«Astapıralla!..»
«Астапыралла!..»

Jas kezîmîzde kün kürkîrep, aspannan qara bûlt tönîp, nayzağay oynay qalsa ne dauıl tûrıp, qûyın köterîlse, auıl adamdarı «astapıralla, astapıralla!» dep bezek qağıp, boyların ürey bilep, qorqınıştan qaltırap ketetîn. Balamız ğoy ol kezde, «bûlarğa ne boldı sonşa» deymîz de qoyatınbız. Qazîr oylap otırsam, «astapıralla» degenî «astağfirullaĥ» eken de, boyların ürey bileytînî «Allanıñ azabı kep qalmasın» dep tâube etîp, Alladan jarılqau tîlegenî eken ğoy.

Alla Tağala Qûran Kârîmde: «Alla senderdîñ töbelerîñnen, ayaqtarıñnıñ astınan da azap şığaruğa... qûdîretî jetedî» (Ânğam süresî, 65-ayat), – deydî. Qûran sürelerîn paraqtap otırsaq, jer betînen joyılıp ketken qanşama azğın qauımğa azap ne aspannan, ne jerden kelgen eken.

Mâselen, Mûsa qauımın alayıq. Alla Tağala bûl qauımğa ne kerektîñ bârîn berdî. Balaların bauızdap, özderîn jan türşîger azapqa salıp, âyelderîn jesîr qaldırğan Perğauınnıñ tepkîsî men tauqımetînen qûtqardı. Qırıq kün bûzauğa tabınıp ketkende Alla Tağala keşîrîm jasap, tura jolğa tüssîn dep aq pen qaranı, adal men aramdı ajıratuşı Taurattı tüsîrdî. Sonda da qauımı: «Ey, Mûsa! Allanı közîmîzben körmeyînşe, bîz sağan senbeymîz», – dep şekten şıqtı. «Söytîp tûrğanda nayzağay oynap, sol sâtte olardı jay otı ûrdı» (Baqara süresî, 55-ayat). Allanıñ rahımın qaramaysız ba, şükîr etsîn dep, ölgen qauımdı qayta tîrîlttî. Tîptî, kün ötpesîn dep, töbelerîne bûlt üyîrdî, qarnı toq bolsın dep, aspannan tağam men şırın jaudırdı. Bûğan da şükîr etpegen pasıq ârî zalım qauımğa Alla Tağala «aspannan apat jaudırdı» (Baqara süresî, 59-ayat).

Payğambarlarına boyûsınbay, mazaq etkenî üşîn Nûĥ qauımın da suğa böktîrîp, topannıñ astına qaldırdı. İman keltîrgenderden basqa bûl apattan qûtılğan eşkîm bolmadı.

Salih payğambardıñ Samud qauımına da Tâñîrîn moyındamay, tâkâppar bolğanı üşîn Alla Tağala azap jîberdî. «Azğındarğa aqırğan bîr sûmdıq ün estîldî de, otırğan jerlerînde sîleyîp qattı da qaldı» (Ĥûd süresî, 67-ayat). Şûğayıp payğambardıñ qauımı Madiyan jûrtına da «ölşemdî tura ûstamay, tarazını dûrıs tartpağanı üşîn, kîsî aqısın jep, jer betînde bülîk şığarğanı üşîn, ösek-ayañ taratqanı üşîn» azap keldî, «azğındarğa aqırğan ün estîldî. Olar da otırğan jerlerînde qattı da qaldı» (Ĥûd süresî, 94-ayat). 

Âyeldî qoyıp, erkek erkekke küylegen Lût qauımı da keyîngî ûrpaqqa sabaq bolarlıqtay. Alla Tağala: «Olarğa sûmdıq jañbır (tas) jaudırdıq. Kördîñ be, künâĥarlardıñ aqırı ne bolğanın?» (Âğraf süresî, 84-ayat) – dep, «bûrqırap qızğan tas jaudırıp, astañ-kesteñîn şığarıp» (Ĥûd süresî, 82-83-ayattar), olardı da jer betînen joq qıldı.

Mîne, Alla Tağala «azğındıq jasağan soñ, kökten pâle jîberdîk» (Âğraf süresî 162-ayat) dep eskertedî.

Osınıñ bârîn eskerîp, ata-babalarımızdıñ aspan men jerden bolğan tosın qûbılısta tîlderîne «astapırallasın» alıp, kâlimağa keltîrîp, der kezînde tâubege keletînîn körmeysîz be? Al qazîr şe?

Joğarıdağı qauımdardıñ künâsî bügîn de jasalıp jatqanı jasırın emes. Oñtüstîk-şığıs Aziyadağı azğındıq mûnday azaptıñ dâmîn tatıp ta körgenîn bîlemîz. Şri-Lankadağı tsunami de Allanıñ bîr eskertuîndey boldı. Amerikadağı su tasqını men selder de köp jayttı añğartsa kerek. Sebebî, Allağa boyûsınbauşılıq, jer betîndegî jezökşelîk pen bîr jınıstılardıñ nekesî, zûlımdıq pen jauızdıq, adamdardıñ tâubeden jañılısıp, şükîrdî ûmıtuı, bârî-bârî osığan itermeleytînî belgîlî.

Qûran Kârîmde Şûğayıp payğambar da qauımına: «Ey, jûrtım! Senderdîñ mağan qarsı tûrularıñ – senderdî Nûĥtıñ qauımı nemese Ĥûdtıñ, âytpese, Salihtıñ qauımı duşar bolğan azapqa kezîktîrîp jürmesîn. Lût jûrtınıñ mekenî de senderden tım qaşıqta emes. Jaratqannan jarılqau tîleñder jâne oğan tâube keltîrîñder. Menîñ Tâñîrîm – şın meyîrîmdî ârî tâube etuşîlerdî dos tûtuşı – Allaĥ» (Ĥûd süresî, 89-90-ayattar), – deydî. Bûl eskertu âlî de özektîlîgîn joğaltpağan ba deymîn.

Keşe ğana alıp meteorit jerdî janap öttî. Tağı bîr kîşkentayı Çelyabinskîge tüstî. Meteorittîñ ûşqını bîzge de körîndî. Al «astapıralla» estîlmedî... Nege? Lût qauımınıñ «ümbetterî» bîzde de jür emes pe?..

Saltan SAYRANÛLI
date25.02.2013readCount5419printBasıp şığaru