Şağban – jaqsılıqtardıñ bastauı

Şağban sözînîñ tîldîk mağınası «köptegen jaqsılıqtardıñ bastauı» degendî bîldîredî. Sansız sauapqa tolı qasiettî Ramazan jaqındağanın süyînşîleytîn bûl mübârak aydı ardaqtı Mûhammed payğambarımız (s.ğ.s.) erekşe ıqılaspen qarsı alıp, qûlşılıqqa tolı ötkîzetîn bolğan. Aldağı Ramazan ayına dayındıq jasap, aynalasındağı sahabaların soğan ündegen. Âbu Âmâmâ âl-Bâĥiliden jetken hadiste: «Şağban ayı kîrgende, özderîñîzdî tazalañızdar jâne nietterîñîzdî dûrıstañızdar»[1], – dep ösiet etkenî aytıladı.

Jan-tânîñdî jamanşılıqtan tazartıp, peyîl-niettî taza ûstau – kez kelgen sâtte nâpsîge qiın tietînî belgîlî. Toyımsız nâpsînî tîzgîndep, tûqırtıp otırudıñ eñ tiîmdî tâsîlî – oraza ûstau ekendîgîn de tağı Alla Elşîsînîñ (s.ğ.s.) bîzge qaldırğan hadis-ösietterî men ömîrlîk ülgî bolatın sünnetterînen anıq añğaramız.  Ayşa anamızdan (r.a.) jetken mına hadis osı sözîmîzdîñ ayğağınday: «Allanıñ elşîsî keybîr aylardıñ köbînde oraza ûstaytın. Tîptî, onı bûl ayda müldem auız aşpadı dep te oylaytınbız. Keybîr aylardıñ köbînde auzı aşıq bolatın. Tîptî, bîz onı bûl ayda eşbîr oraza ûstamadı deytîn edîk. Alla elşîsînîñ Ramazan ayınan basqa ayda tolıq oraza ûstağanın, sonday-aq, Şağban ayındağıday köbîn orazamen ötkîzgenîn körmedîm»[2].

Alla elşîsînîñ (s.ğ.s.) Şağban ayında köp oraza ûstauınıñ hikmetîn bîlu üşîn bîrde sañlaq sahabalardıñ bîrî Usama (r.a.): «Ua, Allanıñ elşîsî, dâl şağban ayında jiî oraza ûstağanıñızday basqa ayda mûnşalıqtı oraza ûstağanıñızdı körmedîm», – dep sûrağan eken. Sonda Payğambarımız (s.ğ.s.): «Şağban – adamdardıñ basım köpşîlîgînîñ Ramazan men Erejep aylarınıñ ortasında mân bermey ketetîn ayı. Bûl ayda amaldar Alla Tağalanıñ qûzırına köterîledî. Men de amaldarımnıñ oraza ûstağan kezîmde Allanıñ qûzırına köterîlgenîn qalaymın»[3], – degen jauap bergen.

Payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) sünnetîne say qasiettî Şağban ayına belgîlî bîr dayındıq jasaudıñ mânî zor. Jan-tânîmîzdî türlî jamanşılıqtan tazartıp, niet-ıqılasımızdı dûrıstap, aylardıñ sûltanı Ramazandı kîrşîksîz pâk jürekpen qarsı aluğa talpınuımız qajet. Qızğanış, körealmauşılıq, qastandıq, jekköruşîlîk, aşuşañdıqtan jüregîmîzdî tazalap, ğaybat, ösek, söz tasu, jamandau, kemsîtu, köpşîlîktîñ aldında bîreudîñ ayıbın közge basıp ûyaltu sekîldî jağımsız îsterden tîlîmîzdî qorğaudı dağdı aynaldırıp, dayındıq jasauımız tiîs.

Süyîktî Allanıñ elşîsî (s.ğ.s.) Şağban ayındağıday aylardıñ eşbîrînde jiî oraza ûstamaytın jâne bılay dep ösiet qaldırğan: «Şama-şarqıñızğa qaray amal jasañız. Öytkenî, sîz jalıqpayınşa Alla da sîzge jalığatın amaldı jüktemeydî. Allanıñ qûzırında qabıl bolatın amal – az da bolsa igî îstîñ tûraqtı jalğasıp tûrğanı»[4], – deydî.

Endeşe, berekege tolı Şağban ayın bekerge ötkîzîp almay, kündîz oraza ûstap, tünde qûlşılıq jasağan dûrıs. Bûğan qosa, süyîktî Payğambarımızğa (s.ğ.s.) salauattar arnağan jön.

Ardaqtı Mûhammed payğambarımız (s.ğ.s.) Şağban ayına kelgende: «Alla Tağalam! Erejep pen Şağban ayların berekelî qıla gör. Bîzdî Ramazanğa aman-esen jetkîz»[5] – degen dûğasın jiî aytatın bolğan. Bîzge de bûl mübârak aydı berekelî etîp, qûlşılıqpen ötkîzudî nâsîp etsîn!



[1] Mukaşâfâtul-qulub, âl-Ğazali, 291-bet.
[2] Buhari, Saum , 51.
[3] Nâsai, Saum, 70.
[4] Muslim, saum, 177.

 

[5] Müsnâd, 1, 259.

Naurızbay qajı Tağanûlı
date20.04.2018readCount1257printBasıp şığaru