Ârî imam, ârî çempion
Әрі имам, әрі чемпион

Adamzattıñ abzalı, Alla Tağalanıñ Ardaqtı Elşîsî Mûhammed Payğambarımız (s.ğ.s.) şıbın janı üzîlgenşe «ümbetîm, ümbetîm, ümbetîm» dep, adamdardıñ aqırettegî ahualına alañdap, mûsılmandar üşîn mûñaydı. Onıñ ömîrî önegelî, ârbîr sözî ösiet edî. Payğambarımız (s.ğ.s.): «Adam balası ekî nârsenîñ qadîrîn bîlmeydî: bos uaqıt jâne densaulıq», – deydî. «Auru kelmey jatıp, densaulaqtıñ qadîrîn bîl», – degen hadis te bar.

İmandılıqqa iîse almay, dînnen tek kerîgîn alıp, şariğat dese sarı uayımğa tüsetînder keyde İslammen qalay ömîr sürîp jatqanın sezbey de qalatınday. Saluattı ömîr saltın nasihattap, sol üşîn qıp-qızıl aqşağa qızıldı-jasıldı jarnama jasap jürgender sportpen  şûğıldanu – sünnet ekenîn bîlseşî şîrkîn?! Naşaqorlıq, temekî, araq-şarap, qorqor (kalyan), t.b. bîz bîlîp-bîle bermeytîn adam ruhın azdırıp, imannan jûrday etetîn jamandıq ataulınıñ jolın kesetîn bîr-aq jol bar. Ol – jürek. Al jürektî jaqsılıqqa jeteleytîn – iman, Allağa degen senîm men qorqınış.

Jasırıp jabarı joq, keyde «imam-moldalar topıraqtı ölîmde ğana boy körsetedî» degen sözdî estîp qalamız. «İmamdar da sportpen şûğıldanadı eken-au» degendî qûlağımız şalğan. Köpke topıraq şaşuğa bolmaydı. Bîrdî-ekîlî moldanıñ qate-kemşîlîgî arqılı bükîl dîn qızmetkerlerîne küye jağu jön emes-au.

Qazîrgî moldalardıñ dînge, halıqqa, elge qızmet etîp qana qoymay, aynalasına salauattı ömîr saltın nasihattap, köpşîlîkke ülgî-önege körsetîp jürgen jayı bar. İâ, HHÎ ğasırdıñ dîn janaşırları tek imam emes, çempion. Dîn qızmetkerlerî arasında altınnan alqa tağınıp, el mereyîn asqaqtatıp, bayraqtı bâsekede jeñîs tûğırının körînîp jürgen çempiondar bar.

Endeşe tanısıp qoyıñız: solardıñ bîrî – Âmîrbay Rısqûlov. Ol Almatı oblısı Köksu audanı Jambıl auılında meşîtte moldalıq qızmette. Jası 76-da. Âlî tıñ, qozğalısı şiraq. Qartaydım-au demey, sportpen şûğıldanadı. Sol tûrğanda talay şaldı şır aynaldırar küşî bar. Qatarlastarı âreñ qadam basıp jürgende, Âmîrbay aqsaqal jiî jattığu jasaydı, jügîrîp te tûradı. Ol juırda Reseydîñ Arhangelsk qalasında egde jastağı sportşılar arasında ötken jarısta jüldemen oraldı. 12 kelî gîr tasın 2 minutta 51 ret serpe köterîp, altınnan alqa taqtı. Jerlesîmîz halıqaralıq jarısta top jarıp, çempion atandı. Ûyımdastıruşılardıñ şeşîmîmen, Âmîrbay imamğa altın gîr tası saltanatpen tabıs etîldî. Ol ûşaqtan tüse sala Qazaqastan mûsılmandarı dîni basqarmasına kelîp, quanışımen bölîstî. Âmîrbay atamen az-kem âñgîme-düken qûrğan edîk. Sonı nazarlarıñızğa ûsınıp otırmız.

– Jüldeñîz qûttı bolsın, ata!

– Rahmet bauırım. Alla qayırlı, qûttı etsîn.

– Şal bolğan şağıñızda sportpen şûğıldanuğa ne sebep boldı?

– «Tânî saudıñ – janı sau», – deydî halqımız. Qazaq halqı bîrînşî baylıqtı – densaulıq dep bağalağan. Denî sau adamnıñ sanası sergek boladı. Sanası sergek pende jaqsı jûmıs îsteydî. Jaqsı jûmıs îstegen adam jaqsı nâtijelerge qol jetkîzedî. Jûmıs sapası artsa, halıqqa paydalı, memleketîmîz de damidı. Suda jüzu, jügîru, atqa otıru, sadaq atu, t.b. bûlar – Payğambarımız Mûhammedtîñ (s.ğ.s.) sünnetî. Onıñ aytqan ârbîr sözînde, amalında bîzder üşîn qayır men bereke bar. Bîz sonı mûqiyat ûğuımız kerek. Payğambarımızğa (s.ğ.s.) degen süyîspenşîlîk onıñ sünnetîn orındaumen ölşenbek. Sünnettî orındauğa degen niet sportpen şûğıldanuıma jeteledî.    

– Jiî jattığu jasap tûrasız ba?

– Aptasına 3-4 ret. Qajettîlîk tuğanda jiî jasaymın.

– Sîzdîñ bûğan deyîn de bayraqtı bâsekelerde bîrneşe ret qanjığañızdıñ maylanğanınan habarımız bar...

– İâ, men bîrqatar jarıstarğa qatıstım. Âlemdîk, Europa, TMD, Aziya, Evraziya deñgeyînde egde jastar arasında ötken jarıstarda jeñîmpaz atanıp, altın, kümîs medaldarmen marapattaldım. Bûl jeñîsterge Allanıñ qalauımmen qol jetkîzdîm. Adam Qûdaydıñ qalauımen boyında bar qabîletî men mümkîndîgî arqılı jeñîske jetedî. Keyde pendeşîlîkke salınıp, tek özîmîz ğana belesterdî bağındırğanday sezînemîz. Ol dûrıs emes. «Âreketke –  bereket» deydî atam qazaq. Sol aytpaqşı, âreket – bîzden, bereket – Alladan.

– Tağı da jarıstarğa qatısu nietîñîzde bar ma?

– Alla Tağala küş-quat nâsîp etse, elîmîzdîñ bayrağın kök aspanda jelbîrete beru, imamdardıñ imidjî men bedelîn köteru oyımda bar.

– Jarıstı ûyımdastıruşılar, sportşılar sîzdîñ qarapayım auıl moldası ekenîñîzdî bîlgende qanday sezîmde boldı?

– Bûğan qızığa da, qızğana da qarağandar boldı. «Sportpen şûğıldanuıñ jûmısıña kedergî keltîrmey me?» dep tañdanıp sûrağandar da kezdestî. Men: «Bûl menîñ kündelîktî âdetîm. Jûmısıma eş kedergî joq. Kerîsînşe, dînge, halıqqa qızmet etuge qûlşınısımdı arttırğan osı – sport. Dene şınıqsa, adam jûmısta sergek otıradı. Al qimıl-qozğalıs bolmasa, maujırap, ûyqı qısadı. Ûyqısı kelgen adamnıñ qaytîp jûmısı oñsın?!» – dep jauap berdîm.

Adam boyında köp qabîlet pen mümkîndîk bar. Allanıñ bergen sol qasietterdî jaqsı îster üşîn paydalanuımız kerek. Keybîr adamdar denesînîñ âdemîlîgî üşîn nemese bîreudî ûrıp-jığu üşîn sportpen şûğıldanadı. Eñ âuelî niettî tüzep aluımız tiîs. Niet dûrıs bolmasa, îs nasırğa şabadı. Tek şarşap-şaldıqqannan basqa eşteñe ûtpaymız. Densaulıq – Allanıñ bergen amanatı. Sol amanatqa qiyanat jasamay, densaulığımızdı kütîp, baptap ûstasaq ûtılmaymız. Adam balası Allanıñ aldında ârbîr îsî îşîn sûraladı. Densaulığımız üşîn de jauap beremîz.          

– Jastarğa aytarıñız...

– Halqımız dana ğoy. «Jastıq şaqtıñ qadîrîn qartayğanda bîlersîñ» deydî ata-babalarımız. Adamnıñ jas kezî – ülken mümkîndîkter mezgîlî. Sondıqtan osı uaqıttı Allanıñ razılığı, halqımızdıñ igîlîgî üşîn paydalanıp qaluımız qajet. Pende o düniege barğanda ömîrîn qalay ötkîzgenî, sonımen qatar jastıq şağın qalay paydalanğanı üşîn sûraladı. Sondıqtan altın uaqıtımızdı ekî düniemîzdîñ baqıtı üşîn paydalanğanımız abzal. Ökînîşke qaray, qazaqtıñ tepse temîr üzetîn jastarı keyde araqqa salınıp nemese temekîge âuestenîp, ömîrlerîn büldîrîp jatadı. İslamğa jat, adamgerşîşlîkten ada âreketter özîn de, özgenî de qasîretke ûşıratatının tüsînbeude. Tüsînse de tüzelgîlerî kelmeydî. Bîz öz ömîrîmîzge özîmîz jauaptı ekenîmîzdî bîluîmîz kerek. Osını jastarımız tüsînse deymîn.

Ağabek QONARBAYÛLI,
Qazaqstan mûsılmandarı dîni basqarmasınıñ baspasöz hatşısı
www.muftyat.kz

Ağabek QONARBAYÛLI
date06.03.2013readCount3825printBasıp şığaru