Ramazannıñ «qanşa» sûrağına jauap bere alasız?

Âdette bîz Ramazan ayı degende köbîne orazanı ğana eske alumen şektelîp jatamız. Oraza – sözsîz bûl aydağı negîzgî qûlşılıq türî. Degenmen ramazan ayında orazamen qatar basqa da qûlşılıqtar men igîlîktî îsterdî atqaruğa ne kedergî? Qûranda sahabalarımızdıñ bîr qasietî ünemî qûlşılıqtarın azırqanıp tûratındığı aytılğan.

Bîr jolı sahabalarımızdan Abdulla ibn Amrdı (r.a.) Ardaqtı Elşî şaqırtıp, oğan bîrqatar eskertuler jasaydı.  

– Estuîmşe, künde-künde oraza ûstap jür ekensîñ?
– İâ, Rasulalla.
– Tünîmen namaz oqidı ekensîñ?
– İâ, Rasulalla.
– Qûrandı bîr tünde hatım etedî ekensîñ?
– İâ, Rasulalla.

Tîptî,qûlşılıqqa qattı berîlgen bûl sahabası jaña üylengen jarına da âlî köñîl bölmep edî. Payğambarımız (s.ğ.s.) oğan bûl tûrğıda eskertu jasap, orazaları men namazdarın azaytudı eskertedî. Âuelî âr ayda üş kün oraza ûstasa jetetînîn aytadı. Sahabası odan da köbîne şaması jetetînîn bîldîrgende, onda aptasına ekî kün oraza ûstau jetkîlîktî ekendîgîn estidî. Sahabası odan da artığına küşî jetetînîn aytıp, soñında Dâuît payğambardıñ orazasın ûstauğa rûqsat aladı. Dâuît (a.s.) bîr kün ûstap, bîr kün ûstamağan eken. Qûrandı da bîr tünde hatım etetînîn şektep, bîr ayda bîr ret hatım etudî ûsınadı. Alayda sahabası on künde bîr ret hatım etudî de azırqanıp, üş künde bîr ret hatım jasauğa rûqsat aladı.  

Tağı bîr jolı Ardaqtı Payğambarımız (s.ğ.s.) meşîtte jûmaq jaylı âñgîmelep, «Tîrşîlîgînde sadaqa bergender, jûmaqtıñ sadaqa bergenderge arnalğan esîgînen şaqırıladı. Kîm namaz oqısa, jûmaqtıñ namaz oqığandarğa arnalğan esîgînen şaqırıladı. Kîm dîn jolında küresse, jûmaqtıñ dîn jolında küreskenderge arnalğan esîgînen şaqırıladı. Kîm auız bekîtse, rayyyan esîgînen şaqırıladı» degen kezînde, hazîret Âbu Bâkîr (r.a.): «Ua, rasulalla! Jûmaqtıñ barlıq esîgînen şaqırıluı mümkîn adam bola ma?» - dep sûraydı. Sonda Ardaqtı Payğambarımız (s.ğ.s.) ârtürlî sauapqa ıntıq dosın jaqsı tanığandıqtan, «Senî dâl solay barlıq esîkten şaqıradı dep ümîttenemîn» dep jauap qatqan bolatın.

Bûl oqiğalardan sahabalarımızdıñ qûlşılıqqa, sauaptı îsterdî köbîrek atqaruğa neğûrlım qûmartıp tûrğanın bayqaymız.

Ramazan  ayında da jasalatın sauaptı îster az emes. Aytalıq, bûl ayda auızaşar beru. Hadiste auızaşar bergennîñ auız bekîtkenderdîñ sauabınday sauapqa ie bolatındığı aytılğan. Endeşe, qanşa kîsîge (tuıstarğa, studentterge t.b.) auız aştırdıñız? Nemese sonı ûyımdastıratın qayırımdılıq aktsiyalarğa qatıstıñız? Qanşa auız bekîtpegen kîsîlerdî auızaşarğa şaqırıp, orazanıñ ûnamdılığın nasihattadıñız?

Ramazan – târbie ayı. Âr mûsılman Allanıñ âmîrîn orınday jürîp, özîn künâlardan qorğauğa tırısadı. Endeşe, bûrınğı naşar âdetîñîzdî tastap, qanşa künâñızğa tâube ettîñîz? Künîne qanşa istiğfar aytıp, keşîrîm tîledîñîz?

İslamda otbası – erlî-zayıptılar üşîn ülken amanat. Sol amanattıñ köp jauapkerşîlîgî otağasına jükteletînî belgîlî. Endeşe, otbasıñızdıñ ruhaniyatına köñîl bölîp, oraza turalı qanşa ayat-hadistî tüsîndîrdîñîz, ösîp kele jatqan bala-şağağa ne üyrettîñîz?

Meşîtter – Allanıñ üyî. Adam basın qanşalıqtı igen sayın Jaratuşı onıñ abıroy-bedelîn ösîredî. Hadiste adamnıñ Allağa eñ jaqın bolatın kezî sâjdedegî kezî ekendîgî aytılğan. Endeşe, ülken de, kîşî de japa-tarmağay meşîtke ağılğan keşkî uaqıttarda, sîz de qanşa kün tarauih namazıñızdı meşîtte ötep, aqırette bûğan jamağattıñ kuâ bolğanın qaladıñız? İmamdarımızdıñ ıqılaspen aytqan uağızdarınıñ qanşasın tıñdap, özîñîzge ne tüydîñîz?

Hadiste tünde tûrıp oqılğan namazdardıñ qarañğı qabîrdî nûrlandıratını aytıladı. Taqua kîsîlerdîñ ömîrînde baliğatqa tolmağan kezdegî namazdarınıñ qazasın ötegenderî de kezdesken. Endeşe, sâresîge tûrğan uaqıttardı paydalanıp, qanşa tahajjud namazın, qanşa qaza namazdarıñızdı ötey aldıñız?

Ardaqtı Elşîmîzdîñ ösietînde imannıñ da tozatını, kiîmdî jañalağan sekîldî onı da jañalap otıru kerektîgî eskertîlgen. Bügîngî künî imandı jañalaudıñ bîr jolı – dîni âdebietterdî tûraqtı oqıp otıru kerektîgî. Sîz bûl ayda qanday dîni kîtaptı qolğa aldıñız? Ruhani îlîmîñîzdî qanşalıqtı molaytudasız?

Ömîrde sûraq köp. Âsîrese, özîmîzdî mazalaytın dîni saualdarğa uaqıtında tûşımdı jauap alıp otıru da kerek-aq. Osı uaqıtqa deyîn sîzdî qanday saualdar mazalap keldî? Qanşasına jauap taptıñız? Âlî jauabın tappağandarıñız qaysıları?

Qûranğa qarasaq, «Mümînder – bîr-bîrîmen bauır» delîngen. Ramazan –  raqımdılıq jauğan, meyîrîmdîlîk ayı. Sîz bûl ayda qanşa adamğa bauırmaldıq körsetîp, meyîrbandıq tanıttıñız? Jağdayın sûrap, kömek beruge tırıstıñız?

«Sîzder tolıq imanğa jetpeyînşe jûmaqqa bara almaysızdar. Bîr-bîrlerîñîzdî jaqsı körmeyînşe tolıq imanğa qol jetkîze almaysızdar. Ol üşîn aralarıñızda sâlemdesudî jayıñızdar» degen hadiske say köpten habarlaspay ketken qanşa tuıs, jaqın, tanıstarıñızdı özîñîz îzdep, sâlem berdîñîz?

İâ, qayırımdı ayda jasalatın qayırımdı îster köp-aq. «Qayırlı îste ısırap, al ısırapta qayır joq» dep beker aytılmasa kerek. Şındap kelgende, bûnday sûraqtardı köbeyte beruge de bolar. Alayda, osınday sûraqtardı özîñîzge qoyıp körîñîzşî, qanşasına tûşımdı jauap ayta alasız? 

Qûdayberdî Bağaşar
date24.05.2018readCount1166printBasıp şığaru