Nûrlı jol – bolaşaqqa bastar jol
Нұрлы жол – болашаққа бастар жол

Nûrlı jol – bolaşaqqa bastar jol

Qûrmettî qazaqstandıqtar!

Bügînde bükîl âlem jaña sındarmen jâne qaterlermen betpe-bet kelîp otır. Âlemdîk ekonomika âlî de jaĥandıq qarjı-ekonomikalıq dağdarıs saldarınan ayığa qoyğan joq. Qalpına kelu öte bayau jâne senîmsîz qadamdarmen jürude, al keybîr jerlerde âlî qûldırau jalğasuda. Geosayasi dağdarıs pen jetekşî derjavalardıñ sanktsiyalıq sayasatı âlemdîk ekonomikanı qalpına keltîrude qosımşa kedergîler tuındatuda. 

Men özîmnîñ tâjîribemnen aldın ala sezîp otırğanımday, tayaudağı jıldar jaĥandıq sınaqtardıñ uaqıtı boladı. Âlemnîñ bükîl arhitekturası özgeredî. Barlıq elder osı kürdelî kezeñnen layıqtı öte almaydı. Bûl şepten tek mıqtı memleketter, jûdırıqtay jûmılğan halıqtar ğana ötetîn boladı. Qazaqstan, âlemdîk ekonomikanıñ bîr bölşegî jâne geosayasi qısımnıñ epitsentrîne tîkeley jaqın ornalasqan el retînde, barlıq osı üderîsterdîñ terîs ıqpalına tap keledî. Nâtijesînde ne bolıp jatqanın bîz körîp otırmız: âlemdîk narıqtarda bağa qûldırauda jâne, tûtastay alğanda, ekonomikalıq ösîm bayaulauda.

Halıqaralıq valiuta qorı men Düniejüzîlîk bank tarapınan 2014 jâne odan keyîngî ekî jılda âlemdîk ekonomikanıñ damuında boljam tömendeu jağına qaray qayta qaralğanı belgîlî. Sondıqtan keybîr pozitsiyalardı jedel türde qayta qarap, sonday-aq, aldağı kezeñderdîñ josparlarına tüzetuler engîzu qajet. Bîzde ırğalıp-jırğaluğa uaqıt joq. Bügîn aytılatın şaralardı 2015 jıldıñ 1 qañtarınan bastap jüzege asıru kerek. Bîz terîs ürdîsterdîñ aldın alu üşîn barlıq ıqtimal şaralardı jedel qabıldauğa tiîspîz.

Bügîn menîñ tapsırmam boyınşa Ükîmet belsendî jûmısqa kîrîsîp kettî. Bîz 2015 jılğa arnalğan respublikalıq biudjettîñ parametrlerîn qayta qaradıq. Bûl dûrıs, öytkenî, bîzdîñ eksporttıq şikîzat resurstarına bağanıñ qûldırauı biudjettîñ kîrîs bölîgîne qarjı tüsuîn tömendetuge alıp kelude. Bîraq, soğan qaramastan, Ükîmet aldına oñay emes, alayda, naqtı mîndet – barlıq âleumettîk mîndettemelerdî tolıq kölemînde qamtamasız etu mîndetî qoyılıp otır.

Dağdarıs jağdaylarında, âlemdîk tâjîribe körsetîp otırğanınday, ekonomikalıq sayasattı qayta bağdarlaular jürîp jatır. Qoldaudı ekonomikalıq ösîm men jûmıspen qamtuda asa ülken multiplikativtî tiîmdîlîk beretîn salalar aluı tiîs. Mûnday tâjîribe bîzde bûğan deyîn bolğan. Bîzdîñ 2007-2009 jıldardağı dağdarısqa qarsı tabıstı şaralarımızdı eske alsaq ta jetkîlîktî. Körîp otırğandarıñızday, ömîr bîzdîñ josparlarımızğa tüzetuler engîzude. Jâne bîz partiyanıñ tûğırnamasın bügîngî kün şındığı tûrğısınan qaray otırıp jaña mazmûnmen tolıqtıruğa tiîspîz.

Menîñ tapsırmam boyınşa Ükîmet damudıñ jaña auqımdı bağdarlamasın jasaudı ayaqtadı. Bügînde, aldımızda tûrğan sın-qaterlerge jauap bere otırıp, men Qazaqstannıñ «Nûrlı Jol» Jaña Ekonomikalıq Sayasatı turalı jariyalaymın. Men 2015 jılğa arnalğan halıqqa jaña Joldauımdı osığan arnaymın. Ol kontrtsikldı sipatqa ie boladı jâne bîzdîñ ekonomikamızdağı qûrılımdıq reformalardı jalğastıruğa bağıttaladı. Bûl nenî bîldîredî?

Sırtqı narıqtardağı jağday oñtaylılığımen erekşelenîp, mûnay men bîzdîñ eksporttıq önîmderîmîzge bağa aytarlıqtay joğarı deñgeyde bolğan jıldarı bîz şikîzat eksportınan tüsken tabıstardı Ûlttıq qorğa bağıttap keldîk. Ûlttıq qordıñ negîzgî mîndetterînîñ bîrî bîzdîñ ekonomikamızdıñ sırtqı esten tandırular aldındağı ornıqtılığın, onıñ îşînde, tabiği resurstarğa bağa tömendegen jağdayda da, joğarılatu bolıp tabıladı.

Osı jıldardıñ bârînde şikîzat öndîru men odan tüsken tabıstardı bîz osı Qorğa salıp keldîk. 10 milliard dollardı bîz 2007-2009 jıldardağı dağdarısqa qarsı küreske bağıttadıq. Qalğan aqşanı îşîp-jep jâne jûmsap qoyğan joqpız, saqtadıq jâne köbeyttîk. Qazîr bîz osı rezervterdî paydalanuğa tiîs bolatın kezeñ tuındap keledî. Bûl qarjı qiın uaqıttardı eñserîp, ekonomikamızdıñ ösîmîn ıntalandıruğa kömektesetîn boladı. Bûl resurstar qısqa merzîmdîk şaralarğa arnalmağan. Olar ekonomikanı ârî qaray qayta qûrılımdauğa bağıttalatın boladı. Naqtı aytqanda, kölîktîk, energetikalıq, industriyalıq jâne âleumettîk infraqûrılımdardı, şağın jâne orta biznestî damıtuğa bağıttaladı.

Aqpan ayında Ûlttıq qordan ekonomikalıq ösîm men jûmıspen qamtudı qoldau üşîn 2014-2015 jıldarğa 500 milliard teñgeden ekî tranş boyınşa 1 trillion teñge bölu turalı şeşîm qabıldanğan bolatın. Bastalğan jobalardı ayaqtau jâne asa ötkîr mâselelerdî şeşu üşîn Ükîmetke Ûlttıq qordan 500 milliard teñge kölemîndegî ekînşî tranş qarjısın mına maqsattarğa bağıttaudı tapsıramın.

Bîrînşî. Şağın jâne orta biznestî, sonday-aq, îrî kâsîpkerlîktî jeñîldîkpen nesieleuge qosımşa 100 milliard teñge bölu qajet. Bûl tamaq jâne himiya önerkâsîbîndegî, maşina jasaudağı, sonday-aq, qızmet körsetuler salasındağı jobalardı jüzege asırudı qamtamasız etedî.

Ekînşî. Bank sektorın sauıqtıru jâne «jaman» nesielerdî satıp alu üşîn 2015 jılı Problemalı nesieler qorın qosımşa 250 milliard teñge kölemînde kapitaldandırudı qamtamasız etudî tapsıramın.

Üşînşî. Jaña investitsiyalar tartu üşîn tiîstî jağdaylardı jaqsartu qajet. Osı maqsatta 2015 jılı «qûrğaq porttıñ» bîrînşî keşenî qûrılısın ayaqtauğa, «Qorğas-Şığıs qaqpası» jâne Atırau men Tarazdağı «Ûlttıq industriyalıq mûnay himiyası  tehnoparkî» arnayı ekonomikalıq aymaqtarı infraqûrılımdarına 81 milliard teñge bağıttaudı tapsıramın.

Törtînşî. Bûğan deyîn bölîngen 25 milliardqa EKSPO-2017 keşenî qûrılısın jalğastırudı nesieleu üşîn 2015 jılı qosımşa 40 milliard teñge böludî tapsıramın.   

Besînşî. EKSPO-2017 qarsañında bîzge Astananıñ kölîktîk infraqûrılımın damıtu turalı oylastıru qajet. Astana aeroportı osı jıldıñ özînde-aq özînîñ maksimaldı ötkîzu qabîletî – 3,5 million adamğa jetedî. Sondıqtan onıñ âleuetîn ûlğaytu üşîn 2015 jılı jaña terminal qûrılısı men ûşu-qonu jolağın qayta jañğırtu üşîn 29 milliard teñge böludî tapsıramın. Bûl ötkîzu qabîletîn 2017 jılğa qaray jılına 7,1 million jolauşığa deyîn ûlğaytuğa mümkîndîk beredî.

Qûrmettî qazaqstandıqtar!

Ekonomikanı damıtuda jaña sırtqı tâuekelderdî esepke ala otırıp, bîzge îskerlîk belsendîlîk pen jûmıspen qamtudı ıntalandıru üşîn jaña bastamalar qajet. Jaña Ekonomikalıq Sayasattıñ Tûğırı men bügîn jariyalağalı otırğan İnfraqûrılımdıq damudıñ josparı boladı. Ol 5 jılğa eseptelgen jâne qatısuğa 100-den astam şeteldîk kompaniyalar niet bîldîrîp otırğan ÜİİDB-nı jüzege asırudıñ Ekînşî besjıldığına sâykes keledî. Jalpı investitsiyalıq portfel 6 trillion teñgenî qûraydı, memlekettîñ ülesî – 15 payız.

***

Qazaqstan – ûşqan qûstıñ qanatı talatın ûlan-ğayır aumaqtıñ ieci. Sondıqtan, atalğan jospar orasan qarajat pen eñbektî, asa auqımdı jûmıstı qajet etedî. «Eldîñ örkenîn bîlgîñ kelse, jolına qara» degen qağida qalıptasqan. Barıs-kelîs pen alıs-berîste jol qatınası ayrıqşa mañızğa ie. Köne zamandarda îrî qalalarımızdıñ köbî Ûlı Jîbek jolın jağalay qonıs tepken.

Qazîr de qaynağan tîrşîlîk küre joldardıñ boyında. Jol – şın mânînde ömîrdîñ özegî, baquattı tîrlîktîñ qaynar közî. Barlıq aymaqtar temîrjolmen, tasjolmen, âue jolımen özara tığız baylanısuı kerek. Astanada toğısqan toğız joldıñ torabı elordanıñ jasampazdıq ruhın taratatın ömîr-tamırğa aynaluı tiîs. Aymaqtardıñ özara baylanısın jaqsartu eldîñ îşkî âleuetîn arttıradı. Oblıstardıñ bip-bipimen sauda-sattığın, ekonomikalıq baylanıstarın nığaytadı. El îşînen tıñ narıqtar aşadı. Osılay, alıstı jaqın etu – bügîngî Joldaudıñ eñ bastı tüyînî bolmaq.

  ***

Bîrînşî. Kölîktîk-logistikalıq infraqûrılımdardı damıtu. Ol makroöñîrlerdî habtar qağidatı boyınşa qalıptastıru ayasında jüzege asırılatın boladı. Onıñ üstîne, infraqûrılımdıq qañqa Astanamen jâne makroöñîrlerdî magistaraldı avtomobil, temîrjol jâne âue joldarımen  şûğıla qağidatı boyınşa özara baylanıstıradı. Bîrînşî kezekte, negîzgî avtojoldar jobasın jüzege asıru qajet. Bûlar Batıs Qıtay – Batıs Europa; Astana – Almatı; Astana – Öskemen; Astana – Aqtöbe – Atırau; Almatı – Öskemen; Qarağandı – Jezqazğan – Qızılorda; Atırau – Astrahan.

Sonday-aq, eldîñ şığısında logistikalıq hab jâne batısında teñîz infraqûrılımın qûrudı jalğastıru qajet. Batıs bağıtta Kaspiy portı arqılı eksporttıq âleuettî arttıruğa Qûrıq portınan auqımdı paromdıq ötkelî jâne Borjaqtı – Ersay temîrjol jelîsî ıqpal etetîn boladı. Ükîmetke Qıtaydıñ, İrannıñ, Resey men EO elderînîñ «qûrğaq» jâne teñîz porttarında terminaldıq quattar salu nemese jalğa alu mâselesîn oylastırudı tapsıramın.

Ekînşî. İndustriyalıq infraqûrılımdardı damıtu. İnfraqûrılımdıq jobalardı jüzege asıru qûrılıs materialdarına, kölîktîk-kommunikatsiyalıq, energetikalıq jâne tûrğın üy-kommunaldıq salalar üşîn önîmder men qızmet körsetulerge ülken sûranıs tudıradı.

Osığan baylanıstı, bîrînşîden, jûmıs îstep tûrğan arnayı ekonomikalıq aymaqtarda infraqûrılımdar qalıptastıru jûmıstarın ayaqtau kerek. Ükîmetke jâne âkîmderge olardı naqtı jobalarmen tolıqtıru boyınşa jedel şaralar alu qajet. Ekînşîden, öñîrlerde ŞOB öndîrîsîn damıtu men qosımşa investitsiyalar tartuğa bağıttalğan jaña industriyalıq aymaqtar salu mâselesîn oylastırğan jön. Turizm üşîn infraqûrılım – jeke bağıt. Onıñ bastı basımdığı jûmıs orındarı sanın köptep qûru mümkîndîgî bolıp tabıladı. Mûnda bîr jûmıs ornın qûru önerkâsîpke qarağanda 10 ese arzanğa tüsedî.

Üşînşî. Energetikalıq infraqûrılımdardı damıtu. Ötken 5 jılda energetikada industriyalandıru bağdarlaması şeñberînde ülken jûmıstar jürgîzîldî. Soğan qaramastan, magistraldıq jelîlerdîñ şekteulîlîgî eldîñ oñtüstîk öñîrlerînde elektr energiyasınıñ, ortalıq jâne şığıs oblıstarında tabiği gazdıñ tapşılığın tuındatıp otır. Ekî jobağa nazar salu kerek. «Ekîbastûz – Semey – Öskemen» jâne «Semey – Aqtoğay – Taldıqorğan – Almatı» bağıttarında joğarı volttı jelîler salu qajet. Bûl qazaqstandıq elektr stansalarınıñ eldîñ barlıq öñîrlerîn teñdestîrîlgen energiyamen qamtamasız etuîne mümkîndîk beredî.

Törtînşî. TKŞ men su jâne jılumen qamtamasız etu jelîlerî infraqûrılımdarın jañğırtu. İnvestitsiyalarğa jalpı qajettîlîk qarjılandırudıñ barlıq közderînen 2020 jılğa deyîn jıl sayın eñ azı 200 milliard teñge bölgende kem degende 2 trillion teñgenî qûraydı.

Bügîn TKŞ-nı jañğırtuğa investitsiyalar saluğa Europa Qayta qûru jâne damu bankî, Aziya damu bankî, İslam damu bankî, sonday-aq, jeke investorlar ülken qızığuşılıq tanıtıp otır. Ûzaq merzîmdî investitsiyalıq tarifter ûsınu arqılı olardıñ barınşa tartıluın qamtamasız etu qajet. Tarifterdîñ aytarlıqtay ûlğaiuına jol bermeu üşîn onday jobalardı memleket qosımşa qarjılandıruı kerek. Osığan baylanıstı jılu jâne sumen qamtamasız etu jüyelerîn jañğırtu qarqının jedeldetu üşîn biudjette qarastırılğan qarjığa qosımşa jıl sayın 100 milliard teñge bağıttau ûtımdı bolmaq.   

Besînşî. Tûrğın üy infraqûrılımdarın nığaytu. Aglomeratsiyalar qalıptastıru aytarlıqtay tûrğındar ağınımen qatarlasa jüredî. Bûl eñbek narığı men qalalardıñ infraqûrılımına, sonıñ îşînde, tûrğın üy qorına qısım tuğızadı. Sondıqtan jalğa berîletîn tûrğın üy qûrılısına közqarastı qayta qarağan jön. Memleket âleumettîk jaldamalı baspananı salıp, onı tûrğındarğa satıp alu qûqın bere otırıp, ûzaq merzîmdî jalğa ûsınadı. Baspananı tîkeley, deldaldarsız jâne nesiege barınşa tömen payızben ûsınu onıñ satıp alu qûnın arzandatuğa mümkîndîk beredî. Bastapqı jarnanıñ bolmauı men ipoteka üşîn tömen payızdar baspananı qazaqstandıqtardıñ köptegen jîkterî üşîn qoljetîmdî ete tüsedî. Sondıqtan 2015-2016 jıldar îşînde jalğa berîletîn tûrğın üy qûrılısın qarjılandırudı qosımşa 180 milliard teñge somasında ûlğaytamız.

Altınşı. Âleumettîk infraqûrılımdardı damıtu. Bîrînşî kezekte, bûl – apattı mektepter men üş auısımda oqıtu problemaların şeşu. Bûl – bîzdîñ Saylaualdı tûğırnamamızdıñ negîzgî indikatorlarınıñ bîrî. Üşjıldıq biudjette qarastırılğan qarjı bûl problemanı 2017 jılğa deyîn şeşuge mümkîndîk bermeydî. Sondıqtan Ükîmetke qosımşa 70 milliard teñge bağıttaudı tapsıramın. Balalar baqşasınıñ jetîspeuşîlîgî – basqa mâsele. Mektepke deyîngî mekemelerde orındar tapşılığın tübegeylî qısqartu üşîn 3 jıl boyı qosımşa 20 milliard teñge bağıttaudı tapsıramın. Âkîmder jeke sektordı tarta otırıp, bûl jûmıspen barınşa aynalısuı tiîs.

İndustriyalandıru bağdarlamaları şeñberînde bazalarında ğılımnıñ ekonomika salalarımen jâne mamandar dayındaumen baylanısı qamtamasız etîletîn 10 JOO anıqtaldı. Osı maqsattarğa 2017 jılğa deyîn 10 milliard teñge bağıttay otırıp, osı joğarı oqu orındarınıñ materialdıq-tehnikalıq bazasın qalıptastırudı tapsıramın.

Jetînşî. Şağın jâne orta biznes pen îskerlîk belsendîlîktî qoldau boyınşa jûmıstı jalğastıru qajet. Bügînde Ûlttıq qordan ŞOB-tı qoldauğa jâne nesieleuge bağıttalğan 100 milliard teñge tolıqtay igerîldî. Bûl 4,5 mıñ jûmıs ornın qûruğa mümkîndîk berdî. Bûl qarjığa sûranıs ûsınıstan 23 milliard teñgege asıp tüstî. Biznestî 10 jılğa bar-joğı 6 payızben nesieleudîñ bûrın-soñdı bolmağan şartı jasaldı. Mûnday şarttar bîzdîñ elîmîzde bûğan deyîn bolğan emes. ŞOB-tı ekonomikalıq ösîmnîñ drayverî retînde damıtu jâne onıñ ülesîn 2050 jılğa qaray ÎJÖ-nîñ 50 payızına ûlğaytu boyınşa jûmıstı jalğastırğan jön. Sondıqtan şağın jâne orta biznes üşîn 2015-2017 jıldarı jalpı soması 155 milliard teñge nesie jelîlerîn ADB, EQDB, Düniejüzîlîk bank esebînen tiîmdî paydalanu qajet.  

Qûrmettî qazaqstandıqtar!

Âlemdîk ekonomikadağı ahual mınaday dağdarıstı jağdaylarda alğa qoyğan maqsattarğa qosımşa qarjı resurstarınsız qol jetkîzu aytarlıqtay kürdelî.

Kezînde Ûlttıq qordıñ ne üşîn qûrılğanın qaperlerîñîzge salğım keledî. Onıñ bastı mîndetî – tûraqtı âleumettîk-ekonomikalıq damudı qamtamasız etu jâne ekonomikanı sırtqı qolaysız jağdaylardan qorğau. Dâl qazîr bîzdîñ osı qorımızdı qajetke jaratatın kez keldî. Qazaqstan özge elderdîñ qatelîkterîn qaytalamay, ekonomikalıq ösîm üşîn îşkî qorın barınşa tiîmdî paydalanuı tiîs.

Men Ûlttıq qordan 2015-ten 2017 jılğa deyîngî kezeñge jıl sayın qosımşa 3 milliard dollarğa deyîn bölu jönînde şeşîm qabıldadım. Ükîmetke bîr apta merzîmde Ûlttıq qordan qarjı bölu üşîn tiîstî şeşîm dayındaudı jâne 2015 jılğa arnalğan respublikalıq biudjet jobasında qajettî qarjılardı eskerudî tapsıramın. Sonday-aq, Ükîmet qajettî şaralar qabıldap, osı qarjılardıñ tiîmdî ârî oñtaylı paydalanıluın qamtamasız etuî kerek.

Men qûrğan komissiya qarjınıñ tiîmdî jûmsaluın qatañ qadağalap, jeke özîme bayandap otıratın boladı. Âr teñge üşîn qatañ sûrau bolmaq. Barlıq âkîmderge ayrıqşa jauapkerşîlîk jükteledî. «Nûr Otan» osı jûmısqa belsendî aralasıp, barlıq deñgeylerde qatañ partiyalıq baqılau ornatuı tiîs.

Ûlttıq qor investitsiyaları ekonomikanıñ tiîstî salalarında mîndettî qûrılımdıq reformalar jürgîzumen qosa-qabat jüruî tiîs. Ol üşîn jobalardı halıqaralıq qarjı ûyımdarımen bîrlesîp jüzege asırudı qamtamasız etu qajet. Mâselen, Düniejüzîlîk bank, Aziya damu bankî, EQDB jâne İDB qazîrdîñ özînde 90 basımdıqtı jobağa 9 milliard dollar şamasında böluge dayın. Qarjılardı bölu investitsiyalıq belsendîlîktî qoldauğa, halıqtıñ tabıstarı deñgeyî tömendeuînîñ aldın aluğa jâne jaña jûmıs orındarın aşudı ıntalandıruğa bağıttalğan. Nâtijesînde qısqa merzîmdî jâne orta merzîmdî perspektivada ekonomikanıñ tûraqtı ösuî qamtamasız etîledî.

Bîzdîñ bîlîm berudî, densaulıq saqtaudı, auıl şaruaşılığın damıtu bağdarlamalarımız jalğasa beredî. Bûl turalı aldağı jılı Ükîmettîñ alğaşqı keñeytîlgen otırısında naqtı âñgîme qozğaytın bolamız. «Nûrlı Jol» Jaña Ekonomikalıq Sayasat – âlemnîñ eñ damığan 30 elînîñ qatarına baru jolındağı bîzdîñ auqımdı qadamımız.

Bügînde tabıstı jûmıs îsteu üşîn barlıq qajettî jağdaylar jasalğan. Âkîmşîlîk reforma jürgîzîldî, Ükîmet pen atqaruşı bilîktîñ jaña qûrılımı jûmıs îsteude. Âr ministr ne îsteu kerek ekenîn bîledî. Bîz basqarudağı qosarlanuşılıq pen qajet emes buındardı joydıq. Âkîmder ökîlettîlîktîñ qajettî deñgeyîne ie boldı. Öñîrlerde bârî bar – bağdarlamalar, resurstar, qarjı qûraldarı. Ârkîm öz jûmıs uçaskesî üşîn jauap beredî. Tek bîlektî sıbanıp, îske kîrîsu qajet.

«Nûrlı Jol» Jaña Ekonomikalıq Sayasat bîzdîñ ekonomikamızdıñ tayau jıldardağı ösîmînîñ drayverî boladı. Tek jol qûrılısı arqılı ğana jañadan 200 mıñ jûmıs ornı qûrıladı. Al bûl halıqtıñ jûmıspen qamtıluın jâne tabıstarınıñ ösuîn bîldîredî. «Nûrlı Jol» tsement, metall, tehnika, bitum, jabdıqtar öndîru men soğan sâykes qızmetter siyaqtı ekonomikanıñ basqa da salalarına multiplikativtî âser etedî. Joldar – Qazaqstan üşîn ömîr jelîsî. Bîzdîñ keñ baytaq jerîmîzde joldar boyında ârkezde de ömîr payda bolğan jâne damıp otırğan. Bîz Astanadan barlıq jaqtarğa avtomobil, temîrjol jâne aviatsiyalıq magistraldar taraytınday kölîk jelîsîn qûruğa tiîspîz. Jürekten taraytın arteriyalar siyaqtı. Künnen taraytın şûğıla siyaqtı.

Qazaqstandıqtar salatın jaña magistraldar bîzdîñ ekonomikamız ben qoğamımızdı jañartadı. Olar bîzdîñ elîmîzdîñ barlıq tükpîrlerîn ortalıqpen berîk baylanıstıradı. Jük tasımalı jedeldeydî jâne ûlğayadı. El arqılı tranzit kölemî artadı. Bîzdîñ azamattarımız zamanaui jâne sapalı avtomagistraldarmen jürîp, kez kelgen öñîrge qauîpsîz jâne tez jetetîn boladı. Âleumettîk infraqûrılım jaqsaradı, jaña jâne zamanaui mektepter men auruhanalar joğarı sapalı qızmetter körsetedî. Nâtijesînde ol ârbîr qazaqstandıqtıñ âl-auqatı men ömîr sapasında körînîs tabadı. Al eñ bastısı – osınıñ bârî bolaşaq ûrpaqtıñ baylığı retînde bîzdîñ jerîmîzde qaladı.

Qûrmettî qazaqstandıqtar!

Alda ülken de jauaptı jûmıstar tûr. Tolısqandıqtıñ jaĥandıq sınınan ötu üşîn bîzdîñ toptasa bîluîmîz qajet. Bîz barlıq qazaqstandıqtar arasındağı senîmdî nığaytuğa tiîspîz! Bîr-bîrîmîzge tağattı boluımız kerek! Bûlar – Qazaqstannıñ bolaşağına kîltter. Etnosaralıq kelîsîm – ol ömîrşeñdîk ottegî. Bîz dem alğan kezde onı bayqamaymız, ol özdîgînen boladı – bîz tek ömîr süremîz. Bîrlîgîmîz ben etnosaralıq kelîsîmdî bîzdîñ özîmîz saqtauğa tiîspîz. Onı bîz üşîn eşkîm eşqaşan sırttan kelîp jasamaydı. Bîzdîñ jastarımız jaña, tâuelsîz elde ösîp keledî. Bügîngî buın 90-şı jıldardağı etnosaralıq soğıstar men qaqtığıstardı, küyreudî körgen joq. Sondıqtan köpşîlîgî Qazaqstandağı tûraqtılıq pen qolaylı ömîrdî tuğannan solay boluğa tiîs siyaqtı qabıldaydı.

Tûraqtılıq pen kelîsîm degenîmîz ne? Ol otbasılıq âl-auqat, qauîpsîzdîk, baspana. Beybîtşîlîk – ol âke men ana quanışı, ata-analar densaulığı jâne bîzdîñ balalarımızdıñ baqıtı. Beybîtşîlîk – ol tûraqtı jûmıs, jalaqı jâne erteñgî künge degen senîm. Beybîtşîlîk pen tûraqtılıq – kün sayınğı eñbekpen qorğap, nığaytudı qajet etetîn jalpıhalıqtıq jetîstîk. Men jastar – bîzdîñ bolaşağımızdıñ tîregî degendî ârkez aytıp kelemîn. Memleket jaña buınnıñ aldında barlıq esîkter men joldardı aştı! «Nûrlı Jol», mîne, bîzdîñ kreativtî ırğaqtı jastarımızdıñ küş-jîger jûmsap, qûlaş sermeytîn tûsı osı!

Aldağı jılı bîz Konstitutsiyanı qabıldaudıñ jâne Qazaqstan halqı Assambleyası qûrıluınıñ 20 jıldığın saltanattı türde atap ötemîz. Osı datalardı atap öte otırıp, bîzge qazaqstandıqtardı ruhani tûrğıda bûrınğıdan da görî küştîrek, toptasqan jâne bûrınğıdan da beter tağattı etu mañızdı. Qazaqstan, tek alğa – bîzdîñ osı bastı qağidatımız tarihtıñ jaña jauapkerşîlîktî oramında jañaşa ün men neğûrlım tereñ mağınağa ie bolatınına menîñ senîmîm mol. Barşalarıñızğa bîzdîñ Otanımızdı bûrınğıdan da zor biîkke köteretîn jaña şıñdarğa qol jetkîzude tabıstar tîleymîn!

Qadîrlî halqım!

Bîz Jalpıûlttıq ideyamız – Mâñgîlîk Eldî bastı bağdar etîp, tâuelsîzdîgîmîzdîñ damu dañğılın Nûrlı Jolğa aynaldırdıq. Qajırlı eñbektî qajet etetîn, keleşegî kemel Nûrlı Jolda bîrlîgîmîzdî bekemdep, ayanbay ter töguîmîz kerek. Mâñgîlîk El – eldîñ bîrîktîruşî küşî, eşqaşan tausılmas quat közî. Ol «Qazaqstan-2050» Strategiyasınıñ ğana emes, XXI ğasırdağı Qazaqstan memleketînîñ mızğımas ideyalıq tûğırı! Jaña Qazaqstandıq patriotizm degenîmîzdîñ özî – Mâñgîlîk El! Ol – barşa Qazaqstan qoğamınıñ osınday ûlı qûndılığı.

Ötken tarihımızğa tağzım da, bügîngî baqıtımızğa maqtanış ta, güldengen keleşekke senîm de «Mâñgîlîk El» degen qûdîrettî ûğımğa sıyıp tûr. Otandı süiu – babalardan miras bolğan ûlı mûranı qadîrleu, onı közdîñ qaraşığınday saqtau, öz ülesîñdî qosıp, damıtu jâne keyîngî ûrpaqqa amanat etîp, tabıstau degen söz. Barşa qazaqstandıqtardıñ jûmısınıñ tüpkî mânî – osı!

«Mâñgîlîk El» ideyasınıñ bastauı tım tereñde jatır. Osıdan 13 ğasır bûrın Tonıkök abız «Türkî jûrtınıñ mûratı – Mâñgîlîk El» dep ösiet qaldırğan. Bûl bîzdîñ jalpıûlttıq ideyamız memlekettîgîmîzdîñ tamırı siyaqtı köne tarihtan bastau alatının körsetedî. Jalpıûlttıq ideyanı ömîrşeñ etetîn – Eldîñ bîrlîgî. Auızbîrşîlîk qaşqan, alauızdıq tasqan jerde eşqaşan da jalpıûlttıq ideyalar jüzege asqan emes. Qazaqstannıñ şıqqan şıñı men bağındırğan biîkterînîñ eñ bastı sebebî – bîrlîk, berekesî.

Bîz tûraqtılıqtı bağalay bîlgenîmîzdîñ arqasında bügîngî tabıstarğa jettîk. Eşkîmdî kemsîtpey, eşkîmnîñ tîlî men dîlîn mansûqtamay, barlıq azamattarğa teñ mümkîndîk beru arqılı tûraqtılıqtı nığaytıp kelemîz. Bîzdîñ keyîngî ûrpaqqa amanattar eñ bastı baylığımız – El bîrlîgî boluı kerek. Osınau jalpıûlttıq qûndılıqtı bîz ârbîr jastıñ boyına sîñîre bîluge tiîspîz.

2015 jıl – ûlttıq tarihımızdı ûlıqtau jâne bügîngî biîkterîmîzdî bağalau tûrğısınan mereylî belester jılı. Qazaq handığınıñ 550 jıldığın, Qazaqstan halqı Assambleyası men Konstitutsiyamızdıñ 20 jıldığın, Ûlı Jeñîstîñ 70 jıldığın atap ötemîz. Osınau tarihi belester Jaña Qazaqstandıq Patriotizmdî ûrpaq jadına sîñîrude ayrıqşa rölge ie. Bîz 2015 jıldı Qazaqstan halqı Assambleyası jılı dep jariyaladıq. Eldîñ tûtastığı men bîrlîgî, tatulığı men tınıştığı eñ bastı nazarda.

El bîrlîgî – bîzdîñ barşa tabıstarımızdıñ kîltî. Tûraqtı damudıñ qazaqstandıq modelî bügînde bükîl âlemge ülgî. Tâuelsîzdîgîmîzdîñ 25 jıldıq mereytoyın jâne halıqaralıq EKSPO-2017 körmesîn tabıstı ötkîzîp, elîmîzdîñ âleuetîn âlemge paş etemîz. Ûlı joldağı saparımız sâttî, bolaşağımız jarqın bolsın! Barşañızğa «Nûrlı Jol» Joldauın jüzege asıruda tabıs tîleymîn!

Memleket basşısınıñ Qazaqstan halqına Joldauı
date13.11.2014readCount7919printBasıp şığaru