ەستە ساقتاۋ قابىلەتىن ٴقايتىپ جاقسارتۋعا بولادى؟

سوڭعى كەزدەرى كوپ ادامنان ەستە ساقتاۋ قابىلەتىنىڭ ناشارلاپ كەتكەنىن ايتىپ، شاعىندانىپ جاتاتىن ٴجيى ەستيتىن بولدىق. ەستە ساقتاۋ قابىلەتىن جاقسارتۋ ٴۇشىن ادامدار، ايتەۋىر، ٴتۇرلى تاسىلدەر قولدانىپ جاتادى.

جالپى، ەستە ساقتاۋ قابىلەتى نەدەن ناشارلايدى؟ يسلام ٴدىنى ادامنىڭ ەستە ساقتاۋ قابىلەتىنىڭ ناشارلاۋى كۇنا ىستەرگە بىلىققاننان دەپ ەسەپتەيدى. بۇعان فيقھ مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاعان ۇلى يمام مۇحاممەد يبن ىدىرىس ٴاش-شافيعيدىڭ ٴومىرى مىسال بولا الادى.

بىردە يمام ٴشافيعيدىڭ كوزى بوتەن ايەلدىڭ جالاڭاش توبىعىنا ٴتۇسىپ كەتەدى. وسىدان كەيىن ەستە ساقتاۋ قابىلەتى ٴبىرشاما ناشارلاپ كەتەدى. بۇرىن ٴبىر بەتتىك ٴماتىندى ٴبىر قاراعاننان-اق وقىعانىن كوڭىلىنە توقىپ، جاتتاپ الاتىن بولسا، الگى جاعدايدان كەيىن ٴماتىندى جاتتاۋ ٴۇشىن ٴبىر وقىعانىن بىرنەشە قايتالاۋعا ٴماجبۇر بولادى. بۇل جاعدايىن ٴوزىنىڭ ۇستازىنا ايتىپ، مۇڭىن شاعادى. ۇستازى وعان كۇنالى ىستەردەن اۋلاق بولۋعا كەڭەس بەرەدى.

وسىنىڭ ٴبارىن نەگە ٴسوز ەتىپ وتىر دەيسىز عوي؟ ٴبىز بۇل ارادا پايعامبارىمىز مۇحاممەد مۇستافانىڭ (س.ع.س.) ٴوزى ۇيرەتكەندەي ەستە ساقتاۋ قابىلەتىن جاقسارتۋ تاسىلدەرى جايلى بولىسسەك دەپ ەدىك.

ابدۋللا يبن ابباستان (ر.ا.) جەتكەن حاديستە بىلاي ايتىلعان: «بىردە پايعامبارىمىز مۇحاممەد مۇستافامەن (س.ع.س.) بىرگە وتىرعانىمىزدا ٴالي (ر.ا.) كەلدى دە: «اكە-شەشەم سەنىڭ جولىڭدا قۇربان بولسىن، ۋا، راسۋلاللا! كەيىنگى كەزدە قۇران سۇرەلەرى مەن اياتتارى ەسىمنەن تەز شىعىپ كەتەتىن بولىپتى. جاتتاي الماي ٴجۇرمىن»، – دەيدى.

سوندا پايعامبارىمىز مۇحاممەد مۇستافا (س.ع.س.) وعان بىلاي دەيدى:

–ۋا، حاساننىڭ اكەسى، ەستە ساقتاۋ قابىلەتىڭدى ارتتىراتىن سوزدەردى ۇيرەتەيىن بە؟ ٴوزىڭ ۇيرەنىپ العان سوڭ وزگەلەرگە دە ۇيرەتەرسىڭ.  

–ۇيرەتىڭىزشى، ۋا اللانىڭ ەلشىسى، – دەيدى ٴالي (ر.ا.).

–جۇماعا قاراعان ٴتۇنى، شاماڭ كەلسە، ٴتۇننىڭ ۇشتەن ٴبىر بولىگىنىڭ سوڭعىسىندا تۇر. بۇل اللانىڭ بارلىق قۇلدارىنىڭ دۇعاسىن قابىل قىلاتىن جانە بەرەكە ٴناسىپ ەتەتىن ۋاقىت. جاقىپ (ر.ا.) پايعامبار بالالارىنا: «مەن كۇنالارىڭنىڭ كەشىرىلۋى ٴۇشىن اللاعا كەيىنىرەك دۇعا قىلايىن»، – دەپ، جۇماعا قاراعان ٴتۇندى يشارات ەتكەن. ەگەر بۇل ۋاقىتتا تۇرا الماساڭ، ٴتۇننىڭ ورتاسىندا تۇر. وعان شاماڭ كەلمەسە، ٴتۇننىڭ العاشقى بولىگىندە تۇرىپ، ٴتورت راكات ناماز وقى. ٴبىرىنشٴى راكاتتا «فاتيحادان» كەيىن «ياسين» سۇرەسىن وقى. ال، ەكىنشىسىندە «دۇحان» سۇرەسىن وقى. ۇشىنشىسىندە – «ساجدە»، تورتىنشىسىندە – «مۇلىك» سۇرەسىن وقى. ەكى جاققا سالەم بەرگەننەن اللانى ماداقتاپ، مۇحاممەد پايعامبارعا جانە وزگە پايعامبارلارعا سالاۋات ايت. سودان سوڭ، بارلىق مۇسىلماننىڭ جانە ارامىزدان كەتكەن دىندەس باۋىرلارىڭنىڭ كۇناسىنا جارىلقاۋ تىلە. سوڭىنان مىنا دۇعانى وقى:

اللَّهُمَّبَدِيعَالسَّمَوَاتِوَالْأَرْضِذَاالْجَلَالِوَالْإِكْرَامِوَالْعِزَّةِالَّتِيلَاتُرَامُأَسْأَلُكَيَاأَللَّهُيَارَحْمَنُبِجَلَالِكَوَنُورِوَجْهِكَأَنْتُلْزِمَقَلْبِيحِفْظَكِتَابِكَكَمَاعَلَّمْتَنِيوَارْزُقْنِيأَنْأَتْلُوَهُعَلَىالنَّحْوِالَّذِييُرْضِيكَعَنِّيَاللَّهُمَّبَدِيعَالسَّمَوَاتِوَ

الْأَرْضِذَاالْجَلَالِوَالْإِكْرَامِوَالْعِزَّةِالَّتِيلَاتُرَامُأَسْأَلُكَيَاأَللَّهُيَارَحْمَنُبِجَلَالِكَوَنُورِوَجْهِكَأَنْتُنَوِّرَبِكِتَابِكَبَصَرِيوَأَنْتُطْلِقَبِهِلِسَانِيوَأَنْتُفَرِّجَبِهِعَنْقَلْبِيوَأَنْتَشْرَحَبِهِصَدْرِيوَأَنْتَغْسِلَبِهِبَدَنِيفَإِنَّهُلَايُعِينُنِيعَلَىالْحَقِّغَيْرُكَوَلَايُؤْتِيهِإِلَّاأَنْتَوَلَاحَوْلَوَلَاقُوَّةَإِلَّابِاللَّهِالْعَلِيِّالْعَظِيمِ

«اللاھۋمما باديا-سساماۋاتي ۋال اردىي ٴزال ٴجالالي ٴۋال يكرامي ٴۋال ٴيززاتيل ٴلاتي ٴلا تۋرامۋ ٴاس الۋكا. ٴيا، اللاھۋ، ٴيا ٴراحمانۋ بيجالاليكا ٴۋا نۋري ۋادجھيكا ٴان تۋلزيما قالبي حيفزا كيتابيكا كاما ٴاللامتاني. ٴۋارزۋقني ٴان ٴاتلۋاھۋ الا- ٴنناحۋيل-لازي يۋردىيك ٴعاننيا ٴاللاھۋمما باديا-سساماۋاتي ٴۋال اردىي ٴزال جالالي ٴۋال يكرامي ٴۋال يززاتيل ٴلاتي ٴلا تۋرامۋ. اسالۋكا. يا، اللاھۋ، يا ٴراحمانۋ بيجالاليكا ٴۋا نۋري ۋادجھيكا ٴان تۋناۋۋيرا بيكيتابيكا ٴباساري ۋا ان تۋتليقا بيھي ليساني. ۋا ان تۋفارريجا بيھي ان قالبي. ۋا ان تاشراحا بيحي سادري. ۋا ان تۋسيليا بيھي باداني، ٴفا ٴينناھۋ ٴلا يۋينۋني ٴالال حاققيي عايرۋكا ٴۋا ٴلا يۋتيھي يللا انتا. ٴۋا ٴلا ٴحاۋلا ٴۋالا ٴقۋاتا ٴيللا بيللاھي الييل ازىيم».

– ۋا، حاساننىڭ اكەسى، مۇنى ٴۇش، بەس نەمەسە جەتى جۇما بويى قايتالا. اللانىڭ قالاۋىمەن ناتيجەسىن كورەسىڭ. مەنى حاق دىنمەن جىبەرگەن اللانىڭ اتىمەن انت ەتەيىن، بىردە-بىر ٴمۇمىننىڭ وسى دۇعاسى قابىل بولماي قالعان كەزى جوق».

«ٴالي بەس الدە جەتى ٴتۇن وتپەي جاتىپ، ارامىزعا تاعى كەلدى، – دەدى ابدۋللا يبن ابباس (ر.ا.). – كەلدى دە:

– ۋا، اللانىڭ ەلشىسى (س.ع.س.)، بۇرىن مەن قۇراننىڭ ٴتورت اياتىنان ارتىق ەستە ساقتاي المايتىن ەدىم. قانشا جاتتاسام دا، ەسىمدە قالمايتىن. ال، ٴقازىر كۇنىنە 40 اياتتان جاتتاپ الاتىن بولدىم. جاتتاعان قۇران اياتتارىن وقي باستاسام اللانىڭ كىتابى كوز الدىمنان ٴوتىپ جاتقانداي بولادى. بۇرىن قانداي دا ٴبىر ٴسوزدى نە ٴحاديستى تىڭداپ، كەيىن ەسكە تۇسىرەيىن دەسەم، ويىمدا تۇك قالمايتىن ەدى. ٴقازىر ەستىگەندەرىمنىڭ ٴاربىر ارپىنە دەيىن جاتتاپ الاتىن بولدىم، – دەدى.

سوندا اللا ەلشىسى (س.ع.س.) تۇرىپ:

– قاعبانىڭ يەسىمەن انت ەتەيىن، سەن ٴمۇمىن بولدىڭ، ۋا، حاساننىڭ اكەسى! – دەدى. 

ابدۋلگاميد ماگومەدوۆ
date29.04.2016readCount21155printباسىپ شىعارۋ