Adıraspannıñ emdîk qasietî
Adıraspan – tüyetabandar tûqımdasına jatatın, taramdalğan bûtağı mol, mıñjıldıq şöptesîndî ösîmdîk, onıñ japıraqtarı kezektese ornalasadı. Bozğılt-sarı gülderî jeke-jeke ösedî. Jemîsî qoñır tüstî, diametrî 1 santimetrdey şar târîzdes qauaşaq. Biîktîgî 30-60 santimetrdey, mamır-şîlde aylarında güldeydî.
 
Qazaqstanda, elîmîzdîñ batıs öñîrînde, Kavkaz ben Orta Aziyada kezdesedî. Negîzînen sortañ dalalarda, eldîmekenderge tayau alqaptarda, sonımen qatar, qûrğaq, tastı betkeylerde ösedî.
 
Adıraspan qûramında ulı garmin jâne garmalin alkaloidtarı, gülî men bûtağında peganin alkaloidı boladı. Adıraspan – ulı ösîmdîk, sondıqtan onı tek dârîgerdîñ nûsqauımen ğana paydalanuğa boladı.
 
 
Kepken adıraspan Emdîk maqsatta adıraspannıñ şöbîn yağni sabağın, japıraqtarı men gülderîn paydalanadı. Adıraspan – ejelden belgîlî dârîlîk ösîmdîk. Kezînde İbn Sina onı segîzköz jüykesî qabınuı kezîndegî şanşudı basatın dârî retînde paydalanuğa keñes bergen.
 
Halıq meditsinasında adıraspan revmatizm, qışıma jâne basqa da terî auruları kezînde bûlau jasauğa paydalanıladı, al şöbînen jasalğan qaynatpa suıq tigende, bezgek aurularına, jüyke jüyesînîñ âlsîreuîne jâne ûstama aurularına em boladı. Adıraspandı kavkaz halqı ûyıqtatatın dârî retînde paydalanadı. Onıñ şöbîn jağıp, tütînîmen bas auruın emdeydî jâne jûqpalı auru-sırqauı bar adam jatqan bölmenî ıstap zalalsızdandıradı.
 
Emdîk qasietî jağınan adıraspan Orta Aziyada erteden belgîlî bolğan. Bûl jerde onıñ ûrığın zığır tûqımımen qosıp demîkpenî emdeydî, qara nemese qızıl bûrışqa aralastırıp terî aurularına qarsı jağadı. Ter şığaratın dârî retînde, sonımen qatar revmatizmdî emdeuge qoldanadı.
 
Adıraspan şöbînîñ qaynatındısı men tûnbası bas aurudı basıp, adamdı tınıştandıradı, sırqattı asqındırmauğa kömektesedî. Sonımen qatar, belge suıq tigende adıraspan kömegîmen emdeuge boladı. Ol üşîn keptîrîlgen, ûntaqtalğan 50 gramm adıraspan şöbîn şüberekke tüyîp, sırtınan qaynağan su qûyadı. Sâlden soñ suın sığıp, qaltanı jılı küyde beldîñ auırğan tûsına basıp, üstîne qızdırğış (grelka) qoyadı. Beldî osılay künîne 30-40 minuttan ber ret bulau kerek. Bîr qalta adıraspandı ıstıq suğa qaytalap salıp tört ret paydalanuğa boladı.
 
Adıraspan ulı ösîmdîk bolğan soñ, onı emge îşken kezde asa saq bolğan jön.
 
massaget.kz
date12.09.2017readCount4607printBasıp şığaru