Dârettegî kümânnan qalay arıluğa boladı?
Assalamu aleykum!
Mende keyde dârethanadan şıqqan soñ îş kiîmîme bîrer zâr tamşısı tamğanday kümân payda boladı. Tamğan nemese tambağanın anıq bîlmeymîn. Namazğa dâret alar kezde, osı jayt menî mazalaydı. Osınday kümânnan arılu üşîn ne îsteuge keñes beresîzder?

Ua aleykum assalam!
Saual qoiuşı aytqanday, dârethanadan şıqqan soñ kiîmge zâr tamşısı tamğanday boluı tek kümân ğana. Al, şariğat qağidası boyınşa küdîk (nâjîs) anıq jayttı (dârettî) bûzbaydı. Sebebî, nâjîs tamğanı anıq emes, küdîktî. Al, alğan dâretî anıq qimıl-âreket. Fiqĥ qağidasında bolsa: «Anıq jayt kümânmen joyılmaydı[1]», – dep körsetîlgen.
Bûğan qosa, mınaday ekî ıqtimal jağday boluı da mümkîn.
Bîrînşîsî, dâret aluşı osınday jağdaymen bûrın-soñdı kezdespegen bolsa, yağni tosınnan alğaş ret orın alsa, namaz oquı üşîn kiîmnîñ nâjîs tamğan jerîn tazalap, qaytadan dâret alu qajet. Mîne, osı dâretpen qalağanşa parız jâne nâpîl namaz oquına boladı.
Ekînşî, zâr tamuı sırqatına baylanıstı qalıptı jağday jâne ünemî qaytalanıp tûratın bolsa, üzîrlî adam dâretînîñ ükîmîn qoldanadı. Yağni, ârbîr namaz uaqıtı üşîn jeke dâret aluı qajet. Sol dâretpen kelesî namaz uaqıtına deyîn zâr tamsa da, dâretî bar adam sekîldî namaz oquına, Qûran kîtabın ûstap tilâuat etuîne rûqsat.
Âsîlî, mûnday kümânnîñ aqiqatpen eşbîr baylanısı joq. Mûnday kümân adamdı Rabbısımen baylanıstırıp tûrğan dâretîn qate dep sanatu üşîn şaytannıñ jasaytın azğıruı ğana. Qûlşılıqtağı kümân torına tüsken adam şaytannıñ oñay oljasına aynaları sözsîz. Sebebî, şaytan adamnıñ qan tamırımen jürîp, azğıruın toqtatpaydı.
Sonday-aq, osınday mâselelermen betpe-bet kelgen adam İslamnıñ jeñîl jâne oñaylıq dînî ekenîn ûmıtpağanı jön. Öytkenî, Qûran Kârîmde: «...Senderge dînde qiındıq qılğan emes...[2]» jâne «...Alla Tağala senderge oñaylıq qalaydı, auırşılıq qalamaydı...[3]», – dep âmîr etîlgen.
Sonımen bîrge, kümânğa jol bermey dâretke erekşe mûqiyat bolıp şaytannıñ uâsuasasın jeñîp otıru kerek.



[1] Şarh qauağid fiqĥia, 79-bet
[2] Haj süresî, 78-ayat
[3] Baqara süresî, 185-ayat

date08.08.2014readCount13526categoryĞûsıl-dâretprintBasıp şığaru