Qazaqta meditsina bolğan ba?

Qazaqta meditsina bolğan ba? Belgîlî travmatolog, meditsina ğılımınıñ doktorı, professor Ersîn Jünîsovtıñ basınan ötkergen mına bîr oqiğadan âlgî sûraqtıñ jauabı tabıla kettî. Ersîn Tûrsınhanûlı bılay âñgîmeleydî:

2004 jıldıñ şîlde ayında emhanamızğa Angliyadan arnayı kelgen professor:

- Sîzderdîñ ata-babalarıñızda özîndîk qalıptasqan meditsina, şipagerlîk bolğan ba, joq âlde, keyînnen üyrendîñîzder me? - dep sûraq qoydı.

Osı sâtte bîzde îsteytîn professor orıs âyelî bîrden:

- Qazaqtarda meditsina bolğan emes, keyînnen orıstardan üyrengen, - dep qoyıp qaldı. Men orıs âyeldîñ sözîn ayağına deyîn sabırmen tıñdap boldım da, ağılşın dârîgerge bılay dedîm:

- Sîzge mısal retînde ekî mâselenî aytayın, sosın bîzdîñ ata-babamızda meditsina bolıp-bolmağandığın özîñîz şeşîñîz.  

- Jaqsı.

- Sîzderde as qorıtuğa qajettî mañızdı fermenttî böletîn bezge "Pancreas" deydî. Bûl "tasbaqanıñ jotasındağı tası, yağni, sauıtı" - degendî bîldîredî. Yağni sîzder bezdîñ sırtqı ûqsastığına, onıñ türîne qarap osılay atağansızdar. Al orıstarda "podjeludoçnaya jeleza" deydî. Olar da asqazannıñ astında ornalasqandığı üşîn osılay atağan. Ekeuî de közben körgenîne qarap atau bergen. Al bîzdîñ ata babalarımız "ûyqı bezî" deydî. Sebebî bûl bez jûmısın toqtatqan jağdayda, adam komağa, yağni ûyqığa ketedî. Eger ata-babalarımızda meditsina bolmağan bolsa, onda atalmış bezdîñ komağa sebep bolatının qaydan bîlgen? -  degenîmde, ağılşın professorı ünsîz basın şûlğıdı.

- Sosın gen ğılımı damığannan keyîn ğana ğalımdar türlî aurulardıñ neşe atağa deyîn tûqım qualaytındığın dâleldep otır. Al bîzdîñ ata-babalarımız jetî atağa deyîn qız berîsîp-alısuğa tıyım salğan jâne bûl tıyım âlî künge deyîn jalğasıp kele jatır. Qazaqtar meditsinanı bîlmegen bolsa, olar ğılım endî ğana bîlîp jatqan aurudıñ neşe atağa deyîn tûqım qualaytındığın qalay bîlgen? - degenîmde, âlgî professordıñ közî şaraday bolıp:

- Şınımen de sîzderde jetî atağa deyîn üylenuge bolmay ma? Bûl ğajap eken. Ğajap! Mınanday halıqta "meditsina bolmadı" deuge âste bolmaydı», - dedî tañdanısın jasıra almay. Al ana professor orıs âyel: "Ersin Tursınhanoviç, ya eti momentı ne znal" - dep qayta-qayta keşîrîm sûradı.

islam.kz
date01.03.2017readCount2807printBasıp şığaru