«Şekenîñ» süyegîn itke tastasa bola ma?
Câlemetsîzder me? Şeke beru – soğımnıñ sürlene bastağan etîn asıp, soğımğa soyılğan maldıñ şekesîn ülkenderge tartatın râsîm. Negîzgî maqsat – ölî aruaqtarğa qûran bağıştau. Osı şekenî jep bolğannan keyîn, qalğan süyegîn itke tastauğa bola ma? Jezqazğanda tûratın tuğan-tuıstarımız, «şekenî itke tastamaydı, onı joğarı televışkanıñ üstîne tastaymız» deydî. Sodan sûrağım kelgenî kîmdîkî dûrıs? Mûqanova Almagül.

Rahmet, sâlemetpîz. Şeke beru râsîmî – şariğatımızda bekîtîlmegen râsîm. Ol ğûrıpqa süyenedî. Ülkenderge qûrmet körsetu, özgenî tamaqtandırıp, sauap jinau jâne tuıstıq qarım-qatınastı baylanıstırıp tûru sındı igî amaldardı toptağanı üşîn şariğatımız ol râsîmdî joqqa şığarmaydı. Al, eger ol râsîmnen bûl igîlîkter közdelmese, sonımen qatar ısırapşılıqqa itermelese, adamdardıñ arasın alauızdıqqa aparatın bolsa, onda şariğatımız oğan tıyım saladı. Ârine, amaldar nietke qaray bolmaq...

Osığan süyene aytatınımız: şeke beru râsîmî şariğatımızdıñ bûyrığı emes. Sol sebeptî de onda naqtı körsetîlgen şariği normalar joq. Alayda, jalpı as beruge baylanıstı ortaq nârseler bar, olar:

– Isırapşıldıqqa jol bermeu; asılğan astıñ zaya ketpeuîne, aşıp, bûzılıp ketpeuîne köñîl bölu, barlıq as öz ornın tabuı, artılıp qalsa, taratıp beru t.b.

– Şamasına qarau; yağni özîne qiındıq keltîrîp, qarızğa batıp, as bermeuî.

– Eger as beruden sauap jinau maqsat etîlse, onda barınşa köp adamnıñ (sonımen qatar januarlardıñ) qarındarın toyğızu. Sebebî, Payğambarımızdıñ (s.ğ.s) hadisînde:  «Qaysı bîr mûsılman adam egîn egîp, ağaş otırğızsa, söytîp odan qûs, adam ne januar jemîsîn jeytîn bolsa, onda oğan sol arqılı sadaqa jazıladı»,[1] – delîngen. Endeşe. astan qalğan süyekpen ittî ne basqa da januarlardı da toyğızsañız, onda türğan eş âbestîk joq.

Sonımen qatar, baqilıq bolğan adamğa Qûran bağıştau esîgî qaşanda aşıq. Ol üşîn belgîlî bîr as nemese qanday da bîr belgîlî râsîmder jasau da şart emes. Qûrandı kez kelgen sâtte oqıp, kez kelgen jağdayda da bağıştay berseñîz boladı.

 

Aybek Âbdîqadır
Muslim.kz saytınıñ dîni sarapşısı

[1] Buhari, Muslim.


date14.03.2018readCount1332categoryÂrtürlîprintBasıp şığaru