇزىلادى. ۇدايى ۇيقىسىزدىق مي جاسۋشالارىنىڭ ولۋىنە اكەپ سوعادى.

2. تاڭعى اس ىشپەۋ. تاڭعى اس ىشپەۋ ادامنىڭ ەڭبەككە قابىلەتتىلىگى مەن كۇنى بويعى تونۋسىنا كەرى اسەر ەتەدى. بۇل تۇسىنىكتى جايت بولىپ كورىنۋى مۇمكىن، الايدا مۇندا تەك اعزاعا قاجەتتى قۋات الۋ ماسەلەسى عانا ەمەس، تاڭعى استى ىشپەۋ قانداعى قانت مولشەرىن ازايتادى. ال، بۇل ٴوز كەزەگىندە، ميعا ٴنارلى زاتتاردىڭ جەتۋىن تومەندەتەدى جانە قيىنداتادى.

3. ارتىق قانت مولشەرى. الدىڭعى تارماقتا ميدىڭ ٴونىمدى جۇمىس ىستەۋى ٴۇشىن ٴتاتتىنى، اسىرەسە اششى شوكولادتى نە ٴۇشىن جەۋ كەرەكتىگى ٴتۇسىندىرىلدى. الايدا اعزادا قانتتىڭ شامادان تىس كوپ بولۋى اقۋىز بەن ٴنارلى زاتتاردى ٴسىڭىرۋدى قيىنداتادى. ناتيجەسىندە قانت دەڭگەيى تومەن بولعان جاعداي قايتالانادى: ٴنارلى زاتتار ميعا جەتپەي قالادى.

4. سترەسس. قاتتى پسيحوەموسيونالدىق سترەسس نەيروندار اراسىنداعى اراقاتىناستى اجىراتىپ، جاعدايلاردىڭ سەبەپ-سالدار بايلانىسىن جانە جۇيەلىلىگىن ٴتۇسىنۋدى قيىنداتادى. بۇل جۇيكە جۇيەنىڭ قاتتى قوزۋى مەن شاراسىزدىق سەزىمىن تۋدىرادى. جينالىپ قالعان سترەسس ەستە ساقتاۋدى قيىنداتىپ، ينتەللەكتۋالدىق مۇمكىندىكتەردى تومەندەتەدى.

5. انتيدەپرەسسانتتار مەن ۇيىقتاتاتىن دارىلەر. جاقسى اسەر ەتەتىن دارى-دارمەككە جاپپاي قۇمار بولۋ ماسەلەسى اسىرەسە اقش-تا وزەكتى، سەبەبى مۇنداي دارىلەردى ساتىپ الۋ وڭاي. ۇيىقتاتاتىن دارىلەر مەن كساناكس سياقتى تانىمال انتيدەپرەسسانتتاردى ٴىشۋ ەستى امنەزياعا دەيىن ناشارلاتۋى مۇمكىن، سونىمەن قاتار جارىمەس ەتىپ، سۋيسيدتىك ويلارعا جەتەلەۋى مۇمكىن. 

6. تەمەكى شەگۋ. تەمەكى شەگۋدىڭ اعزاعا كەرى اسەرى جايلى اڭگىمە قوزعالعاندا، ەڭ اۋەلى قارايعان وكپە مەن قۇرتتاعان تىستەردى ەلەستەتەمىز. دەگەنمەن تەمەكىنىڭ ميعا قالاي اسەر ەتەتىنى جايلى كوپ ايتىلمايدى: نيكوتين قان تامىرلارىن تارىلتادى. ميعا ٴنارلى زاتتاردى جەتكىزبەۋ سياقتى كەرى اسەرىمەن قاتار، بۇل زياندى ادەت السگەيمەر اۋرۋىنا شالدىعۋ قاتەرىن بىرنەشە ەسەگە ارتتىرادى. 

7. كۇن. ادام اعزاسىنا كۇن ساۋلەسىنىڭ جەتىسپەۋى ادامنىڭ تانىمدىق قاسيەتتەرىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى. بىرىنشىدەن، كۇن ساۋلەسىمەن بىرگە الىناتىن ۋلتراكۇلگىن، قان اينالىمىن رەتتەيدى، ياعني وتتەگى مەن ٴنارلى زاتتاردىڭ تاسىمالىن. ەكىنشىدەن، كۇن ساۋلەسى سەروتونيننىڭ - ادامنىڭ كوڭىل كۇيىنە اسەر ەتەتىن گورموننىڭ بولىنۋىنە اسەر ەتەدى. 

8. سۋ. اعزاعا سۋدىڭ جەتىسپەۋى مي كولەمىنىڭ كىشىرەيۋىنە اكەلەدى، ال بۇل ونىڭ ەڭبەككە قابىلەتتىلىگىن تومەندەتەدى جانە اقپاراتتى ساقتاي الۋ قابىلەتىن نولدىك دەڭگەيگە دەيىن تۇسىرەدى. كۇنىنە شامامەن 2 ليتر سۋ ٴىشۋ ۇسىنىلادى. 

9. شامادان تىس كوپ اقپارات. جىل وتكەن سايىن ادام قابىلدايتىن اقپارات مولشەرى ٴوسىپ كەلەدى. بۇل ميدى جاتتىقتىرۋ مەن ونى قالىپتى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋعا كومەكتەسەتىن سياقتى كورىنەدى. ٴبىراق شىن مانىندە، شامادان تىس كوپ اقپاراتقا مي قارسىلىقپەن جاۋاپ بەرەدى. ول اقپاراتتى مۇلدەم قابىلداي الماي قالۋى مۇمكىن، كەيدە ٴتىپتى كوپ نارسە ەستەن شىعىپ كەتەتىن كەزدەر بولادى. 

10. ٴبىر مەزەتتە كوپ اقپاراتتى قابىلداۋ. اقپاراتتىق ٴداۋىردىڭ تاعى ٴبىر دەرتى: ادام ٴبىر مەزەتتە بىرنەشە اقپاراتتى يگەرۋگە تىرىسادى. ناتيجەسىندە، بىردە بىرەۋى لايىقتى تۇردە سىڭىرىلمەيدى، ال ەس وسى رەجيمگە ۇيرەنە باستايدى. اقپارات ٴاتۇستى قابىلدانادى، ەكىنشىسىنە اۋىسپاي، بىرەۋىنە عانا دەن قويىپ ورىنداۋ كۇن وتكەن سايىن قيىنداي تۇسەدى.

date26.12.2016readCount2772printباسىپ شىعارۋ