«Alla sabırlılardı jaqsı köredî»

Adam boyındağı mînezdîñ körkemdene tüsuîne ülken septîgîn tigîzetîn qasiettîñ bîrî – sabır. Sabırlılıq tanıta bîlu – öz-özîñdî târbieleu, «menmensîgen» nâpsînî qûrıqtau, boydağı qayrattılıqtı nığaytu bolıp tabıladı. Sabır – imandı küşeytedî, aynaladağı ârbîr keremetke, Alla jaratqan âr jaratılısqa süysîngen közqaraspen qarauğa üyretedî, jamandıqtan ada etîp, ruhani tazalıq sıylaydı. Osı maqalamızda sabırdıñ berer paydası jönînde naqtıraq, jeke-jeke toqtalıp ötkenîmîz jön bolar.

Sabır iman qalqanı deydî ğalımdarımız. Jürektegî imannıñ tolısuı da adam balası sabırınıñ qanşalıqtı salmaqtı ekenîne tîkeley baylanıstı boladı. «Âli İmran» süresînîñ 146-şı ayatında: «Alla sabırlılardı jaqsı köredî», – delîngen. Sonday-aq, «Sabır etuşîlerge berîletîn sıylıq esepsîz»[1] ekenîn de Qûdîretî şeksîz Alla Tağala qasiettî Qûran arqılı öz qûldarına süyînşîley habarlaydı. Sabırlılıq tanıtudıñ  ğalımdardarımız bîrneşe türge bölîp qarastıradı.

JAQSI AMAL ETU ÜŞÎN SABIRLIQ ETU. İâ, qûlşılıq etu üşîn de sabırlıq qajet. Oraza ûstau, tüngî namazğa tûru, tîptî, bes mezgîl alğan dâretîmîzdîñ özî sabırlıqqa jatadı. Alla Tağala: «Men jındar men adazattı qûlşılıq etu üşîn jarattım», – deydî «Zariyat» süresînde. Bîr nârsenî este saqtau kerek, jürek Rabbısı Alla Tağalanı eske alğanda ğana tınıştıq tabadı.   

KÜNÂ ÎS JASAMAUĞA SABIRLIQ ETU. Alla qûp körmeytîn nârselerge nazar salu – künâlardıñ bastau aluına alıp keledî. Köz arqılı jasalatın künâ – Îbîlîstîñ ulı oqtarınıñ bîrî bolıp sanaladı. Osı jönînde «Nûr» süresînîñ 30-şı ayatında bılay delînedî: «Mümînderge ayt: (Bögde âyelderge qaraudan) közderîn saqtasın. Ârî ûyattı jerlerîn (zinadan) qorğasın. Bûl olar üşîn öte jaqsı. Ras, Alla olar ne îstegenderînen habar aluşı». Jaratuşı İemîz Alla Tağala qaĥarınan qorqıp, haramğa nazar saludı doğaratın bolsa, Alla oğan kemeldengen İman nâsîp etedî, söytîp, ol İmannıñ lâzzatın jan jüregîmen sezînetîn boladı. İâ, haramğa köz tüsîru – jürekke qadalğan oqpen teñ.    

AURUĞA SABIRLIQ ETU. Keyde Alla Tağala özînîñ süyîktî qûldarın auru berîp te sınaydı. Bûğan jiîrkenerlîktey auruğa şaldıqqan Aiub payğambardıñ (ğ.s.) ömîrî önege bola aladı. Onıñ taqualığınıñ kemeldîgî sonşalıqtı, basına tüsken qiınşılıqtı ülken sabırlılıqpen jeñe bîlgen. Onıñ sabırlığı jönînde Alla Tağala Qûranda: «Şınında, onı sabırlı kördîk. Ol ne degen jaqsı qûl! Öytkenî, ol öte boyûsınuşı»,[2] - deydî. Densaulıqqa ziyannıñ keluî sabırsızdıqtan da bolıp jatadı, al, Alla tarapınan sınaq retînde kelgen auru türlerî şınayı mümîn üşîn ülken qûrmet ekenî belgîlî. Osığan baylanıstı hadisterdîñ bîrînde bılay delîngen: «Alla Tağala aytadı: «Eger Men qûlımnıñ ekî süyîktîsîn (ekî közîn)  alıp sınasam, al ol oğan sabır etse, onda Menîñ tarapımnan ol üşîn onıñ sauabı – jânnat boladı»[3].

QİINŞILIQQA SABIRLIQ ETU. Âlbette, Alla süygen qûldarına  «Baqara» süresînîñ 155-ayatında: «Bîz sözsîz senderdî azdap qorqıtıp ta, aşıqtırıp ta, mal-jandarıñdı, şarualarıñdı kemîtîp te sınaymız. Sabır etkenderdî quantıp (süyînşîlep) qoy», – deydî. Sonımen qatar: «Ây, mümînder! Sabırlılıq tanıtıp, namazbenen (Alladan) jârdem tîleñder, küdîksîz, Alla sabır etuşîlermen bîrge», – deydî «Baqara» süresînîñ 153-ayatında.  

Sabır degen dâmî aŝı dârî sekîldî, auruğa şaldıqqan jannıñ îşîn küydîrîp, şıdatpas qiındıq körsetedî. Alayda, adamnıñ boyın türlî ziyankesterden emdep, nâtijesînde şipasın molınan beredî de, adamdı adam qalpında saqtap qaluına zor ıqpalın tîzedî.

Sabır etu jayında Payğambarımızdan (s.ğ.s) bîzge mûra bolıp qalğan hadisterden köptep kezdestîruge boladı. Âbu Yahiya Suhayb ibn Sinan  (r.a.) ol Alla elşîsînîñ (s.ğ.s) bılay dep aytqanın jetkîzedî: «Mûsılmannıñ jayına tañ qalasıñ! Şındığında, onıñ kez kelgen jayında igîlîk bar jâne bûl mûsılmannan basqa eşkîmge berîlmegen: eger oğan bîr jaqsılıq kelse, ol Allağa şükîrlîk aytadı jâne onıñ sol aytqanında igîlîk bar, al eger oğan bîr qayğı kelse, ol oğan da sabır etedî, onıñ bûl îsî de özîne igîlîk bolıp oraladı»[4].

Şıdamsızdıq – İmandı âlsîretedî. «Sabır tübî – sarı altın» demekşî, âr nârsege sabırmen qarar bolsaq, kez kelgen belesterdî bağındara alatınımız sözsîz.



[1] «Zümâr» süresî, 10-ayat.
[2] «Sad» süresî, 44-ayat.
[3] Bûhari.
[4] Muslim.

Qasiet Han
date14.03.2018readCount1954printBasıp şığaru