1.Bopsalau degen bastı qatelîk. Sezîmmen bopsalau tığırıqqa tîreytîn qatınas. «Men sağan bala tudım, menî bağu mîndetîñ», «nağız erkek olay îstemes edî»,  «sen qalauımdı îstemegen soñ jağdayım naşar» degen siyaqtı tîrkester ömîrde jiî kezdesetîn şığar? Olar erkekke qanşalıqtı âser etedî? Sûmdıq âser etedî. Mûnı aytqan âyeldî erkek bîr sâtte jek körîp ketedî. Bûl sözder ârbîr erkektîñ aşuın keltîrîp, qırsıqtığın qozdıradı. «Mûnday erkelîkten soñ qarım-qatınas mülde üzîledî nemese özînîñ deñgeyîn «tüsîredî. Sondıqtan nâzîkjandılar erkektîñ boyınan kînâlî sezîmdî, aşudı tudıratın, salın suğa ketîrîp, üreyge orın berîp, ûyaltatın manipulyatsiyanı doğaruı tiîs.Mûnday sözderdîñ ömîrde eş paydası joq. Olar tek aradağı nâzîk sezîmdî joiuğa jûmıs jasaydı. Erîñîz ötîrîk aytıp qûtılatın boladı. Mînezî ûsaqtala beredî» deydî psiholog, geştalt-terapevt Tatyana Gavrilyak.  

2. Küyeuîñîzdî özge erkekpen salıstırmañız. Onı ûyaltam dep aşuına tiesîz. Aşuğa bulıqqan erkek onı âyelînen aladı. «Küyeuîñîzdî özgemen salıstırmañız. Eşqaşan.Salıstırğandı estîgen erkek özîn jer betîndegî jalğız erkek dep tanitın âyeldî îzdey bastaydı», — deydî psiholog.

3. Ûrıs şığarmañız. Köz jas erkektî ûstap tûratın bîrden­-bîr tûsau siyaqtı köredî key sûlu. Bastapqıda mûnday tâsîl jemîstî bolğanmen, keyîn ol âser etpeytîn boladı. «Erkek köz jaspen özîn noqtalağısı kelgendî erte me, keş pe tüsînedî. Sodan keyîn âyeldîñ köz jası oğan eş âser etpeytîn boladı. Ol tek erîksîz erkektî sîzden alşaqtata tüsedî», — deydî Tatyana Gavrilyak.

4. Onıñ tîlînde söylep âure bolmañız. Küyeuge janında tağı bîr erkektîñ qajetî joq. Erkekşe söyleudîñ jönî bölek, âyelşe söyleudîñ mânîsî bîr bölek. Nâzîkjandılardıñ küyeuîmen erkekşe söylesuînîñ eş mânî joq. Bârîbîr kerek sözdî taba alatını kümândî. Odan da bolmısıñızdı saqtap, nâzîk bolıp qala berîñîz. Tabiğatqa qarsı keludîñ «qajetî şamalı. Tiîmdî bolması anıq.

5. Erkektî basqarmañız.  Erkektî jûmsau öte qauîptî tîrlîk. «Satıp al, aparıp kel, tastay sal» degender sözdîk qordan alınuı kerek. Senîmdî erkekke bûl âser etpeydî. Al, âser etkennîñ özînde onıñ nâtijesî köñîlden şığatınday bolması haq. «Alıp kel, bere sal» dep erîne söylegen âyel kez kelgen sâtte jeñîlîs tabuı mümkîn: «Âyelder — erekşe adamdar. Bîrînşîden, olar özî basqarğısı keletîn erkektî îzdep, tauıp aladı. Sosın öz betîñmen şeşîm qabılday almaysıñ dep bûlqan-talqan boladı. Otbasılıq şeşîmdî tek özîm qabıldaymın dep renjidî. Adam bîr jağına şığu kerek qoy: janıñızda aqıl esî tolısqan azamat bolsın, bîraq onı eşqaşan basqarıp kete almaysız, yaki aytqanıñızdı ekî etpeytîn ayaq sürtetîn şüberek boladı» deydî psiholog. Tañdau jasau qiın ba?

Erîñîzdî tıñdatudıñ bastı qağidaları:

 Esî dûrıs bîrde-bîr erkek özîn âyelge basqartpaydı. Eger özî sonı qalamasa. Tatyana Gavrilyak ömîrlîk serîgîñîzge tağı da bîr bayıptap qarauğa keñes beredî. Sodan keyîn barıp öz mümkîndîgîñîzdî bağalañız: «Key erkek olardı âyelî basqarğanın qalap tûradı. Bala sekîldî. Eseygîsî kelmeydî. Moynına jauapkerşîlîk almaydı. Mûnday jarğa ekînşî ana boluğa tura keledî. Bar tüytkîldî özîñîz şeşuge üyrenîñîz. Eseygen azamat özîn basqaruğa jol bermeydî. Degenmen, oydı jetkîzuge arnalğan zalalsız tâsîlder boladı».

№1 ereje: sezîm turalı aytıñız.  Erlerdîkîndey mıqtı argument tabu qiın «bolsa, onda jây ğana âyelge tân nâzîktîkke jol berîñîz. Monologtı mına târtîppen aytsañız da jetkîlîktî: «jağdaydı bayandau — sezîmdî körsetu — ûsınıs aytu — sıy nemese jaza». Mâselen, küyeu jûmısta keşîktî delîk. Âyelîne qoñırau şalıp, eskertpedî. Psiholog mûnday jağdayda aşuğa boy aldırıp, ûrıs-kerîs şığarmau qajet deydî. Şamamen mınaday mâtînge süyensede jetkîlîktî: «Qımbattım, mağan eş eskertpey, üyge tüngî ekîde oralğan kezde senî oylap, mazasızdanamın, közîm îlînbeydî, qattı üreylenem, aşulanam. Keşîgetîn kezderîñde eskertîp otırsañ jaqsı bolar edî. Sonda men keşke tamaq jasap âurelenîp, senî kütpes edîm».

№2 ereje: nâzîk ârî meyîrîmdî bolıñız. «Köylek kigen erkekter tek anasınıñ balasına kerek. Esî dûrıs erkekke nağız âyel kerek. Nâzîk, jûmsaq, meyîrîmdî», — dep sendîredî Tatyana Gavrilyak. Sondıqtan qalauıñızdı bîldîrgende erîñîzge bar mahabbatıñızdı arnañız. Onıñ küştî ekenîn, sîz üşîn jer betîndegî jalğız qamqorşı ekenîn moyındañız, onıñ tek jaqsı qasietterîn aytıñız. Er adamğa mûnday qarım-qatınas qattı ûnaydı.

№3 ereje: dauıs pen qimılğa mân berîñîz. Dauıstıñ ırğağı men jay qimıldar — öte mañızdı. Eger erîñîzdî basqarğıñız kelse, özîñîzge de özgeruge tura keledî. Ûrısqaq, jûlınıp tûratın kerîskîş âyelge erkektî basqaru bûyırmağan. Al, bûyırğan bolsa, ol erkek âyeldîñ tezîrek tınıştalıp, onıñ mazasın aluın doğarsa dep kütkennen özîn basqartuğa jol bergen. «Ne aytsa da şınayı türde aytıp üyrenu kerek. Sonda ğana estitîn adam estidî «özîn basqartuğa jol bergen. «Ne aytsa da şınayı türde aytıp üyrenu kerek. Sonda ğana estitîn adam estidî», — dep qosadı psiholog. 

№4 ereje: sîzdîñ tîlek — onıñ şeşîmî. Erîñîzden qalauıñızdı aludıñ eñ senîmdî tâsîlî — sîzdîñ qalauıñız onıñ şeşîmî ekendîgîne sendîru. Jâne de onı oğan sezdîrmey jasasañız nâtijesî köñîlden şığarlıq boladı. Ol sîzdîñ sözîñîzge qûlaq asatınday aşıq qimıldamañız. Ol bârîn özgeden artıq bîletînîne senîmdî bolsa, bûl âreketten eşteñe şıqpas. Sîz onı dûrıs pîkîrge itermelep jîbersñîz ğana boldı. Mısalı, demalıstı sîz Europağa, ol Aziyağa barğısı keledî. Onı oyınan aynıtu üşîn Aziyada qanday auru barı aşıq jazılğan maqalanı oğan körsete qoyıñız. Oylı adam üşînşî jaqtıñ pîkîrîn tıñdap, sîzdî renjîtkîsî kelmesî anıq.

№5 ereje: alğıs aytıñız. Oğan alğısıñız şeksîz ekenîn bîldîrîp tûru kerek. Qanday îs, nendey söz bolmasın, alğıs aytudı ûmıtpañız. Kelesî jolı odan qalauıñızdı alatınıñızdıñ mümkîndîgî öse beredî. Tuğan künîñîzge köpten kütken monşaq sıyladı ma? Ömîrîñîzdegî eñ keremet sıylıq osı deñîz. Esîk aldın tazaladı ma? Tamaşa. Sen bolmasañ, qayter edîm deu kerek. «Erîñîzdîñ sîz üşîn jasağan âr mayda-şüyde îstîñ mañızın eskerîp, şınayı alğıs aytudı üyrenîñîz. Köbîne âyelder erî oğan bârîn jasap beruge mîndettî dep qabıldaydı. Şın mânînde eşkîm eşkîmge eşteñe mîndettî emes. Sondıqtan küyeudîñ âr îsî alğısqa tatırlıq», — degen senîmde Tatyana Gavrilyak.

№6 ereje: âlsîzdîgîñîzdî jasırmañız. «Qımbattım, boyıñ ûzın ğoy, juğan kîrdî jayıp berşî, boyım jetpey jatır» degen sözdîñ tiîmdîlîgî «Ana kîrdî jayşı, onsızda tük bîtîrmeysîñ» degennen artıq ekenî ras. Er adamğa özînîñ kerektîgîn sezînu öte mañızdı. Bûl îstî odan basqa sîz üşîn eşkîm îstep bere almaytının bîlu köñîlîn toq etedî. Onıñ mıqtı jaqtarına aytar maqtau sözderdî abaylap qoldanu kerek deydî psiholog. «Er adam üşîn ol bağalı pîkîr. Bîraq «sen mıqtısıñ, men âlsîzbîn» degen ûstanımdı şekten şığarmau kerek. Sömkemdî ûstay tûrşı degendî ol erkelîk dep qana tüsînedî. Al, üyde bîrdeñe bûzılsa, sonı jöndeu nağız erkektîñ îsî. Mûnday kezde oğan alğıs aytudı ûmıtpañız». Küyeudî boyındağı bar qasietî üşîn maqtañız. Bos maqtannan saqtanıñız.

 Qarım-qatınastağı manipulyatsiya — öte nâzîk qûbılıs, oğan ünemî mûqiyat bolu kerek: erîn basqarıp, aytqanın îstetkîzu tîlegî erte me, keş pe arağa jîk saladı. Mûrnınan tesîp, jetekteu kîmge abıroy âperedî? Al, ayıbı joq aylanıñ az-kem kömegî boları ras. Jûbaylıq ömîrdî jeñîldetîp, ekeuara sıylastıqtı nığaytarı sözsîz.