«ٴزىلزال» سۇرەسى

ابدۋللا يبن امر (ر.ا.) ريۋاياتى: «ٴبىر كىسى كەلىپ: «ۋا، اللا ەلشىسى! ماعان بارلىعىن بويىنا قامتىعان ٴبىر سۇرە وقىپ بەرىڭىز»، – دەپ ٴوتىندى. پايعامبارىمىز (س.ع.س.): «جەر سىلكىندىرىپ قوزعالعان ساتتە...» دەپ تولىعىمەن وقىپ شىققاندا، الگى كىسى: «ٴسىزدى اقيقاتپەن پايعامبار ەتىپ جىبەرگەن اللامەن انت ەتەيىن، وسىدان ارتىعىن ىستەمەيمىن»، – دەدى. سوندا پايعامبارىمىز (ñ.ع.ñ.): «مىنا جىگىت ماقساتىنا جەتتى (جاقسىلىققا جەتتى)[1]»، – دەگەن ەكەن.

ٴاناس يبن ماليك (ر.ا.): اللا ەلشىسى (س.ع.س.): «جەر سىلكىندىرىپ قوزعالعان ساتتە...» قۇراننىڭ تورتتەن ٴبىرى[2]»، – دەگەن.

«ٴزىلزال» سۇرەسى – ٴمادينالىق. ٴبىراق، ٴتاسىلى مەككەلىك سۇرەلەرگە ۇقسايدى. ويتكەنى، بۇل سۇرەدە قيامەت كۇننىڭ قورقىنىشتارى مەن ۇرەيلەرى جايلى ايتىلادى. قيامەت كۇنى بولاتىن اۋىر ٴزىلزالا جايى دا باياندالادى. بۇل ٴزىلزالادان زاڭعار تاۋلار دا جەرمەن-جەكسەن بولادى. سول ساتتە ادام بالاسى قورقاتىن جەردىڭ سىرتقا مايىتتەردى شىعارىپ تاستاۋ، التىن-كۇمىس قازىنالارىنىڭ شىعۋى سياقتى وقيعالار ورىن الادى. سونداي-اق، جەر ٴاربىر ادامنىڭ جەر بەتىندە ىستەگەن ىسىنە كۋالىك ەتىپ: «مىنا كۇنى بىلاي، بىلاي ىستەدىڭ»، – دەيدى. مۇنىڭ بارلىعى سول كۇننىڭ ۇرەيلى وقيعالارى. سونداي-اق، ادامداردىڭ ماحشار الاڭىنان جاننات جانە توزاققا بەت الۋى، باقىتسىز بەن باقىتتى بولىپ ٴبولىنۋى بايان ەتىلەدى.

بسم الله الرحمن الرحيم

إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا

1.جەر سىلكىنىپ ٴزىلزالا بولعان ساتتە.

وَأَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا

2.جانە دە جەر ىشىندەگى جۇگىن سىرتقا شىعارعان ساتتە.

قيامەت كۇنى سىرناي ۇرلەنگەن كەزدە نەمەسە ودان كەيىن جەر سىلكىنىپ، ىشىندەگى ادام دەنەسى مەن قويناۋىنداعى قازىنالاردى سىرتقا شىعارادى.

وَقَالَ الْإِنْسَانُ مَا لَهَا

3.ادام بالاسى: «بۇعان نە بولدى؟» – دەگەن كەزدە.

يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا

4.ول كۇنى (جەر) ٴوز حابارىن (جايىن) ايتادى.

مۇنىڭ بارلىعىن ٴوز كوزىمەن كورگەن كاپىر قورقىنىشتان: «جەرگە نە بولىپ جاتىر؟» – دەپ ۇرەيلەنەدى. سوندا جەر اللا قالاۋىمەن ٴوزىنىڭ جاعداي تىلىمەن جەر بەتىندە جاسالعان جاقسى دا، جامان ٴىستىڭ بارلىعىن ايتادى.

بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا

5.راببىڭنىڭ وعان ۋاحي ەتىپ بىلدىرۋىمەن.

اللا تاعالا ٴامىر ەتۋىمەن جەر ٴوز قويناۋىنداعىنى تۇگەلدەي سىرتقا شىعارىپ، بارلىعى جايلى حابار بەرەدى.

يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ

6.سول كۇنى ادام بالاسى توپ-توبىمەن ٴوز امالدارى كورسەتىلۋ ٴۇشىن شىعادى.

ادامدار قابىرلەرىنەن شىعىپ ەسەپ-قيساپ الاڭىنا بەت الادى.

فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ

7.    سوندا كىم توزاڭنىڭ ٴتۇيىرى سالماعىنداي جاقسىلىق ىستەگەن بولسا، ول ونى كورەدى.

دۇنيەدە شاڭنىڭ توزاڭىنداي جاقسىلىق ىستەگەن اقىرەتتە ونىڭ ساۋابىن الادى. ٴابۋ حۇرايرا (ر.ا.) ريۋاياتى: بۇل ايات حاقىندا پايعامبارىمىز (ñ.ع.ñ.): «بارلىعىن بويىنا قامتىعان دارا ايات[3]»، – دەگەن.

وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ

8.    ال ەندى كىم توزاڭنىڭ ٴتۇيىرى سالماعىنداي جاماندىق ىستەسە، ونى دا كورەدى.         

ساعيد يبن جابير (ر.ا.): «تاماقتى جاقسى كورە تۇرا مىسكىنگە، جەتىمگە جانە تۇتقىنعا جەگىزەدى»[4] اياتى تۇسكەندە، مۇسىلماندار بۇدان تومەن امال ٴۇشىن ساۋاپ بەرىلمەيدى دەگەن ويدا بولدى. ال، كەيبىرەۋلەرى وتىرىك، كوز سالۋ، كىسى ارتىنان سويلەۋ سياقتى جەڭىل كۇنالار ٴۇشىن جازعىرمايدى، سەبەبى: «راسىندا اللا تاعالا ۇلكەن كۇنالار ٴۇشىن توزاق دەپ ەسكەرتتى»، – دەۋشى ەدى. سوندا وسى ەكى ايات ٴتۇستى[5]»،-دەپ ريۋايات ەتتى.



[1]   تيرميزي، ٴابۋ ٴداۋىت، ٴناساي
[2]   تيرميزي
[3]   بۇحاري، ٴمۇسليم
[4]   ينسان سۇرەسى، 8-ايات
[5]   يبن ٴابۋ حاتيم

 

سەرىكباي قاجى وراز
date10.05.2016readCount5374printباسىپ شىعارۋ