Sebepsîz sâjde jasauğa bola ma?
Salam aleykum. Soñğı kezderî key adamdardı bayqaymın, âsîrese, sportşılar, bîr nârse bolsa, sâjde etedî de qayta tûrıp arı qaray jügîrîp kete beredî. Mısalğa «Liverpul» oyınşısı Muhammed Salah gol salğan sayın sâjde jasaydı. UFC jekpe-jegînîñ jûldızı dağıstandıq Habib Nurmagamedov ta qarsılasın tîze büktîrîsîmen osılay jasaydı. Bîzdîñ öz sportşılarımızdıñ da keybîrî osılay jasap jür. Bûl özî dûrıs îs pa?

 

Ua aleykum salam!

Hanafi mâzĥabınıñ ülken ğalımı İbn Abidin «Raddul-Muhtar» attı eñbegînde bûl sûraqqa qatıstı:  «Alayda, ol namazdan keyîn jasalsa, mâkrüĥ[1] boladı» dey kele, mûndağı «ol» degen esîmdîk sözî jalpı sâjdege qatıstı aytılğan deydî.

Sonday-aq, ğalım osı eñbegînde Zahididîñ: «Eger jasap jatqan sâjdesî eş sebepsîz bolsa, onda ol «qurba»[2] da, mâkrüĥ (jağımsız amal) te bolmaydı. Tek key bîlîmsîz adamdar sünnet nemese uâjîp eken dep oylap qaluı mümkîn bolğanı üşîn namazdan soñ bîrden sâjde jasau – mâkrüĥ boladı. Jalpı, asılı rûqsat bolğan barlıq nârse qate tüsînîkke esîk aşatın bolsa, ükîmî mâkrüĥke auısadı», – degen sözîn keltîredî.

Artınşa sözîn tüyîp: «Toqeterîsî – sebepsîz jasalğan sâjde mâkrüĥ emes. Alayda, key bîlîmsîz adamdar sünnet eken dep oylap qalatınday jağday tudırsa, onda ol mâkrüĥ boladı. Mısalğa, key adamdardıñ namazdan keyîn bîrden jasaytın sâjdelerî osığan kîredî. Men özîm de ütîr namazınan keyîn ünemî osılay sâjde jasaytın adamdı jolıqtırdım. Ol öz îsîn sünnet dep bîlîp, ol amalınıñ tîzbegî bar dep jürîptî. Keyînnen nenîñ ne ekenîn bayandap bergennen soñ âlgî îsîn jasamaytın boldı»[3].

Al, âlgî sportşılar jeñîske jetîp, qaqpağa gol salğanı üşîn jasağan sâjdelerî şükîr sâjdesî bolıp tabıladı. Qanday da bîr quanıştı jağdayda şükîrşîlîk jasaumen qatar, şükîr sâjdesîn jasau da – dînîmîzde bar nârse.

Osı aytılğandarğa süyene otırıp, sâjde şükîrlîk, ğibadat sındı belgîlî bîr sebep üşîn bolsa da nemese eş sebepsîz bolsa da, jalpı sâjde jasauda tûrğan eş âbestîk joq ekenîn ayta alamız. Nazar audaratın jalğız nârse, ol – eşqanday qate tüsînîk tudırmauı kerek. Eñ dûrısın Alla bîledî!

Aybek Âbdîqadır
Muslim.kz saytınıñ dîni sarapşısı



[1] Jağımsız, ûnamsız, sünnetke qayşı nârse.
[2] Alla Tağalağa jaqınday maqsatında jasalğan nârseler.
[3] Raddul-Muhtar (2/120) kîtabınan.

date26.03.2018readCount2024categoryÂrtürlîprintBasıp şığaru