Künânî bîrînşî jasağan adamğa soğan ergenderdîñ de künâsî jazıladı degen ras pa?
Assalaumağaleykum! Âldekîm qanday da bîr künânî jasağanda, adamdar sodan körîp, qaytalaytın bolsa, âlgî adam özînîñ künâsîmen qatar, sodan ülgî alğan adamdardıñ da künâları üşîn jazalanadı degen ras pa?

 

Ua aleykum assalam! 

Sîz joldağan saualğa qatıstı bîrneşe senîmdî hadis bar:
 
Abdulla ibn Mâsğud (r.a.) Payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) bılay degenîn riuayat etedî: «Ârbîr âdîletsîz öltîrîlgen adam üşîn Adamnıñ balalarınıñ bîrî jaza tartadı, sebebî, sonday jolmen (âdîletsîzdîkpen) adam öltîrgen bîrînşî sol bolatın»[1].
 
Sonday-aq, Djârir ibn Abdullaĥ âl-Bâdjâli (r.a.) riuayat etken mına bîr hadiste Alla Elşîsî (s.ğ.s.) bılay dep eskertedî: «Kîmde-kîm âldeqanday igî îske bastamaşı bolsa jâne basqalar da sodan ülgî alsa, sol adamğa oğan ergen adamdardıñ da sauabı jazıladı (bîraq, ol adamdardıñ sauabı kemîmeydî). Kîmde-kîm âldeqanday jamandıqqa bastamaşı bolsa jâne basqalar da sodan ülgî alıp, qaytalasa, sol adam özînîñ künâsîmen bîrge oğan ergenderdîñ de künâsîn moynına aladı (bîraq, oğan ergenderdîñ jazası kemîmeydî)»[2].

Hadisterdîñ mânî aydan anıq – eger bîreu bîr jaqsılıqqa bastamaşı bolsa jâne basqa adamdar sodan ülgî alsa, âlgî adam artınan ergendermen teñ sauap aladı. Dâl sol siyaqtı, eger bîreu qanday da bîr jamandıqtı bastap berse, odan ülgî alğandardıñ da künâsî oğan jazıladı.

Hafiz İbn Hâdjâr (r.a.) mûnıñ künâ jasap, keyîn tâubesîne kelmegen adamdarğa qatıstı ekenîn aytadı. Künâ jasağan adam tâubesîne kelgen bolsa, sol künâları üşîn jaza tartpauı mümkîn degen ümît bar[3].

Eñ dûrısı Allağa mâlîm.

 azan.kz 


[1] Sahih Bûhari, 3335,  Sahih Muslim, 1677.
[2] İmam Tirmizi (Sunan Tirmizi, hadis 2675) riuayat etîp, senîmdî degen bağa bergen.
[3] Fâthul Bâri, hadis 6867, 12-tom, 193-bettî qarañız.

date01.02.2018readCount1582categoryFiqĥprintBasıp şığaru