Erejep ayı nesîmen qasiettî?

İsî mûsılman jûrtşılığı üşîn qasiettî tört ay bar. Sol ûlıq aylardıñ bîrî - Erejep. Bûl turalı qasiettî Qûran Kârîmnîñ «Tâube» süresînîñ 36-ayatında: «Rasında, Allanıñ qasında kökter men jerdî jaratqalı Allanıñ Kîtabındağı aylardıñ sanı on ekî. Bûlardan törteuî qûrmettî aylar. Mîne osı berîk dîn. Onda bûl aylarda özderîñe zûlımdıq etpeñder», - delîngen.

Sondıqtan Erejep ayınıñ barşa mûsılmandar üşîn ornı bölek. Allanıñ ayı sanalatın Erejep ayında qayırımdı îsterdî atqarıp, nâpîl jâne tüngî qûlşılıqtardı köptep jasasaq, sauabınıñ da molıraq boları sözsîz. Alladan şın keşîrîm sûrap, tâubesîne kelgen pendenîñ dûğa-tîlekterî men qûlşılıqtarın qabıl etedî.

Erejep – eñ ûlıq ay. Öytkenî, bûl Allanıñ ayı. Oğan dâlel Payğambarımız Mûhammedtîñ (s.ğ.s.) bîr hadisînde bılay keledî: «Erejep  – Alla Tağalanıñ ayı, Şağban – menîñ ayım, Ramazan – ümbetîmnîñ ayı». Köptegen İslam ğûlamaları bûl qasiettî aylardı bılayşa jîktegen: «Erejep – qûrmet ayı, Şağban – qızmet ayı, Ramazan – nığmet ayı» nemese «Erejep – ğibadat, Şağban – taqualıq, Ramazan – osı ekeuînîñ jemîsîn arttıratın ay» nemese «Erejep – egîn salu, Şağban –  suğaru, Ramazan – oru», t.b.

Payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) aytadı: «Kîmde-kîm qasiettî (haram) aylarda (Zulqağda, Zulhijja, Mûharram jâne Erejep) üş-üş künnen oraza ûstasa, amal dâpterîne toğız jüz jıldıq ğibadattıñ sauabı jazıladı». Hadistî riuayat etken Ânâs ibn Mâlik (r.a.) bûl hadis jaylı «Eger osı hadistî Payğambarımızdıñ auzınan estîmegen bolsam, kereñ bolayın», – degen eken. Payğambardıñ bûl sözî Erejep ayın qûlşılıqpen ötkîzgen pendesîne Allanıñ jaqsılığı mol keletîndîgîn bayqatuda.

Osı ayda ûstağan nâpîl orazanıñ sauabınıñ köptîgî jayındağı hadiste:«Şındığında, jânnatta bîr özen bar. Onı «Erejep» dep ataydı. Onıñ suı sütten aq, baldan tâttî. Kîmde-kîm Erejep ayında bîr kün oraza ûstasa, Alla tağala ol pendesîne osı özennîñ suın îşkîzîp, dâmîn tatqızadı», - delîngen. Alla Elşîsî (s.ğ.s.) tağı bîr hadiste: «Menî mûqiyat tıñdañdar! Erejep adamdardıñ ûrıs-kerîske aralaspay tınış, beybît jüretîn Allanıñ ayı bolıp tabıladı. Kîmde-kîm jüregîmen senîp jâne şın peyîlmen mañız berîp, Erejep ayında bîr kün oraza ûstasa, Ûlı Allanıñ rizalığına bölenedî», - dep aytqan.

Erejep ayında qasiettî tün bar. Ol - Miğraj tünî. Miğraj – Erejep ayınıñ 26-nan 27-sîne (sâuîrdîñ 13-nen 14-ne) qarağan tün. Miğraj oqiğası hijretten bîr jarım jıl bûrın Erejep ayınıñ jiırma jetînşî tünînde boldı. «Miğraj» sözî «joğarı şığu», al «İsra» sözînîñ mağınası «tüngî sapar» degendî bîldîredî. Alla Tağala qasiettî Qûran Kârîmde Miğraj oqiğasın bılayşa bayan etedî: «Qûlın (Mûhammedtî ğ.s.) bîr tünî özîne belgîlerîmîzdî körsetu üşîn Masjid Haramnan bîz aynalasın mübarak qılğan Masjid Aqsağa aparğan Alla, ârtürlî kemşîlîkten pâk. Şâksîz, Ol estuşî, bîluşî»[1].

Qorıta aytqanda, Haq Elşîsînîñ (s.ğ.s.) özî Erejep, Şağban, Mûharram, Şâuual aylarında auız bekîtîp, ruhaniyatqa erekşe köñîl bölgen. Erejep ayınıñ jûldızı tuğanda, Parasat padişası (s.ğ.s.): «Ua, Ûlı Jaratuşı! Erejep pen Şağban ayların berekelî ete kör! Bîzdî qasiettî Ramazanğa aman esen jetkîzgeysîñ!»dep dûğa jasağan. Sonday-aq, Alla Elşîsî (s.ğ.s.) Erejep pen Şağban ûdayı auız bekîtîp, nâpîl ğibadattardı molınan atqarğan.

Aqiqattıñ aqjal tolqını sahabalar da osı mezgîlde bîr erekşe qarqınmen qûlşılıq jasaytın. Parızben qosa nâpîl qûlşılıqtarın orındap, joq-jîtîkke, jetîmder men kembağaldarğa qol ûşın sozıp kömektesetîn. Sol üşîn isî mûsılman jûrağatı mûnday qasiettî aylardı qûr jîbermey, qadîr-qasietîn bağalap, beyne qûlşılıq pen îzgîlîk jasauda jarısqan jandarday küy keşkenî jön. 



[1] «İsra» süresî, 1-ayat.

 

Batırjan Mansûrov
date04.04.2018readCount971printBasıp şığaru