اسقاباقتىڭ دانىنە دەيىن پايدالى
قازاق داستارحانىندا اسقاباقتان پىسىرىلگەن تاعامدار كوپ قويىلا بەرمەيدى. ونىڭ ەتى مەن دانىنەن، پىلەگىنەن ەمدىك دارىلەر جاسالاتىنىن، حالىق مەديسيناسىندا باۋىر اۋرۋى ەمىنىڭ بىردەن-بىر شيپاسى اسقاباق جەۋ ەكەنىن بىلە بەرمەيتىندەر دە كوپ. جانە دە بازارلاردا اسقاباقتىڭ باعاسى قىمبات بولعاندىقتان، ونى كۇندەلىكتى اس مازىرىندە قولدانۋ ٴۇشىن ساتىپ الۋشىلار دا از. جالپى اسقاباق قانداي وسىمدىك، قازاق جەرىنە ول قايدان اكەلىندى، ونى قانداي اۋرۋلارعا پايدالانۋعا بولادى، قۇرامىندا نەندەي دارۋمەندەر بار، بۇل جونىندە دە ناقتى دەرەكتەردى دە تابۋ قيىن. 
 
 
اسقاباقتىڭ ٴتۇرى، ٴتۇسى، سيپاتى

اسقاباق (cucurbita) – اسقاباق تۇقىمداستارىنا جاتاتىن ٴبىر جانە كوپ جىلدىق شوپتەسىن، قولدان وسىرىلەتىن وسىمدىك، ۋسىز، ٴدامدى جەمىس. ول ٴبىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىنعى 3 عاسىردا مەكسيكادا، پەرۋدە بەلگىلى بولىپ، 15 عاسىردىڭ سوڭىندا مىسىرعا اكەلىنگەن. اسقاباق قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە، اسىرەسە، وڭتۇستىك اۋداندارىندا كوبىرەك ٴوسىرىلىپ، تاعامدا، مال ازىعىندا پايدالانىلادى.

قازاقستاندا اسقاباقتىڭ كادىمگى تۇرلەرى مەن ٴىرى اسقاباقتاردىڭ تۇرلەرى مەن سورتتارى وسىرىلەدى. قۇرامىندا 18 پايىز قۇرعاق زاتتار، 10 پايىز ساحاروزا، اسكوربين قىشقىلى، كاروتين، تيامين، ريبوفلاۆين، دانىندە 40 پايىز ماي بار. قۇرامىندا ٴارتۇرلى فيزيولوگيالىق اسەرى بار كۋكۋربيتاسين زاتى بولادى.

ادامعا پايدالىلىعى جاعىنان بۇل باقشا ٴونىمى وزگە جەمىس جيدەكتەر مەن كوكونىستەرگە قاراعاندا دارۋمەندەرگە وتە باي. ادام اعزاسىنا قاجەتتى س، ۆ1، ۆ2، ۆ5، ە، رر، اعزاداعى زات الماسۋ جەدەلتەتەتىن ت جانە قاننىڭ ۇيۋىنا ىقپال بولاتىن ك دارۋمەنى، كاليي، كالسيي، تەمىر كەزدەسەدى. دارۋمەندەردىڭ كوپتىگىنە بولا، مىڭ ٴبىر اۋرۋعا ەم. كورۋ ناشارلاعاندا، قانازدىق، ارتىق سالماقتان، تاعى باسقادان ارىلعىسى كەلەتىن تاپتىرمايتىن ەم. شلاكتان تازارتىپ، زات الماسۋدى تۇراقتاندىرادى.

اۋا رايىن مەن توپىراقتىڭ جاعدايىن تالعاماي وسەتىن بولعاندىقتان، وسىرگەندە حيميالىق پرەپاراتتاردى قولدانبايدى، ٴوش كۇشىمەن وسەدى. دارىگەرلەر قاۋىمى جۇرەك السىزدىگىنەن جۇدەگەندەرگە ەم رەتىندە اسقاباقتىڭ جۇمساق مايەگىن، وتقا نەمەسە سۋعا كۇيگەن ناۋقاستارعا جاراسىنا تاڭۋعا بولاتىنىن ايتادى. اسقاباقتىڭ نەسەپ جۇرگىزەتىن، ىستىقتى تۇسىرەتىن قاسيەتتەرى بەلگىلى. جۇرەك قان تامىرى اۋرۋلارى، گيپەرتونيا، زات الماسۋدن قيىندىقتارى بار ناۋقاستارعا ديەتالىق تاعام رەتىندە ۇسىنىلعان. اسقاباق ٴدانى بالمەن ارالاستىرىپ جەپ، ىشەك قۇرتتارىن ٴتۇسىرۋ ٴۇشىن پايدالانىلادى.

بۇيرەك، باۋىر، اۋىرعان كەزدە كۇنىنە 1 ستاقان شىرىنىن ٴىشۋ كەرەك. شىرىنىن، ياعني ٴسولىن جاڭا پايدالانعان كۇيىندە عانا ىشەدى، ويتكەنى ۇيدە ساقتالۋى قيىن. مينەرالدى تۇزدار مەن دارۋمەندەرگە باي اسقاباق داندەرىنىڭ قۇرامىندا اقۋىزدار، ومەگە-3، قانىقتىرىلماعان ماي قىشقىلدارى، سەلەن، ماگنيي، مىرىش، س، ۆ، توبىنىڭ دارۋمەندەرى دە جەتكىلىكتى. نەسەپ جىنىس جۇيەسىنىڭ كوپتەگەن اۋرۋلارىن ەمدەۋگە كومەگى زور. نەسەپ اۋداۋشى، قابىنۋعا قارسى، ٴوت ايداپ، پاازيتتەردى قۇرتاتىن اسقاباقتىڭ ٴوزى.

قۇرامىندا جاساندى تالشىقتىڭ، سۋدىڭ، كوپ مولشەرىنىڭ ارقاسىندا اسقاباقتى ارىقتاۋعا بولاتىن ەمى دە بار. اسقورىتۋ ۇدەرىستەرىن تەزدەتەدى، ۋىتتاردان تازارادى. 

دەنساۋلىققا پايدالى تابيعي وسىمدىك مايلارىنىڭ ٴبىرى – اسقاباق مايى. 90 پايىزعا جۋىق قانىقپاعان مايلاردى، 60 پايىزعا دەيىن ٴلينولدى قىشقىلدان جانە 15 پايىز شاماسىندا لينولەن قىشقىلىنان تۇرادى. ومەگە-3، ومەگە-6 ماي قىشقىلدارىنا باي. اسقاباق مايى قۋىرىلعان اسقاباقتىڭ دانىنەن سىعىپ الىنادى. قوشقىل جاسىل نەمەسە قويۋ قوڭىر ٴتۇسى بار، وتكىر حوش ٴيىستى، ٴتاتتى ٴدامى بار. بيولوگيالىق بەلسەندى زات رەتىندە قولدانىلادى. قۇرامىندا ماي قىشقىلدارى; پالميتين، ستەارين، ولەين، لينول، ستەرين قىشقىلدارى، فوسفوليپيدتەر، كاروتينويدتار، دارۋمەندەر مەن ميكروەلەمەنتتەر بار.

اسقاباقتىڭ پايداسى:

اسقاباق شىرىنىن بالعا قوسىپ جاتار الدىندا ىشسە، جۇيكە جۇيەسىن تىنىشتاندىرىپ، ۇيقى ٴدارىسى سەكىلدى اسەر ەتىپ، تىنىش ۇيىقتايسىز.

جۇكتى ايەلدەردىڭ جۇرەگىنىڭ اينىعانىن اسقاباق شىرىنى باسادى.

اعزا جۇدەگەندە، السىزدىك كەزدە اسقاباقتى سۇتپەن دايىنداپ، قايماق، ماي، جاڭعاق، باداممەن قوسىپ جەيدى.

اسقازان ىشەك جولدارى، اسقازاننىڭ شىرىشتى قاباتىندا دەرت بولسا، اسقاباقتان ەزبە دايىنداپ، ٴىشىڭىز.

بۇيرەك اۋىرعاندا، تاۋلىگىنە جارتى ستاقان شىرىنى نەمەسە قايناتىلعانىن جەيدى.

تەرىدەگى قىشىما، ەسەكجەم شىققاندا، نە بولماسا كۇيىك شالعاندا ۇككىشتەن وتكەن مايەگىنەن كومپرەسس جاسايدى.

سارى اۋرۋ دەرتىندە 4 اي قاتارىنان ۇزبەي مايەگىن جەۋ كەرەك. باۋىرعا وتە جاقسى، ٴارى قىزمەتى جاقسارادى، ٴارى پايدالى.

ىشەكتەگى قۇرت دەرتىندە اسقاباقتى الىپ، ٴدانى مەن مايەگىن ويىپ الىپ، جىلى سۋ قۇيادى. جارت ساعات بەتى جابىق ىدىستىڭ ىشىندە بولۋى كەرەك. دايىن كەزدە تۇنبادان كۇنىنە 4 رەت استان 20 مينۋت بۇرىن جارتى ستاقان ىشەدى. 20 كۇن. ٴبىر ايدان كەيىن قايتادان جالعاسى.

ىشەكتەگى پارازيتتەن ەڭ ٴتيىمدى ٴتاسىلى قابىعى ارشىلعان ٴدانىن اشقارىنعا جەيدىڭ. 7 شاقتى ٴداندى ەزىپ، سۇتپەن ىشەدى.

پروستاتيت كەزىندە، 0،5كگ تازالانعان اسقاباق ٴدانىن، شيكىسىن، ەتتارتقىشتان وتكىزىپ، 1 ستاقان بالمەن ارالاستىرىپ جەۋ كەرەك. ون شاقتىسىن بانكاعا سالىپ، قالعانىن توڭازىتقىشقا ساقتايدى. كۇنىنە 1 رەت اشقارىنعا 30 مينۋت بۇرىن جەيدى. ەمدى جىلىنا 1 رەت عانا جاسايدى. كوپ جەۋ جۇرەكتى ناشارلاتىپ جىبەرەدى.

ۇيقىسىزدىق بولعاندا قايناتىلعان، بۋعا پىسكەن اسقاباق مايەگىنەن بوتقا دايىنداپ كۇنىنە 2 رەت 50گر ىشەدى. جاتار الدىندا قايناتپاسىنا بال قوسىپ، 3 ستاقاننان كادەگە جاراتادى. ەكىنشى جاعدايدا; 20 بادام جاڭعاعىنا 1 ٴشاي قاسىق اسقاباق دانەگىن قوسىپ، ۇستىنە قايناعان سۋ قۇيىپ، 8 ساعات تۇندىرادى. كەشكە تامان ٴىشۋ كەرەك.

date09.12.2016readCount5935printباسىپ شىعارۋ