Alkogol apatqa aparadı

Araq osı qay adamdı bay qılğan,
Talaylardı tüzu joldan taydırğan.
«Qayran jûrtım qayda barıp toqtar?!», – dep,
Qûnanbaydıñ balası da qayğırğan.
Araq îşseñ kîmge sıylı bolasıñ,
Mas adamnıñ qûnı tömen maymıldan?!
Îşîp alıp, üsîp ölseñ, ûl-qızıñ
Ölîgîñdî tauıp aladı qay qırdan?!

Arman Berdalin

Spirttîk îşîmdîkterdî jüyelî türde paydalanu bauırdıñ, jürektîñ, jüyke jüyesînîñ auır zaqımdanuına alıp keledî, jınıstıq qatınas arqılı jûğatın aurularmen auıru mümkîndîgî küşeyedî. Jınıstıq qatınas arqılı jûğatın keselderdîñ 70 payızı alkogoldîk mas bolu küyînde jûqtırılatını anıqtalğan. Alkogoldîñ âserînen bedeulîk qaupî payda boladı jâne ûrpaqtıñ dene bîtîmî men oylau qabîletî dûrıs jetîlmeydî.

Keyde alkogol «küş beredî» degendî de esîtuge boladı. Olay deytîn sebebî spirttî îşîmdîktî qoldanğannan keyîn jüyke jüyesî jedel qozadı da, küştîñ köbeyîp, senîmdîlîk pen batıldıqtıñ artuına ıqpal etkendey jalğan sezîm tudıradı.

Jılınu üşîn araq îşetîn adamdarda bolatın jılu sezîmî de aldamşı. Sebebî bûl sezîm qısqa merzîmge sozıladı jâne tez joğaladı. Alkogoldîñ âserînen terîdegî qan tamırları jedel keñeyîp, jıludıñ köp bölînuîne jâne organizmnîñ tez salqındauına jeteleydî. Otbasındağı zorlıq-zombılıq oqiğalarınıñ üşten ekîsî jâne balalardağı qatıgezdîktîñ üşten bîrî ata-analarınıñ maskünemdîgîne baylanıstı. Öz kezegînde mûnday balalarda basqalarmen salıstırğanda zûlımdıq pen araqtı şekten tıs îşuge beyîmdîlîk jiîrek bayqaladı. Qayğılı oqiğalardıñ, adam öltîrudîñ jâne özîne qol jûmsaudıñ 50 payızı araq îşumen sabaqtas. Jol-kölîk oqiğalarında da alkogoldîñ alar orını erekşe. Qazaq danalığında aytılğan “El bolam deseñ, besîgîñdî tüze” degendey, salauattı ömîr sürudî ösîp kele jatqan ûrpaq sanasına sîñîretîn aldımen ata-ana, sodan soñ qoğam müşelerî. Araqtan alıs jürgen adamnıñ – otbası tınış, ırısı halal, ûrpağı aman, aqılı tolıq, imanı berîk boları haq. Onday adam tâuelsîzdîgîn de qorğaydı, halqın da sıylaydı, Allaĥtıñ amanatın da ûmıtpaydı.

Nûrbek Qayırmûhammed
date15.05.2017readCount2213printBasıp şığaru