«TERRORİST» BOLDIM, MÎNEKİ...
«ТЕРРОРИСТ» БОЛДЫМ, МІНЕКИ...

Bayqasañızdar, soñğı kezderî bûqaralıq aqparat qûraldarında «terrorist» degen sözdîñ tağı bîr balaması şığa bastadı. İslam dînîn terrorizmnen araşalay almay jatqanda, bûl söz tîpten töbeden jay tüsîrgendey qıldı. «Qûlaqqa ökpelep jürgende, müyîz şıqtı» degendey, endîgî künî terroristerdîñ qatarına sîz de, bîz de kîrîp kettîk.

Lañkestîkke qatıstı aqparattardı paraqtay qalsañız, közîñîz mınanday taqırıptardan sürînîp jığıladı:

«İslamşıldar Reseyde pravoslav şîrkeulerîn jaruğa köştî» (İslamistı v Rossii perehodyat k podrıvu pravoslavnıh hramov);

«Resey öz territoriyasında islamşıldarmen kürese bastadı» (Rossiya boretsya s islamistami na svoey territorii);

«İslamşıldar Bangladeş astanasında ılañ saldı» (İslamistı ustroili besporyadki v stolitse Bangladeş);

«İslamşıldar Siriyada beybît tûrğındardı qırıp jatır» (İslamistı ubivaiut mirnıh grajdan Sirii);

«Qazandağı islamşıldarmen küres» (Boy s islamistami v Kazani);

«Siriyada islamşıldardıñ lañkestîgî jalğasuda» (Terror islamistov v Sirii prodoljaetsya);

«Malilîk islamşıldar qalanı tûtastay jarıp jîbermek boldı» (Maliyskie islamistı gotovilis vzorvat tselıy gorod);

«Qazaqstan islamşıldardı anıqtap jatır» (Kazahstan vıçislyaet islamistov);

«Qazaqstandıq islamşıldar soğısuğa dayın emes» (Kazahstanskie islamistı ne gotovı voevat).

«İslamist» degen termin ne? Qanday mağına beredî? Rasımen de «islamisttîñ» mağınası terroristtîñ balaması me eken?

Joq, olay emes. Bûl söz orıstardıñ tüsîndîrmelî sözdîgînde bûrınnan bar. Jâne de, bûl sözdîñ qazîrgî teñelîp jürgen mağınamen bes qaynasa sorpası qosılmaydı. Mâselen, S.A.Kuznetsovtıñ tüsîndîrmelî sözdîgîn alar bolsañız, onda «İSLAMİST» degen sözge «STORONNİK İSLAMA» degen mağına beredî. Qazaqşa aytsaq, islamdı jaqtauşılar. Al T.F.Efremovanıñ sözdîgîne kelsek, onda «İSLAMİSTI – TE, KTO İSPOVEDUET İSLAM» delîngen. Yağni, sözdîkte tîlîn kâlimağa keltîrîp, islamğa boyûsınğan adamdı «islamist» deydî eken. Endeşe nege bûl söz bügînde basqaşa keyîpke enîp kettî? Bûl jurnalisterdîñ sauatsızdığı ma, âlde bûl mûsılmandarğa qarsı âdeyî ûyımdastırılıp jatqan kezektî aqparattıq nauqan ba? Bîrînşîsînen görî, ekînşîsî keletîn sekîldî.

Ne kerek, endî islamşıldar da lañkesterdîñ qatarına qosılıp, bûl teñeu küllî mûsılmannıñ süyegîne tañba bop basılayın dep tûr-au. Bûrın islamdı qûbıjıq qıp körsetîp kelse, endî islamdı tu etken mûsılmandar da jappay lañkes boladı degen söz.

Ökînîşke qaray, mûnday nauqanğa keybîr qazaqstandıq BAQ ta îlesîp ketkenî qınjıltadı. Key qazaqtîldî bûqaralıq aqparat qûraldarı da bûl sözdîñ parqına barmay, oylanbastan jaza salatın bolıptı. Mûsılmandıqqa qanı qastıñ şaşpauın köterîp jürgenîmîz qalay?

Ateisttîk qoğam qûruğa talpınğan dînge qarsı Keñes ükîmetî kezînde ûltşıl, türkîşîl, mûsılman ziyalıların «islamşıldar» dep ayıptağan edî. Al bügîngî jala tonın terîs audarıp kiîp keledî. Sondıqtan da, bûğan der kezînde tosqauıl qajet sekîldî. Âytpese, erteñgî künî ata dînîmîz – islamdı jaqtağanımız üşîn sîz ben bîzdî terrorist dep ayıptap şıqpasına kîm kepîl?

Qayrat Joldıbayûlı, «Âzîret Sûltan» meşîtînîñ bas imamı:

– «İslamist» – qazaqşağa audarğanda islamdı jaqtauşı, islam dînîne janı auıratın mûsılman degen söz. İslamist pen mûsılman bîr mağınanı beredî. Bîrînşîden, bügîngî künî «islamist» sözîn kezîndegî ateisttîk qoğamnıñ sarqınşağı sanalatın, sol qoğamdı añsaytın jurnalister qoldanadı. Sebebî, keñestîk dâuîrde «islamist» dep dînge büyregî bûratın mûsılmandardı kemsîtu maqsatında atağan. Ekînşîden, BAQ ökîlderînîñ «islamist» degen sözdî terroristtîñ balaması retînde qoldanuı – islam men mûsılmandardı âlemge jağımsız etîp körsetu maqsatında sanalı türde jasalıp otırğan aqparat nauqan dep aytuğa boladı. Al, üşînşîden, «bîr it körîp üredî, bîr it erîp üredî» demekşî, qasaqana îstelîp otırğan aqparattağı bûl termindî keybîr jurnalister bîlmey de qoldanıp jatadı.

Omar Jâlel, abaytanuşı:

– Jasırın emes, mûnday qûbılıstıñ beleñ alıp kele jatqanı şındıq. Bûnımen küresudîñ tek bîr-aq jolı bar. Ol üşîn islam terminderîne lingvistikalıq taldau jûmıstarı jürgîzîlîp, onı jûrtqa tüsîndîru dûrıs jolğa qoyıluı tiîs. Sosın sol terminderdî bûrmalap qoldanğandardı jazalaytın qûqıqtıq tetîk rettelu kerek. Ol üşîn halıqaralıq deñgeydegî ûyım qûrıluı qajet. Küllî mûsılmandardı, yağni islamşıldardı terroristpen qatar qoiu – dînaralıq dürdarazdıqtı tuğızıp, arandatuşılıqqa jol aşu degen söz. Sondıqtan da, mûnday jol bermeudîñ amalın qarastıru kerek dep oylaymın.

 

Saltan SAYRANÛLI
date18.02.2013readCount4414printBasıp şığaru