Şaştıñ tüsuî neden boladı?

1. Şaştıñ tüsuî S dârumenîn köp tûtınudan boluı da mümkîn. Egerde şaş mañdaydan bastap tüsetîn bolsa, tâttînî, şırındardı, süttî, spirt îşîmdîkterdî îşudî azaytu qajet. Bûl sonımen bîrge jürektîn jûmısında da kînârat bolğandıqtın belgîsî. Eger de şaş töbeden tüse bastasa maldan alınatın önîmderdî tûtınudı azaytqan dûrıs. Şaştıñ tüsuî mînezdîñ şapşañdığınan da boluı ğajap emes.

2. Şaştıñ tüsuî onıñ qûramındağı boyağış zat – melanin pigmentînîñ mölşerîne de tâueldî. Qaratorı adamdardıñ şaşında pigment köp boladı. Qoñır – sarı şaştılarda – pigment azdau. Aqqûba, sarı şaştılarda – pigment tîptî az. Eger de şaşta temîrlî pigment köp bolsa, onda ol jiren tüstî boladı. Onımen bîrge şaştıñ tüsuî tûqım qualaydı. Adamnıñ ömîr boyı şa- şı tüsîp, tülep, ornına jaña şaştar şığıp otıradı. Şaş-tıñ tolıq tülep, jaña şaşpen auısıp otıruına 1 aydan 3-4 jılğa deyîn uaqıt kerek. Denî sau adamnıñ şaşı ayına bîr santimetr ösedî. Al denedegî tükter, qas pen kîrpîktîñ ösuî öte bayau.

3. Jüyke jüyesî titıqtap, adam şarşasa da şaşı quañ tartadı, öñsîzdenîp tüsedî. Ağzadağı zat almasu bûzılsa, türlî dârumender, mikroelementter, mineraldı zattar jetîspese îş qûrılısında sozılmalı sırqat payda bolıp, densaulıq naşarlap, şaş bîrşama özgeredî. Jası ûlğayğan adamnıñ şaşınıñ ağaruı – tabiği qûbılıs. 35-40 jas aralığında şaşqa aq tüsse, ol – fiziologiyalıq qalıptı özge-rîs bolıp sanaladı.

4. Şaştıñ tüsîp, sireuî köbînese şaştı dûrıs küte bîlmeuden de boladı. Keybîreulerdîñ şaşın jiî boyaitını belgîlî. Sodan ol tüssîzdenedî, şaştı ünemî qattı baylap, örîp qoiu,

bigudidî köp qoldanu da şaştıñ tüsuîne sebep. Negîzînen şaştıñ bos tûrğanı dûrıs. Solay jasağanda şaş erkîn ösîp, jetîledî. Jasandı şaştı (pariktî) basqa ûzaq kiiu de ziyanın tigîzedî. Jasañdı şaştı ûzaq kise, şaş tübîrîndegî may bezderînîñ qızmetî bûzıla bastaydı. Sol sebeptî pariktî 5-6 sağattan keyîn şeşîp qoiu qajet. Onıñ astındağı şaştı jiî juıp tûradı.

5. Şaştı ünemî ıstıq nemese suıq sumen juu, ıstıqta keptîru, kez-kelgen boyaumen boyau da şaştıñ qûrğap, jiî tüsuîne âkelîp soqtıradı.

 

Şaş tüspesîn dep qoldanatın tûnbalar

1. Oşağan tübîrîn maydalap turap, onıñ 10-15 gramın 0,5 litr suğa salıp, 5 minut qaynatıp aladı. Sonan soñ süzîp, salqındatıp, şaştıñ tübîn aptasına 2-3 ret sürtîp otıradı.

2. Bîrdey mölşerdegî nasturtsiya men qalaqay ösîmdîkterîn 60 payızdıq spirt erîtîndîsîne salıp, 10 kün qoyadı. Soñınan süzîp, taza ıdısqa qûyıp aladı. Onımen 10-15 kün boyı şaştıñ tübîn kün sayın sürtedî.

3. Aq qayıñ japırağınan bîr as qasığın 20-30 minut qaynatıp suğa salıp, ekî sağattay tûndırıp qoyadı da süzedî. Tûndırmanı şaştı juğan sayın bastı sürtuge paydalanadı.

4. 50 gramm tomar dârînî (çeremitsa) alıp, 250 gr spirt pen sudıñ qosındısına salıp, qaynatadı. Ûzaq qaynağannan keyîn süzîp aladı. Dayın tûndırmamen aptasına ekî-üş ret, keyîn bîr retten şaştı juar aldında sürtîp otıradı.

date14.04.2017readCount9829printBasıp şığaru