«ٴھۋمازا» سۇرەسى

«ٴھۋمازا» – مەككەلىك سۇرە. سۇرە ادامداردىڭ كەمشىلىگىن ٴسوز ەتەتىن، ار-نامىسىنا ەشبىر شىمىرىكپەي قول سالاتىن، اقىماقتارشا مازاق ەتىپ، مىنەيتىندەر جايىن اڭگىمەلەيدى.

سونداي-اق، دۇنيە جيناعان، بايلىعىن مال تەزەگىندەي ەتىپ قاپتاعان ادامدار جايىن ٴسوز ەتۋدە. ولار مىنا جالعاندا ماڭگى قالاتىنداي كۇيدە. تىم ناداندىعى مەن اسقان عاپىلدىعى ولاردى مال-دۇنيەسى ٴپاني دۇنيەدە ماڭگى قالدىراتىنداي ويدا جۇرەتىندىگىن ايتۋدا.

سۇرە سوڭىندا سول باقىتسىز بەيباقتاردىڭ ەشقاشان سونبەيتىن وتقا تاستالعانداعى جاعدايى كورسەتىلەدى. ول وت اللا تاعالاعا قىلمىس جاساعان ادامداردى پارشا-پارشا ەتەتىندىگى ايتىلادى. ويتكەنى، توزاق وتى تىم قورقىنىشتى.

بسم الله الرحمن الرحيم

وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ

1. ٴاربىر ايىپ تاعۋشى جانە تىلدەۋشىگە قاسىرەت!

ٴاربىر توقتاۋسىز تىلدەيتىن جانە ۇنەمى جاماندايتىن ادامعا اۋىر ازاپ بار. ول ادامداردىڭ ار-نامىسى مەن قادىر-قاسيەتىنە ٴتىل تيگىزەدى. مىسقىلداۋشىعا دا اۋىر ازاپ. ول جاسىرىن تۇردە تىلىمەن، كوزىمەن، قولىمەن ٴتىپتى ىمداپ ادامداردىڭ بويىنداعى ٴمىندى كورسەتۋشى.

الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ

2. ولار مال جيىپ، ونى ساناۋشى.           

ول مال-دۇنيە جيناۋمەن الەك. دۇنيەسىن قايتا-قايتا ساناۋمەن ابىگەر. سونىڭ سالدارىنان ادامداردى جاقتىرماي، ولاردى وزىنەن تومەن كورەدى.

يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ

3. (ول) مال-دۇنيەسى ٴوزىن ماڭگى قالدىرادى دەپ ويلايدى.

جيعان-تەرگەنى ونى ولمەيتىن ماڭگى ٴتىرى ادامعا اينالدىرادى دەگەن ويدا. ول بەينە ٴبىر ٴولىمدى ويىنا دا المايتىن ادامنىڭ كۇيىن كەشۋدە.

كَلَّا لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ

4. جوق، ولاي ەمەس! البەتتە، ول حۇتاماعا تاستالادى.

وسى ىس-ارەكەتتەرگە توقتاۋ ايتۋدا. شىن مانىندە، اللا تاعالا مۇنداي ادامدى ٴاربىر نارسەنى كۇيرەتەتىن توزاققا تاستايدى.

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ

5. حۇتامانىڭ نە ەكەنىن قايدان بىلەسىڭ؟

«حۇتاما» توزاعى نە ەكەنىن بىلەسىڭ بە؟ ول – اقىل جەتپەيتىن قورقىنىش.

نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ

6. ول – اللانىڭ جاعىلعان وتى. 

ول – لاۋلاپ جانعان، ەش ۋاقىتتا سونبەيتىن توزاق وتى.

ٴابۋ حۇرايرا (ر.ا.) ريۋاياتى: «توزاق وتى مىڭ جىل جاعىلىپ قىپ-قىزىل بولدى. سوسىن تاعى مىڭ جىل جاعىلىپ اپپاق بولدى. جانە مىڭ جىل جاعىلىپ قاپ-قاراعا اينالدى. توزاق وتى ٴقازىر ز ۇلىمات باسقان قاراڭعى»[1]

الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ

7. (ول وت) جۇرەكتەردى شارپيدى.

ول جۇرەكتىڭ، جالپى بارلىق زاتتىڭ، ورتاسىنا دەيىن جەتىپ، تۇتاستاي وتقا ورايدى. ادام بويىنداعى قاتە جانە بۇرمالانعان سەنىمنىڭ تۇراقتايتىن ورنى جۇرەك بولعاندىقتان ادەيى جۇرەكتى ايتۋدا.

إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ

8. اقيقاتىندا، ول وت ولاردىڭ ۇستەرىنەن جاۋىپ تۇرادى.

فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ

9. ۇزىن (سوزىلعان) باعانالارعا بايلانادى.

ول توزاق وتى ۇزىن دىڭگەك ىشىندە قامالعان ادامداردى شارپيدى. بۇل ايات وندا تۇسكەن ادامنىڭ بارلىق تاراپتان ٴۇمىتى ۇزىلەتىندىگىن جانە ودان قاشىپ قۇتىلۋ مۇمكىن ەمەس ەكەندىگىن اڭعارتۋدا. توزاق ەسىكتەرى جابىلعان سوڭ، اياق-قولدارى شىنجىرلانادى.



[1]    تيرميزي

 

سەرىكباي قاجى وراز
date10.10.2016readCount4344printباسىپ شىعارۋ