«فيل» سۇرەسى

«فيل» سۇرەسى مەككەدە تۇسكەن. سۇرەدە ٴپىل يەلەرىنىڭ قيسساسى بايان ەتىلەدى. ولار قاعبانى بۇزۋعا بەت الادى. ٴبىراق اللا تاعالا ولاردى ٴوز قارۋىمەن جويىپ جىبەردى. وسىلايشا جاراتقان يە ٴوزىنىڭ ٴۇيىن ولاردىڭ جاۋلاپ الۋىنان قورعاپ قالدى. ابراھانىڭ اسكەرى ەڭ ٴالسىز ماقلۇقتار ارقىلى جەرمەن-جەكسەن بولىپ جويىلدى. ول قۇستار تۇمسىعى مەن اياعىنا كىشكەنە تاس الىپ كەلدى. الايدا، بۇل تاستار قورعاسىن وقتان دا وپاتتى بوپ ٴتيدى. اتالعان تاريحي وقيعا پايعامبارىمىز مۇحاممەد يبن ابدۋللا (س.ع.س.) دۇنيەگە كەلگەن 570 جىلى بولدى. ايتۋلى وقيعا – پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ەلشىلىگىن راستايتىن ەڭ ۇلكەن يرحاساتتاردىڭ ٴبىرى.

بسم الله الرحمن الرحيم

أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ

1.راببىڭنىڭ ٴپىل يەلەرىنە نە ىستەگەنىن كوردىڭ بە؟

ۋا، مۇحاممەد! قاسيەتتى قاعباعا جاۋگەرشىلىك نيەتىمەن كەلگەن ٴپىل يەلەرىنىڭ جاعدايى جايلى ساعان حابار جەتتى مە؟

ريۋاياتتا: «يەمەن پاتشاسى ابراھا سانا قالاسىندا شىركەۋ تۇرعىزادى. ونداعى ويى – قاجىلاردى شىركەۋگە تارتۋ. كينانا رۋىنان ٴبىر كىسى تۇندەلەتىن كەلىپ شىركەۋدى مازاق ەتىپ، ٴىشىن ناجىستەپ، قابىرعالارىن لاستاپ كەتەدى. اشۋىنا مىنگەن ابراھا قاعبانى بۇزامىن دەپ انت ەتەدى. ول ٴپىل مىنگەن ۇلكەن اسكەرىمەن مەككەگە كەلەدى. اسكەر مەككەگە تاياپ كەلگەندە، قالا تۇرعىندارى قورقىپ تاۋعا قاشادى. ابراھا اسكەرىنە قارسى اللا تاعالا قارا قۇستاردى جىبەرەدى. قۇستار تۇمسىعى مەن ەكى اياعىندا ٴبىر-بىر ٴتۇيىر مايدا تاس الىپ كەلەدى. قۇستار لاقتىرعان مايدا تاستان اسكەر تىپ-تيپىل بولىپ، جانسىز دەنەلەرى جەردە سۇلاپ جاتتى. بۇل باسقالارعا عيبرات وقيعا بولدى. سونىمەن بىرگە، پايعامبارلىقتان بۇرىن بولعان يرحاسات وقيعا ەدى.

أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ

2.ولاردىڭ ايلا-قۋلىقتارىن اداسۋعا اينالدىرمادى ما؟

ولاردى جويىپ، قاعبانى بۇزباق بولعان ارەكەتتەرىن زايا ەتتى.

وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ

3.جانە دە ولارعا قۇستاردى توپ-توبىمەن جىبەرمەدى مە؟

ولارعا توپ بوپ كەلگەن قۇستاردى جىبەردى. قۇستار اسكەردى جان-جاقتى قورشاپ الدى.

تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ

4.(قۇستار) ولاردى بالشىقتان كۇيدىرىلگەن تاستارمەن اتقىلادى.

قۇستار اسكەردى تاسقا اينالعان بالشىقپەن اتقىلادى. ول بالشىق وق سياقتى تيگەن ادامدى ٴولتىرىپ جاتتى.

فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ

5.ٴسويتىپ ولاردى ٴدانى مۇجىلگەن سابانداي ەتتى.

وق تيگەن اسكەر اعاشتان جەرگە ٴۇزىلىپ ٴتۇسىپ، مال جەپ تەزەك ەتىپ كەتكەن جاپىراق سەكىلدى كۇيگە ٴتۇستى. بۇل قيسسادا اللا تاعالانىڭ قاعبانى قۇرمەتتى ەتكەندىگىن جانە قۇرايىشتى جاۋدان قورعاعانى ايتىلادى. سوندىقتان، قۇرايىش اللا تاعالاعا قۇلشىلىق ەتىپ، شۇكىرشىلىك جاساۋعا مىندەتتى. ٴپىل وقيعاسى اللا تاعالا جاۋلارىنان ەسە الۋىنىڭ عاجايىپ كورىنىسى بار. باحر كىتابىندا: «بۇل ۇلكەن اسكەردىڭ جويىلۋى پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) دۇنيەگە كەلگەن جىلى ورىن الدى. ٴپىل وقيعاسىندا پايعامبارلىقتىڭ يرحاساتى. ويتكەنى، بۇل وقيعانى ٴدۇيىم جۇرت ٴوز كوزىمەن كورىپ، كۋا بولدى. اللا تاعالا ۇلكەن اسكەردى، ادەتتە ەشبىر زيانى جوق ٴالسىز قۇستاردىڭ كومەگىمەن جويدى[1]» دەپ تاپسىرلەنگەن.



[1]    باحر مۋحيت 8/512

 

سەرىكباي قاجى وراز
date03.11.2016readCount4946printباسىپ شىعارۋ