«قۇرايىش» سۇرەسى

بۇل سۇرە اللا تاعالانىڭ مەككەلىكتەرگە بەرگەن نىعمەتتەرى جايلى اڭگىمەلەيدى. مەككەلىكتەر ساۋدا-ساتتىق ماقساتىمەن ەكى جاققا: قىستا يەمەنگە، ال جازدا شام ولكەسىنە ساپار شەگەتىن. اللا تاعالا قۇرايىشقا بەرگەن نىعمەتتەرىنىڭ ەڭ ۇلكەن ەكەۋ، ولار: تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىق جانە مولشىلىق پەن جەڭىلدىك ەدى.

بسم الله الرحمن الرحيم

لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ

1.قۇرايىشتىڭ بەيبىتشىلىگى (عاجايىپ ٴىس).

إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ

2.ولاردىڭ قىسقى جانە جازعى ساپارلارىنداعى قاۋىپسىزدىگى (عاجايىپ).

بەيبىتشىلىكتىڭ ارقاسىندا اللا تاعالا قىستا يەمەنگە، ال جازدا شامعا ساۋدا-ساتتىق ساپارىن وڭايلاتتى. ولار ساۋدا جاساپ ازىق-تۇلىك پەن كيىم-كەشەك الىپ كەلەتىن. بارعاندا دا، قايتقاندا دا ولجالى ورالاتىن. ولاردىڭ جولى قاتەرسىز، ەشكىم ولارعا جاماندىق ويلامايتىن. سەبەبى، ارابتىڭ باسقا رۋلارى قۇرايىش جايلى: «ولار اللا تاعالانىڭ كورشىسى، قاسيەتتى جەر تۇرعىندارى، ولار اللا تاعالانىڭ جۇرتى، ويتكەنى قاعبانىڭ يەلەرى. ولارعا زيان تيگىزبەڭدەر، ٴزابىر كورسەتپەڭدەر»، – دەۋشى ەدى.

اللا تاعالا ٴپىل يەلەرىن جويعان سوڭ، مەككەلىكتەرگە دەگەن قۇرمەت ارتتى. پاتشالار مەن امىرلەردىڭ قۇرايىشقا دەگەن قۇرمەتى ٴوستى. مەككەلىكتەردىڭ ساۋداسى دا، پايداسى دا ەسەلەنە ٴتۇستى. سوندىقتان قۇراندا قۇرايىشقا وسى بەرىلگەن نىعمەت تۋرالى ايتىلۋدا. ولارعا اللا تاعالانىڭ بۇل نىعمەتتەرىن ەسكە الىپ، جاراتۋشىنى ٴبىر دەپ بىلۋگە جانە وعان شۇكىرشىلىك ەتۋگە شاقىرۋدا.

فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ

3.ەندەشە، ولار وسى ٴۇيدىڭ (قاعبانىڭ) يەسىنە قۇلشىلىق ەتسىن.

تەك وزدەرىڭە عانا تيەسىلى ەتىلگەن وسى نىعمەتتەرگە شۇكىرشىلىك رەتىندە راببىلارىڭا قۇلشىلىق ەتىڭدەر. تاپسىرشىلەر: «اللا تاعالانىڭ بەرگەن باسقا نىعمەتتەرى ٴۇشىن قۇلشىلىق ەتپەسە دە، اشىق تا ايقىن نىعمەتى بولعان وسى ٴقاۋىپسىز ەكى ساۋدا ساپارى ٴۇشىن قۇلشىلىق ەتسىن. ويتكەنى، مەككەلىكتەر جەرىندە ەگىن شىقپايتىن، مالى از حالىق»، – دەپ تاپسىرلەگەن.

الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآَمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ

4.قاتتى اشتىقتان سوڭ تاماقتاندىرعان جانە قاتتى قاۋىپتەن سوڭ تىنىشتىق بەرگەن اللاعا (قۇلشىلىق ەتسىن).

مەككە حالقى ساۋدا ساپارىندا جانە ٴوز قالالارىندا دا تىنىشتىق پەن قاۋىپسىزدىكتە كۇن كەشتى. قۇراندا: «(مەككە حالقى) ماڭىنداعى ادامدار ۇرلانىپ، تونالىپ جاتقاندا مەككەنى ارداقتى جانە بەيبىت ورىن ەتكەنىمىزدى كورمەدى مە؟»[1]. سونداي-اق، : «... راببىم! بۇنى ٴبىر تىنىش قالا قىلا كور!... ٴار ٴتۇرلى ونىمدەرمەن ريزىقتاندىر...»[2]، دەگەن تىلەك جاساعان اتالارى ٴيبراھيمنىڭ دۇعاسىنىڭ بەرەكەتىمەن. قۇرايىشقا ۇلىق اللاعا عانا قۇلشىلىق ەتۋ پارىز ەمەس پە؟ ول مەككەلىكتەرگە قورەك بەرىپ، ٴقاۋىپتى زاماندا تۇراقتىلىق بەرگەن جاراتۋشى ەمەس پە؟

سۇرەگە قاتىستى جايت:

يمام فاحر: «اللا تاعالانىڭ نىعمەتى ەكەۋ. ونىڭ ٴبىرى ٴپىل سۇرەسىندە ايتىلعانداي جاماندىقتان ساقتاۋ. ال، ەكىنشىسى: پايدا مەن ولجا بەرۋ. بۇل وسى سۇرەدە ايتىلعان. اللا تاعالا قۇرايىشتىقتارعا وسى ۇلكەن ەكى نىعمەتتى بەرگەن سوڭ، قۇلشىلىق ەتۋگە جانە شۇكىرشىلىك جاساۋعا ٴامىر ەتتى»، – دەيدى.



[1]    عانكابۋت سۇرەسى، 67-ايات

[2]    باقارا سۇرەسى، 126-ايات

 

سەرىكباي قاجى وراز
date28.11.2016readCount3688printباسىپ شىعارۋ