Sımdanğan sûlular

Ûzın etektî köylek kigen qız balasın köru sirek qûbılısqa aynalğanı qaşan. Bügînde boyjetken qız da, tûrmıs qûrğan kelînşek te şalbarlanıp alğan. Iñğaylı ârî jılı deydî. Alayda, mûnı dîn de, ğılım da (meditsina) qûp körîp tûrğan joq. Tîptî, ayağı auır kelînşekterge de arnalğan şalbarlar bar. Qala berse, nemere jetektegen âjelerdîñ de bîrşaması sımdanıp alğan. Keşegî qızdarı men kelînderîne etektî köylek kigîzgen ata-babamız aqımaq bolmağan şığar. Bîr bîlgenî bar şığar.

Sahaba Abdulla bin Abbas (r.a.): «Alla elşîsî (s.ğ.s.) er kîsîlerdîñ îşînde âyelderge ûqsağısı kelgenderdî jâne âyelderdîñ îşînde erkekterge ûqsağısı kelgenderge lağınet ayttı[1]», - deydî. Bûğan qatıstı Tabari: «Er kîsîler âyelderge ğana tân bolğan kiîm kiiu jâne sândenu siyaqtı jayttarda âyelderge ûqsamauı jâne kerîsînşe bolmauı jaylı aytılğan[2]», - dep tüsîndîrgen. Demek, tek kiîm kiiude ğana emes sonımen bîrge, söyleu mânerînde, jürîs-tûrısında da âyelder âyel zatına tân erekşelîgîn joğaltpauı tiîs. Er azamatqa da erkekke tân bolmısınan ajırap, âyelderşe söylep, jürîp-tûruına tıyım salınadı. Ârine, şalbar kigen soñ jürîsî de, sözî de soğan say qalıptasa bastaydı. Al, sırtqı sımbatı sırt közge tayğa tañba basqanday körînîp tûratını aytpasa da tüsînîktî.Negîzî, şalbardı kiiudegî maqsatı da sol bolatın. Erkektîñ közîne tüsu. Bîr qızığı, erkekşe kiîngen âyeldîñ mînezînde özgerîs bayqalıp, aqırı soñında erkek siyaqtı erkekterdîñ özînen üstem boluğa degen âreketî payda boladı eken. Eñ jamanı âyeldîñ bolmısına kerağar, âyeldîñ tua bîtken asıl qasietî ĥâm bolmısınıñ qorğanı ûyattan jûrday bolatın körînedî. Meditsinada da djinsı şalbar kiiu ana bolu baqıtınan ayıruı mümkîn ekendîgîn alğa tartadı.
Sondıqtan, ejelden ûzın etektî serîk etken nâzîk jandılar sol serîgîmen qayta qauışsa. Erlerge ûqsaudan aulaq bolıp, özînîñ tabiği jartılısına say kiînse degen uâjîmîz bar.


[1] Bûhari, Tirmizi

[2] Fathul-Bari

Quat ERĞALİÛLI
date10.06.2017readCount3673printBasıp şığaru