Ағайынның қадірі...
Qazaq halqı tuıstıq baylanıstı erekşe bağalaytın el. Tîptî, tuıstıq qarım-qatınastı dâl qazaqtay saqtaytın el âlemde kemde-kem. Halqımızdıñ bolmısın basqalardan erekşeleytîn bîrden-bîr qasietî osı tuıstıq baylanıs deuge de boladı. «Ağayın tatu bolsa at köp, abısın tatu bolsa as köp» dep ağayın arasındağı tatulıqtıñ saqtaluın qoğam bîrlîgînîñ bastı alğışartı dep qarağan. «Ata-ananıñ qadîrîn balalı bolğanda bîlersîñ, ağayınnıñ qadîrîn jalalı bolğanda bîlersîñ» dep tuıstıq...
date27.08.2014readCount6054readmoreTolığıraq
«Алғыс алған арымас...»
Qazaq halqı qayırımdılıqtıñ qadîrîne jete bîlgen halıq. Jaqsılıq jasağan janğa layıqtı alğısın ayta bîlgen jûrt. Alğıs aytudıñ bîrneşe formaları bar. Qazîrde keñ tarağanı «rahmet» dep aytu. Bûl sözdîñ tüp-törkînî «sîzge Allanıñ rahımı jausın!» degen tîrkes. Uaqıt öte kele qısqaşa nûsqası qalıptasqan. Ûltımızdıñ bûrınğı mûralarına zer salsaq, köpşîlîk arasında qayır qılğan janğa «Qûday jarılqasın», «Alla aldıñnan jarılqasın», «Jolıñdı aşsın», «Jağıñ...
date22.08.2014readCount6909readmoreTolığıraq
Ырыс алды – ынтымақ
«Irıs aldı – ıntımaq» degen qağidanı bastı nazarda ûstağan qazaq halqı el arasındağı ıntımaq-bîrlîktî, tatulıqtı erekşe bağalağan. «Intımaqtı el ozadı, ıntımaqsız el tozadı» dep, âleumet arasında bîrlîktîñ saqtaluına basımdıq bergen. Sondıqtan qoğamdağı ıntımaqtı küşeytetîn îs-şaralarğa qattı köñîl bölgen. Bîr-bîrînîñ jetpey jatqan jerlerîn jalğap, qolınan kelgenşe jârdem körsetuge tırısqan. Söytîp, ûlı Abaydıñ «Bîrîñdî qazaq bîrîñ dos, körmeseñ îstîñ bârî bos»...
date13.08.2014readCount27345readmoreTolığıraq
Алланың разылығы – ата-ананың разылығында
Barşa adamzat balası üşîn ata-ananıñ ornı erekşe. Ârbîr jan özînîñ ömîrge keluîne sebepşî bolğan qımbat jandardı barınşa qûrmettep, qadîrleydî. Qazaq halqında da ata-ananıñ mârtebesî ayrıqşa. «Allanıñ razılığı – ata-ananıñ razılığında», «Jûmaq ananıñ ayağınıñ astında», «Ananıñ sütîn aqtamağan adam Allağa jaqpaydı», «Anañdı Mekkege arqalap aparsañ da perzenttîk borışıñnan qûtılmaysıñ» degen siyaqtı maqal-mâtelder halıq arasında keñ tarağan. İslam dînî ata-ananı...
date01.08.2014readCount7076readmoreTolığıraq
Қазақ қалай амандасқан ?!
Qazaqtıñ qanğa sîñgen dâstürî boyınşa ekî kîsî jolığa qalğanda aldımen jası kîşîsî «Assalaumağaleyküm!» dep bîrînşî bolıp sâlem beredî. Jası ülkenî «Uağalaykümassalam!» dep jauap qatadı. Sodan soñ mal-jan amandığı sûraladı. Mûsılmanşa sâlemdesu bîr-bîrîn tanımaytın beytanıs adamdar üşîn de mîndettî sanalğan. Keyînnen ateizmdî tu etken kommunister qoğamı sâlemdesudîñ bûl türîn ûlt jadınan öşîrîp, arhaizmge aynaldıruğa tırıstı. Alayda degenderî bolmay, özderî...
date28.06.2014readCount8602readmoreTolığıraq
Тәуекел түбі – жел қайық
Qısıltayañ şaqtarda Jaratqanğa jalbarınıp, tâuekel etu nağız mûsılmandıqtıñ belgîsî. «Er joldası – tâuekel» dep Tâñîrge şınayı tâuekel etudî tîrşîlîktîñ bastı negîzî etîp alğan ata-babalarımız haqiqi imannıñ ülgîsîn körsettî. Tîrşîlîkte Alla Tağalanıñ qoldauına ümît artıp, «nar tâuekel» dep bîlektî sıbana âreket etu qazaqqa tân qajırlılıq qasietî. Sodan bolar el auzında mınaday ûlağattı sözder keñ tarağan. «Uayım tübî − tûñğiıq, batasıñ da ketesîñ, tâuekel tübî...
date17.06.2014readCount6488readmoreTolığıraq
Маңдайы терлемегеннің қазаны қайнамайды
Öz nâsîbîn aram jolmen emes, adal kâsîp arqılı tabu küllî adamzatqa jağatın asıl qasietterdîñ bîrî. Qazaq halqında da eñbek etuge şaqıratın, adal kâsîp etuge ündeytîn sözder jetkîlîktî. Kâsîbînîñ basım bölîgî mal şaruaşılığı bolıp tabılatın dala halqında eñbek etpegen jan eskerusîz qalatın. Sondıqtan qajırlılıq, adal kâsîppen mal tabu er jîgîtke qoyılatın bastı talaptardıñ bîrî sanalatın. Tîlîmîzde tîrî jandı tırbanıp tîrşîlîk etuge ündeytîn mınaday maqal-mâtelder bar. «Adal...
date09.06.2014readCount3653readmoreTolığıraq
Жігіттіктің белгісі түзде мырза, үйде құл
«Ûlıq bolsañ kîşîk bol» dep qanday lauazımda bolsa da qara jûrttan bölektenbeuge, menmendîkke boy aldırmauğa nasihat etken halqımız ârdayım betegeden biîk jusannan alasa ortaşa, qarapayım joldı qadîrlegen, qoñırqay tîrşîlîktî qoş körgen. Hanı da, qaraşası da, bayı da, kedeyî de qarapayım, jûrtşılıqpen emen-jarqın aralasqan. Meymandı kütîp, mûqtajdıñ qajetîn öteuge tırısqan. Bajaylap qarağan jan osı sipattardıñ tüp-törkînî Payğambardıñ (s.a.s.) sünnetînde jatqandığın añğaradı....
date02.06.2014readCount4526readmoreTolığıraq
Әдептілік және сыпайылық
Qazaq halqında âdeptîlîk, sıpayılıq târbiedegî bastı ûstanımdardıñ bîrî. Adamnıñ qanday jağdayda da âdeptîlîk saqtauı ûnamdı qasiet. Halqımızdağı âdeptîlîktîñ, kîşîpeyîldîlîktîñ bîr körînîsî  ülkendî sıylau, qûrmetteu, «sîz» dep söyleu, atın atamay, esîmînîñ soñına eke degen sıpayılıqtı bîldîretîn jûrnaq söz qosıp aytu. Mâselen, Qazbek − Qazeke, Dâulet − Dâuke, Bauırjan − Bauke degen siyaqtı. Mûnday jûrnaq basqa tîlderde kezdespeydî. Mûnı XX ğasırdıñ bas...
date28.05.2014readCount12164readmoreTolığıraq
Оң жақты жақсы көру
Halqımızda barlıq îsterdî oñşıldıqtı jaqsı köru ürdîsî bar. İgîlîktî îs bastağanda «Îs oñ bolsın!» dep tîlek tîlegen. Meyram-merekede «Ûlıs oñ bolsın!» dep qûttıqtağan. Ârbîr îstî oñ jaqtan bastağandı dûrıs körgen. Adamdarmen amandasqanda oñ qolmen amandasqan, bîrdeñe bergende nemese alğanda oñ qolmen, oñ jaqtan bastağan. Üyge kîrgende oñ ayaqpen kîrgen. Jaña tüsken kelîndî bosağadan oñ ayağımen attatqan. Alğaş qadam basqan balağa, jañadan kelgen kîsîge «Qadamıñ oñ...
date21.05.2014readCount3203readmoreTolığıraq