Qamqorlığımdağı jetîm balanıñ düniesîn paydalana tûrsam bola ma?
Assalaumağaleykum! Jol apatınan ağamız ben jeñgemîz qaytıs bolıp, olardıñ jalğız ûlı bîzdîñ qolımızda qaldı. Artındağı qalğan dünielerîn öskende balasına beremîz. Bîraq sol aqşadan qoldanuımızğa nemese qarızğa dep paydalanıp, keyînîrek qaytarsaq boladı ma?

 

Ua aleykum assalam!

Mûnday jağdayda balanıñ mal-düniesîn paydalanuğa bolmaydı. Jetîm balağa tiesîlî dünienî tek qana sol balanıñ qajettîlîkterîn ötep, tûrmıs-tîrşîlîgîn qamtamasız etuge ğana rûqsat berîledî. Özge kîsîlerdîñ qoldanuına Hanafi mâzĥabınıñ ğûlamaları qatañ türde tıyım salğan. Tîptî, qarızğa dep jazıp qoyıp paydalanuğa da qarsı.[1] Mûnday pâtuağa barularınıñ sebebî – Qûran Kârîmnîñ jetîmderge qatıstı aytılğan ayattarında qatañ eskertuler bar dep tömendegî ayattardı körsetedî:

1) Jetîmderge mal-dünielerîn berîñder[2]

2) Rasında, jetîmderdîñ mal-düniesîn zûlımdıqpen jegender özderînîñ qarındarın otpen toltırğandar[3]

3) Jetîmderge âdîlettî bolıñdar[4]

Al, «kîmde-kîm kedey bolsa, mûqtajdığına qaray jesîn»[5] degen ayattıñ ükîmî joyılğandığın alğa tartqan. Özge mâzĥabtıñ ğûlamaları «bûl ayattıñ ükîmî joyılmağan, qaramağına alğan kîsî mûqtaj bolsa, ölşemmen jeuîne rûqsat bar. Târbielep, bağıp otırğan aqısı retînde esepteledî. Keyîn bayıp ketse ornın toltıruı kerek» degen pîkîrlerîn aytadı.

Demek, jetîm balanı bağıp otırğan kîsî, barınşa jetîmnîñ mal-mülkînen saqtanuı qajet. Jetîmder üyînde jûmıs îsteytîn adamdar üşîn bîl tîpten qajet nârse. Balalarğa bölîngen azıq-tülîk, kiîm-keşekterden alıp ketuden saq bolsın. Onıñ nâtijesî tozaq bolatının ûmıtpağanımız jön.

Ğaziz Ahmet.
«Âzîret Sûltan» meşîtînîñ naib imamı



[1] Sabuni, Muhammad Ali, Rauaiğul-Bâyan fi tâfsiri âyatil-ahkami minâl-quran, 414-bet.
[2] «Nisa» süresî ,2-ayat.
[3] «Nisa» süresî, 10-ayat.
[4] «Nisa» süresî, 128-ayat.
[5] «Nisa» süresî, 6-ayat.

 
date16.02.2018readCount966categoryÂrtürlîprintBasıp şığaru