Mûsılmandardıñ özge dîndegîlermen neke qidıruına bola ma?
Assalaumağaleykum! Sîzderden sûrayın degenîm, mûsılmandar özge dîn ökîlderîmen nekelese aladı ma? 

 

Uağaleykumassalam! 

İslam dînî otbasılıq ömîrge asa qattı mân beredî. Sol sebeptî de Qûran Kârîmde üylenu men otbasılıq ömîr jaylı naqtı bayandalğan. Onda üylenudîñ şarttarı men şekteulerî egjey-tegjeylî körsetîlîp, kîmge üylenuge bolıp-bolmaytını da anıq tüsîndîrîlgen. Alla Tağala mûsılman emestermen üylenu jaylı:

وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّىٰ يُؤْمِنَّ ۚ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ ۗ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤْمِنُوا ۚ وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ ۗ أُولَٰئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ ۖ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ ۖ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

«(Ey, mûsılmandar!) Müşrîk âyelmen ol imanğa kîrmeyînşe, nekelespender. Onıñ körkî senderdî tañdandırsa da, müşrîk azat âyelden mümîn küñ jaqsı. Mümîn âyelderdî müşrîk erkekterge ol imanğa kîrmeyînşe nekelemender, Onıñ körkî senderdî tañdandırsa da, müşrîk azat erden mümîn qûl jaqsı. Öytkenî, ondaylar (müşrîk âyelder men müşrîk erkekter) senderdî tozaqqa şaqıradı, al Alla öz tîlegî boyınşa senderdî jûmaqqa jâne keşîrîmge şaqıradı. Uağız – nasihat alsın dep, Alla adamdarğa öz ayattarın ayqın bayandaydı»,[1] – degen.

Bûl ayattıñ mazmûnınan Allanı bîr dep tanığan mûsılman adam Allağa serîk qosıp jürgen adamğa üylenuîne âste bolmaytının köruge boladı. Bûl ükîm er men âyelge bîrdey ortaq bolıp tabıladı.

         Alla Tağala tağı bîr ayatta:

الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۖ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ ۖ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ ۗ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

«Bügîn senderge jaqsı nârseler halal etîldî. Kîtap berîlgenderdîñ (hristian, yaĥudi) tamağı (bauızdağandarı) halal etîldî. Senderdîñ tamaqtarıñ olarğa da halal etîldî. Jâne mümînderden arlı-abıroylı âyeldermen ârî senderden bûrın Kîtap berîlgenderden (hristian, yaĥudi) de arlı-abıroylı âyeldermen mâĥrlerîn berîp, zinaqorlıq îstemey, astırtın köñîldes bolmay üylenulerîñ halal etîldî. Kîm imanğa qarsı şıqsa, Sonda onıñ amalı joyıldı jâne ol, aqırette de ziyan tartadı»[2] – deydî.

Bûl ayattan mûsılman er adamnıñ mûsılman âyelîmen üylenuîne bolatını siyaqtı kîtap ielerînen (yaĥudi jâne hristian) bolğan âyeldermen de şañıraq qûruına rûqsat etkenîn añğaruğa boladı. Alayda, bûl ayat tek mûsılman er adamğa ğana qatıstı, sebebî onda mûsılman âyelge qatıstı eş nârse aytılmağan. Mûsılman âyeldîñ özge dîn ökîlîmen tûrmıs qûruına qatıstı Alla Tağala «Mumtahina» süresînîñ 10-ayatında söz etken. Onda bılay delîngen:

 (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ ۖ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ ۖ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ ۖ لَا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ ۖ وَآتُوهُمْ مَا أَنْفَقُوا ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ ۚ وَلَا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ وَاسْأَلُوا مَا أَنْفَقْتُمْ وَلْيَسْأَلُوا مَا أَنْفَقُوا ۚ ذَٰلِكُمْ حُكْمُ اللَّهِ ۖ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ ۚ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ)

«Ây, mümînder! Senderge mümîn mûĥajîr âyelder kelse, olardı sınañdar. Olardıñ imandarın Alla jaqsı bîledî. Eger de olardıñ (şın) mümîn âyel ekendîgîne köz jetkîzseñder, onda olardı kâpîrlerge qaytarmañdar. Bûl âyelder – kâpîrlerge (adal) halal emes, kâpîrler de olarğa (adal) halal emes. Kâpîrlerdîñ bûl âyelderge bergen mâĥrlerîn özderîne qaytarıp berîñder. Eger bûl âyelderdîñ mâĥrlerîn berseñder, olardı nekelenulerîñnîñ oqası joq. Kâpîr âyelderdî nekelerîñde ûstamañdar. Kâpîr âyelderge bergen mâĥrlerîñdî sûrañdar. Kâpîrler de senderge kelgen mümîn âyelderge bergen mâĥrlerîn sûrasın. Bûl senderge Allanıñ ükîmî. Alla aralarıña ükîm şığaradı. Alla – tolıq bîluşî, hikmet iesî»[3].

Bûl ayat mûsılman qızınıñ özge dîn ökîlderîmen üylene almaytındığın naqtı kesîp aytuda. Sebebî, mûsılan qızı men özge dîn ökîlderî bîr-bîrîne halal bolmaydı. Al, halal emes nârsenî jasau künâ bolıp tabıladı.

Alla barşamızdı turalığına bastağay!

Ruslan Sûltanov
Respublikalı «Âzîret Sûltan» meşîtînîñ naib imamı.



[1] «Baqara» süresî, 221-ayat.
[2] «Maida» süresî, 5-ayat.
[3] «Mumtahina» süresî, 10-ayat.

date06.03.2018readCount938categoryNekeprintBasıp şığaru