«Jiĥad» soğıs sözîn bîldîredî me?
Assalaumağaleykum! Jaqında bîr otırısta jiĥad jaylı âñgîme estîdîm. Tereñ bîlîmîm bolmağandıqtan, tek tıñdaumen otırdım. Tüsîngenîm, jiĥad degenîmîz qolğa qaru alıp, soğısu ğana emes, basqa da mağınaları bar eken. Solardı anıqtap berseñîzder. Âytpese, qazîrgî kezde men siyaqtı bîr jaqtı tüsînîp jürgender köp dep oylaymın, solarğa sabaq bolsın.

 

Uağaleykumassalam!

Qasiett Qûran Kârîmde jiĥadqa baylanıstı ayattar 35 jerde kelgenîmen, onıñ barlığı qolğa qaru alıp soğısqa attanu degen mağına emes. Tek tört jerde ğana tîkeley soğıs mağınasında kelgen. Onıñ özî bükîl kâpîrlerdî qırıp joyıñdar nemese beybît halıqqa bas salıp mal-mülkîn talan-tarajğa salu, abıroyın ayaq-astı etu, jerlerîn otarlap erîkterînen ayıru t.b. osı siyaqtı zûlımdıq maqsatında soğısıñdar degen ûğımdı bîldîrmeydî.

Bügînde «jiĥad» sözîn öz piğıldarına qaray bûrmalap, qara nietterîn jüzege asırudı maqsat tûtqan nebîr dîn atın jamılğan toptar bar.

JİĤADTIÑ TÜRLERÎ:

İslamda jiĥad ekî türlî boladı:
– Ruhani jiĥad
– Maddi (materialdıq) jiĥad

Ruhani jiĥad degenîmîz – mûsılmannıñ öz nâpsîsîmen küresuî. Jiĥadtıñ bûl türîn payğambarımız (s.ğ.s.) ülken jiĥad dep bağa bergen. Onıñ negîzgî maqsatı – şaytannıñ azğıruına jâne nâpsînîñ etegîne ermey, künâ  îsterge jol bermeu. Bûl jiĥad jaylı hadiste bılay bayandaladı. Payğambarımız (s.ğ.s.) bîrde soğıstan şarşap, şaldığıp kele jatqan sahabalarına: «Bîz qazîr kîşî jiĥadtan ülken jiĥadqa qayttıq», - degen kezde, sahabaları: «Ua, Rasululla! Ülken jiĥad degen ne?» - dep tañğala saual qoyadı. Payğambarımız (s.ğ.s.): «Ol - öz nâpsîñmen küres»,- dep jauap qayırdı[1].

Alla Tağala:

فَلا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَاداً كَبِيراً

«(Ua, Mûhammed s.ğ.s.) kâpîrlerge (olardıñ pûttarına tabınu turalı bûyrıqtarına) bağınba jâne olarmen (Qûran ayattarın nasihattau) arqılı olarğa qarsı ülken (ûlıq) Jihad  (uağız-nasihat jûmıstarın) jürgîz!»[2] –dep bûyırğan.

Mîne, Jaratqan İemîz Qûran nasihatın «ülken jiĥad» dep atağan. Nâpsîmen arpalısqan jiĥadtıñ bûl türî «ülken jiĥad» dep ataluınıñ sırı – nâpsîmen bolğan küreste nâpsîsî közîne körînbeydî jâne onı pende qalap qûmartıp tûradı. Sondıqtan da onımen küresu oñayğa soqpaytını anıq. Al, adam qolğa qaruın alıp jauımen soğısqan kezde dûşpanı onıñ közînîñ aldında bolıp jâne ol dûşpanın îştey jek körîp tûradı. Osı orayda, közge körînetîn dûşpannan qarağanda körînbeytîn dûşpanmen arpalısu anağûrlım qiın ekenî mâlîm.

Al, maddi (materialdıq) jiĥad degenîmîz – mûsılmannıñ âlsîzge qorğan jâne dûşpannıñ zûlımdığın toqtatu maqsatında jan-tânîmen, mal-düniesîmen Allanıñ dînîn, otanın, otbasın dûşpandardan qorğap qarsı soğısu. 

QARULI JİĤADTIÑ DÛRIS BOLU ŞARTTARI:

1. Memleket  basşınıñ  rûqsatı bolı tiîs. Şariğatımızda memleket basşısınıñ rûqsatınsız soğısqa şığuğa tıyım salınğan. Jiĥad (soğıs) îsterî memleket basşısına jüktelgenîne eşqanday kümân joq. Oğan boy ûsınu mîndet, tek künâ îsterge bûyırmasa boldı.

Qûranda Alla Tağala basşığa boyûsınu jaylı bılay deydî:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأمْرِ مِنْكُمْ 

«Ây, mümînder. Allağa boyûsınıp, Payğambarğa ârî özderîñnen bolğan âmîr ielerîne boyûsınıñdar»[3].    

Basşı jaqsı bola ma, jaman bola ma boyûsınu tiîs. Âbu Ĥurayradan (r.a.) jetken hadiste Payğambarımız (s.ğ.s.) bılay deydî:

اَلْجِهَادُ وَاجِبٌ عَلَيْكُمْ مَعَ كُلِّ أَمِيرٍ بَرًّا كَانَ أَوْ فَاجِرًا

«Jiĥad ârbîr jaqsı bolsın nemese jaman bolsın basşımen bîrge bolu tiîs»[4].

Osığan oray, jiĥad eldî basqarıp otırğan basşınıñ rûqsatı jâne dîn îsterîn basqarıp otırğan dîni basşılar men ğalımdardıñ pâtualarımen îske asadı.

2. Qorğanu maqsatında boluı. Eger dûşpan otanğa şabuıl jasasa, oğan qarsı soğısu. Alla Tağala:

وَقَاتِلُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلاَ تَعْتَدُواْ إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبِّ الْمُعْتَدِينَ

«Sendermen soğısqandarğa qarsı sender de Alla jolında soğısıñdar. Bîraq şekten şıqpañdar. Alla Tağala şekten şıqqandardı jaqsı körmeydî»[5], - dedî.

3. Maqsatı ayqın bolu. Yağni, dûşpannıñ qastığın toqtatu, âlsîzderge qorğan bolu jâne Allanıñ dînîn qorğau maqsatında boluı tiîs. Âytpese, şekten şığuşılardan boladı.

4. Dûşpannan tönîp tûrğan qauîp naqtı bolu. Özîñe şabuıl jasaytını naqtı anıqtalğan dûşpanğa soğıs taktikası boyınşa bîrînşî bolıp şabuıl jasauğa rûqsat etîledî.           

Eger bûl şarttar orındalmasa, onda onıñ îs-âreketî şariğattağı jiĥad atauına kîrmey, bâlkîm ol adam bûzaqı nemese qiyanatşıl boladı.

İslam dînî – beybîtşîlîk, amandıq degen ûğımdardı bîldîredî. İslamdı terrorizmmen baylanıstıru – asıl dînîmîzge jasalğan ülken qiyanat. «Jiĥad» ûğımın jeleu etkenderdî şeyîtter emes – şekten şıqqandar dep atauğa mâjbürmîz. Alla Tağala «Ağraf» süresînde:

وَلاَ تُفْسِدُواْ فِي الأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاَحِهَا

«Jer betînde tınıştıq ornağannan keyîn bülîk jasamañdar»[6] dep qatañ eskertedî.

Sondıqtan Qazaqstan azamattarı Elbasınıñ jâne dîni basqarmanıñ, sonımen qosa ata-ananıñ rûqsatınsız sırtqa, basqa jerge jiĥadqa attanuğa bolmaydı. Ârkîm öz elîne, öz jerîne, öz halqına eñbek etu kerek. Bîreudîñ aldauına tüsîp, aljasıp, basqa bîr eldîñ qanın tögîp, künâĥar bolğan adam oñbaydı. Adam balası baqıttı olay îzdemeydî. Baqıttı otanına, halqına, janındağılarğa jaqsılıq îsteu arqılı ğana tabadı.

 

Nûrlan Ramazanov
Respublikalıq «Âzîret Sûltan» meşîtînîñ nayb imamı

 



[1] İmam Bayĥaqi riuayat ettî.
[2] «Fûrqan» süresî, 52- ayat.
[3] «Nisa» süresî,  59-ayat.
[4] Âbu Dâuît riuayat ettî.
[5] «Baqara» süresî, 190-ayat.
[6] «Ağraf»  süresî, 56-ayat

date26.02.2018readCount964categoryÂrtürlîprintBasıp şığaru