Ramazanda bûl tağamdardan bas tartıñız!

Ramazan ayında özîñdî jaqsı, jeñîl sezînuge dûrıs tamaqtanudıñ tigîzer âserî öte köp. Bîr ay boyı kündîzgî uaqıtta nâr tatpay jürîp, özîñdî sergek ârî jeñîl sezînu mümkîn be? Ârine, mümkîn. Sonımen qatar, oraza uaqıtında âdettegîden de özgeşe jeñîldîk sezînuge mümkîndîk bar.

Ramazan ayınıñ ûlılığın sezînu üşîn orazanıñ ruhani tûsına basa nazar audarğanımız jön ekendîgî mâlîm. Tânîmîz ğana emes, ruhımız da oraza tûtqan kezde aştıq pen şöl mülde basqa keyîpke enedî. Degenmen, bügîn bîz orazanıñ fizikalıq tûstarın qarastırmaqpız. Endeşe, keybîr tamaqtardan bas tartu arqılı ûzaq uaqıt özîmîzdî jeñîl ârî sergek sezîne alamız.

Sonımen, ertesî künî şöldep ârî qarnımız aşpas üşîn auız aşar uaqıtta jâne sâresî kezînde mına tamaqtardı tûtınudı mülde toqtatqan jön.

Gazdalğan, tâttî, qoraptağı susındar

Bîzdîñ tîzîmnîñ basında osı susındar tûradı. Auız aşarda îşsem şîrkîn, dep künî boyı mûzdatılğan koka-kolanı oylap jürgen kezîñîz boldı ma? Beker, adamnıñ sîlekeyî gazdalğan susındarğa qosılatın tâttî hoş iîstendîrgîşter men dâm beruşîlerdî auız quısınan tolıqtay joya almaydı. Sondıqtan da auız quısında tâttî dâm qalıp qoyğandıqtan, şöldey beresîz. Limonad pen özge de tâttî susındar da sol sekîldî.

Auızdı sumen emes, limonadpen bekîtpek bolsañız, jağdaydı mülde uşıqtırasız. Gazdalğan susın astıñ asqazanda saqtalu merzîmîn 4-5 sağattan 20 minutqa deyîn qısqartadı. Nâtijede sîz toyğanıñızdı bîlmey şekten tıs tamaq jeysîz, bûl öz kezegînde as qorıtu jüyesînîñ bûzıluına âkelîp soğadı.

Dâmdeuîşter

Kümândî dâmdeuîşter (priprava), sorpağa arnalğan qospalar, dükennîñ dayın tamaqtarınıñ qûramında natriy glutomatı mölşerden tıs bolğandıqtan, tek oraza kezînde ğana emes âdettegî uaqıtta da bîzdîñ densaulığımızğa aytarlıqtay ziyanın beredî. Al Ramazan ayında tazarıp jatqan ağzanıñ osal jerî sol, bûl dâmdeuîşter bîzdîñ ağzamızğa nağız u bolıp tabıladı. Olar bîzdîñ ağzamızdı sorğıtıp, qûrğatıp jîberetîndîkten, auzı oraza adam qattı şöldep, aş özegîne tüsîp ketuî ıqtimal.

Joğarı sûrıptağı ûnnan âzîrlengen tağamdar

Joğarı sûrıptağı ûnnan jasalğan kez kelgen nan önîmî kömîrsulardıñ bayıtılğan jinağı bolıp tabıladı. Aq ûnnan jasalğan bîr samsa nemese bâlîş, makaron jegen adam ağzasın gliukozamen şekten tıs toltıradı. Qanttıñ şekten şıqqan mölşerîn joiu üşîn qanğa insulin (ûyqı bezînîñ ağzadağı kömîrsulardıñ almasuın retteytîn gormonı) auır mölşermen kelîp soqqı beredî. Osılay tamaqtanğan adam tez toyıp qaladı da jartı sağattan soñ qattı qarnı aşa bastaydı. Sondıqtan da, Ramazan ayında joğarı sûrıptağı ûnnan âzîrlengen tağamdardı uaqıtşa toqtata tûrğan dûrıs. Sonda ğana auız aşarda jegen az ğana tağamnan ağzamızğa paydalı zattar köp sîñedî.

Qûramında kofeinî bar susındar

Kofe jâne qûramında  kofein bar susındar. Bûl susındarı şamadan tıs paydalanğan kezde olar ağzanı qûrğatıp jîberedî. Auız aşar uaqıtta şây nemese kofe îşuge boladı, bîraq artınan köp su îşken dûrıs.

Soya tûzdığı

Auzıñızdı el arasında sânge aynalğan suşi-barğa barıp aşudı josparlap jürsîz be? Olay bolsa, soya tûzdığın bayqap paydalanıñız. Bûl tağam türî elektrolittîñ tepe-teñdîgîn bûzadı da qan qûramındağı natriy köbeyîp, sudıñ tosıluına alıp keledî. Nâtijede adam öte belsendî ârî aşuşañ bolıp jüredî, künî boyı şöldep, şamadan tıs terşeñ bolıp ketedî ârî kîşî dâretke de jiî baratın boladı.

Marinadtalğan kökenîster

Bûl kökenîsterdî dayındau barısında köp mölşerde tûz qoldanıladı. Al, şamadan tıs paydalanılğan tûz zat almasu protsesîn bûzadı. 50 gram tûzdalğan kökenîs tâulîkke qajettî tûzdıñ mölşerîn saqtauğa jetkîlîktî. Al eger ol mölşerden asar bolsa, plazmadağı natridîñ şekten şığuına alıp keledî. Tûzdıñ mölşerî ûlğayğan soñ sudıñ tosıluı orın alıp, dene îsînedî. Âsîrese, keşkî uaqıtta tûzdı tağamdı köp jegendîkten îsîk anıq bîlînîp tûradı. Tûzdı köp mölşerde paydalanu şöldetedî, sudı şekten tıs köp îşkendîkten, közdîñ, bettîñ jâne özge de ağzanıñ îsînuîne aparıp soğadı.

Dayın tañğı astar

Jıldam dayın bolatın botqalar (miusli, jügerî ûlpaları, tâttî tañğı astar) öte ıñğaylı ârî paydalı degen atpen belgîlî. Negîzînde olardı jiî paydalanu densaulıqqa aytarlıqtay ziyanın tigîzuî ıqtimal. Sonıñ îşîne salmaqtıñ ûlğaiuı. Dayın tañğı astar tolıqtay kömîrsulardan tûradı, sondıqtan da toyımdı keledî, alayda bîrneşe sağattan soñ qarındı qattı aşıradı. Sondıqtan da sâresîne dayın tañğı astardı paydalanbañız.

Mayonez

Bûl tağamnıñ dâmîn kîrgîzuşî boıp tabılatın eñ küştî qospa. Bûl jerde tâbettî aşatın nebîr qospalar (uksus,tûz, qışa), qantpen qatar köp mölşerde trans-maylar bar. Bûl qospadan tım bolmasa oraza kezînde bas tartuğa tırısıñız. Sonda sîzge as qorıtu jüyeñîz alğısın aytadı.

Peçene, kâmpit sekîldî tâttîler

Bûl tâttîler qandağı qanttıñ qûramın ûlğaytadı ârî qûnarlığı öte küştî tağam türîne jatadı. Bûlardıñ qûramında paydalı zattar mülde joq, sondıqtan da aştıq sezîmî lezde payda boladı.

Mayı alınğan süt önîmderî

Onday önîmderde may joq bolğandıqtan laktozanıñ ıdırauın bayaulatadı. Bûl kezde adam ağzası tamaqtı jıldam qorıtatın bolğandıqtan, qarın da tez aşatın boladı. Tım bolmasa 2,5 % nemese tabiği süt önîmderîn paydalanğan jön, olar sîzdîñ bîraz uaqıt toq bolıp jüruîñîzge kömek beredî.

Ramazan ayında ruhani ârî fizikalıq tûrğıda mıqtı boludı Alla Tağala barşamızğa nâsîp etsîn!

date21.05.2018readCount1083printBasıp şığaru