قاي ۇيقى ادامعا قاتەرلى؟

ادامداردىڭ كوپشىلىگى تاڭعى ۇيقىنىڭ ٴتاتتى شىرىنىن بۇزعىسى كەلمەي جاتا تۇرعاندى ٴجون كورەدى. «تاعى ٴبىر بەس مينۋت، تاعى ٴبىر ون مينۋت» دەپ ۇيقىسىن سوزا بەرەدى. اقىرى، مەڭ-زەڭ بوپ، ٴبارى ٴبىر ۇيقىسى قانباي، ۇيىسىپ تۇرادى. سويتسە، كوپ ادام وسىلايشا دەنساۋلىعىنا دەرت جاماپ الاتىن كورىنەدى.

سەنەسىز بە، ادام ٴوز ەركىمەن، تابيعي تۇردە ويانار كەزدە اعزاسى ٴبىر ساعات بۇرىن دايىندالا باستايدى ەكەن: دەنە قىزۋى كوتەرىلىپ، قالىڭ ۇيقىنىڭ قۇشاعىنان اجىراي باستايدى. بۇعان قوسا، كۇنى بويى سەرگەك جۇرۋىڭىزگە كومەكتەسەتىن اعزاڭىزداعى دوفامين بەلسەندىلىك تانىتىپ، «ىسكە قوسىلادى».   

وياتقىشىن قايتا-قايتا كەيىنگە ىسىرا بەرگەن ادامدا بۇل پروسەسس ٴۇزىلىپ-ۇزىلىپ، تابيعي ىرعاق بۇزىلاتىن كورىنەدى. ۇيقىدان جاي تۇرعان ادامنىڭ مەڭ-زەڭ بولىپ، اشۋشاڭ كەلەتىنى وسىدان. مۇنىڭ سىرى – قايتا جاستىققا باس قويعان ادام اعزاسى قالىڭ ۇيقىنىڭ قۇشاعىنا شىم باتۋعا تىرىسادى ەكەن. سول سەبەپتى، عالىمدار ەرتە تۇرۋدىڭ پايدالى ەكەنىن ايتىپ وتىر. ٴبىر ويانىپ، ٴبىر ۇيىقتاپ، ٴوڭ مەن ٴتۇستىڭ اراسىندا جاتقان ادام توسەكتەن تۇرعاندا تەز شارشاپ، تەز شالدىعاتىن كورىنەدى. تاڭعى ۇيقىدان وياتقىشتىڭ ۋاقىت ارالىعىن 10 مينۋتقا قويىپ، ٴۇش مارتە ويانىپ، قايتا ۇيقىعا كەتكەننىڭ ورنىنا تاستاي قاتىپ، جارتى ساعات ۇيىقتاعانىڭىز دەنساۋلىعىڭىزعا الدەقايدا پايدالى. 

عالىمدار بۇدان قۇتىلۋ ٴۇشىن كەستەدەن اۋىتقىماي، ۋاقىتىندا جاتىپ، ۋاقىتىندا ۇيقىدان تۇرۋعا كەڭەس بەرەدى. ٴبىر ۋاقىتتا جاستىققا باس قويىپ، ٴبىر ۋاقىتتا ويانعان ادام ٴوزىن الدەقايدا سەرگەك سەزىنەدى. تەك ەرىك-جىگەرىڭىزدى جانىپ، ٴوز-وزىڭىزدى قولعا الىپ، ىنتا تانىتساڭىز بولدى: اعزاڭىز سوندا عانا بەلگىلى ٴبىر ۋاقىتقا بەيىمدەلىپ، ادەتىنەن جاڭىلمايتىن بولادى. ۋاقىت جاعىنان ۇتىپ قانا قويماي، كۇش-قۋاتىڭىز ارتادى.

تاڭعى نامازىن ۇدايى وقىپ، قۇلشىلىعىن قازا قىلماعان مۇسىلماندار جۇرەك اۋرۋىنان امان بولادى ٴارى ۇمىتشاقتىق سەكىلدى دەرتكە دە بوي الدىرمايتىن كورىنەدى. عالىمداردىڭ تۇجىرىمى وسىنداي. 

يوردانياداعى كارديولوگتار قاۋىمداستىعى قان-تامىر اۋرۋلارىنىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ بىرىنە ۇزاق ۇيقىنى (سەگىز ساعاتتان كوپ) جاتقىزىپ وتىر. ۇزاق ۇيىقتاعان ادامنىڭ جۇرەك قاعىسىنىڭ جيىلىگى مينۋتىنا 50 قاعىسقا دەيىن تومەندەيدى ەكەن. ال بۇل ٴوز كەزەگىندە قان اينالىمىنا كەدەرگى كەلتىرىپ، جۇرەك بۇلشىق ەتىنىڭ السىرەۋىنە الىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە ادامنىڭ ينفاركت نەمەسە ينسۋلت الۋ قاتەرى جوعارىلايدى. 

بۇعان جول بەرمەس ٴۇشىن، عالىمداردىڭ پىكىرى بويىنشا ادام از ۋاقىتقا ۇيقىسىن قيىپ، ٴجيى ويانعانى ٴجون. ٴتورت ساعاتتىق ۇيقىدان كەيىن كەم دەگەندە 15 مينۋتقا ۇيقىدان تۇرىپ، لاجى بولسا، قانداي دا ٴبىر دەنە قوزعالىسىن جاساعانىڭىز دۇرىس. تاڭ نامازىنا تۇراتىن مۇسىلمانداردىڭ باسىنداعى جاعداي يوردانيالىق عالىمداردىڭ وسى پىكىرىن راستاي تۇسەدى.

زەرتتەۋدەن بەلگىلى بولعانداي، نامازىن قازا قىلماۋ ٴۇشىن تاڭعى ۇيقىسىنان تۇراتىن مۇسىلمانداردىڭ اراسىندا جۇرەك-قان تامىرى اۋرۋلارى وتە سيرەك كەزدەسەدى. 

date10.05.2016readCount33045printباسىپ شىعارۋ