Jaña mâlîmettî eske saqtaudıñ üzdîk âdîsî

Bîz sîzderge bügîn miımızdıñ jûmıs îsteu erekşelîkterîne sâykes jasalğan interval qaytalau âdîsî, yağni jaña mâlîmettî köp kölemde eske saqtau âdîsî turalı aytamız.

Tün, üy jattığuın orındau jâne energiya beretîn susın – osınday sau emes körînîs bârîmîzdîñ basımızdan ötken şığar. Mektep qabırğasında, universitet nemese jûmısımızda osınday jağdaylarğa tap bolğanbız. Qısqa uaqıt îşînde köp kölemde mâlîmettî eske saqtauıñız qajet bolğan kezîñîzdî eske tüsîrîñîz. Mûnday jağdayda ârqaysımız bîr oqulıqtı basımızda eñ bolmağanda negîzgî mâlîmetî qalsın dep qaytalap oqi beretîn edîk. 

Oqudıñ mûnday türî tez şarşatıp jîberedî ârî jalıqtıradı, onıñ üstîne, tiîmsîz. Bûl âdîs miımızdıñ jûmıs îsteu erekşelîgîne say emes. Baqıtımızğa oray, osını dâleldey alğan ğalımdar midıñ erekşelîkterîn esepke alatın âdîstî oylap tauıp, bîzge ûsınıp otır. Olardıñ bîrî – interval qaytalau âdîsî – âdîsterdîñ üzdîgî deuge boladı jâne sîzge jaña tîldî meñgeruge, emtihanğa dayındaluğa kömektese aladı.  

İnterval qaytalau âdîsî degenîmîz ne?

İnterval qaytalau âdîsî arqılı mâlîmettî este saqtaudı üyrengîmîz kelse, mına bîr keñestî oqıp şığıñız: mâlîmettî teñ bölîkterge bölîñîz, ârbîrîn üzîk(sûraq jâne jauap türînde) retînde qağazğa jazıp qoyıñız, keyîn olardı taqırıp sektsiyalarına bölîñîz. Eger sûraqqa dûrıs jauap berseñîz, onda sîz qağazdağı mâlîmettî jattap aldıñız degen söz, onı şetke qoyıñız. Mûnday qağazdardı sîz sirek qaraytın bolasız. Eger qağazdağı sûraqqa jauap beru qiınday bastasa, olardı jiî qaraytın qağazdardıñ qatarına qosasız. 

Bûl jüyenîñ tiîmdîlîgî öz talaptarıñızğa say ûyımdastıra alatınıñızda. Bûl âdîstîñ paydasınıñ sebebî ol bîzdîñ miımızğa jâne onıñ funktsiyasınıñ mehanizmderîne say boluında. 

Mi qalay jûmıs îsteydî?

Basımızdağı bastı müşemîzdîñ qalay jûmıs îsteytînîn bîr auız sözben tüsîndîrîp beru mümkîn emes. Eger özîmîzden «Mi qalay jûmıs îsteydî?» dep sûrasaq – «Kompiuter siyaqtı jûmıs îsteydî» degen siyaqtı jauap qaytaruımız mümkîn. Bûğan tañğaludıñ da qajetî joq, sebebî bîz tehnologiyası damığan dâuîrde ömîr sürîp jatırmız jâne midı kompiutermen baylanıstıruğa âbden boladı. 

Alayda bîz kompiuter men midıñ mâlîmettî qabıldap, saqtauına qatıstı jûmıs ûstanımdarınıñ îrgelî erekşelîkterîn oñay ûmıtamız. Kompiuter eske saqtauğa bûyrıq berîlgen mâlîmettî ğana saqtaydı. Al midıñ nenî eske saqtap, nenî esten şığaru kerek ekenîn basqara almaymız jâne onıñ eske saqtau qabîletîne bilîk jürgîze almaymız. Sondıqtan da sîz Dmitriy Malikovtıñ bîrneşe jıl bûrın estîp alğan ânînîñ mâtînîn eske tüsîre alasız da, qazîr ğana jattap alğan mâlîmettî ûmıtıp qalasız. 

Mi estelîkterdî qalay jasaydı?

Miımız ben kompiuterdîñ ekînşî îrgelî erekşelîgî mâlîmettîñ qalayşa qabıldanıp, qalayşa igerîletînînde. Öz basımızda kompiuterdegîdey erekşe târtîppen, öz orındarında saqtalğan arnayı mâlîmetî bar fayldardı elestetu oñay. Bîraq bîz midağı bîr arhivtî aşıp, onıñ îşînen qajettî mâlîmettî alıp jatırmız dep oylasaq qattı qateleskenîmîz.

Ğılımnıñ aytıp otırğanı da sol, jadı – bûl bîzdîñ miımızdağı naqtı bîr nükte emes. Bûl türlî aymaqtarında saqtalatın belsendî jûmıstıñ nâtijesî. Eger bîz belgîlî bîr jağdaydan habardar bolsaq, ol miımızdıñ bîr nüktesînde ğana saqtalmaydı, midıñ türlî jerlerîne taralıp, şaşılıp ketedî.  

Sonımen qatar, midıñ mümkîndîgî şekteulî jâne osı problemanı şeşu âzîrşe mümkîn bolmay otır. Ğalımdar «adam balası bîr degende mâlîmettîñ bes-jetî üzîgîn ğana eske saqtay aladı» deydî.

Midı qalay bûzu kerek?

Midıñ özî mañızdı dep tapqan mâlîmettî eske saqtap qalatının bîlemîz. Ol öte jiî kezdesetîn oqiğalar men zattar jaylı mâlîmettî quattı ete tüsedî. Mâlîmettî jiî qarap otırudıñ negîzîndegî interval âdîsî midıñ osı jûmıs ûstanımın qoldanadı.

İnterval qaytalaular – öte qarapayım, bîraq tiîmdî âser etetîn âdîs, bûl âdîs bîzdîñ miımızdıñ jûmıs îsteu mehanizmderîn bûzatınday bolıp körînedî. Ol bîzdîñ mâlîmettî qayta-qayta qaytalap, jattauımızğa mâjbür etedî, aqılımızdı beyne bîr bûlşıqettî şınıqtırğanday jattıqtıradı. Mi osı stimuldardıñ âserîn alıp, jüyke jasuşalarınıñ arasındağı baylanıstardı küşeytedî. Osılayşa sîz ûzaq merzîmdegî estelîkterdî eske tüsîresîz, oqıtudıñ osı âdîsîn bîr ret tekserîp körseñîz, bûdan eşqaşan bas tartpaysız. Kömekşî qûraldardı da paydalanıñız – protsesstî ûyımdastıruğa kömektesetîn ârî qarapayım etetîn qosımşalar. 

Mûndağı bastı mâsele - miımızdıñ şekteulerî bar ekenîn bîle otırıp, midıñ osı âlsîzdîkterîn öz qajetîmîzge jaratu.

date09.06.2018readCount855printBasıp şığaru