Dârettîñ meditsinalıq ârî ruhani paydası

Ûlı Jaratuşımızdıñ dâret jayında: «...Alla senderge qiındıq qalamaydı, alayda şükîrşîlîk qılsın dep senderdî tazartqısı jâne nığmetîn tâmamdağısı keledî»[1], – dep bayandaydı.

Aytılğan ayattıñ sırına üñîlîp körelîk:

Jürekten bastau alğan qan tamırları, odan qaşıq bolğan sayın, kopillyarlı qan tamırlarına bölîne bastaydı. Sol qan tamırlar qatayıp qızmetîn bayaulatsa, bûl jürekke auır tiedî. Bûl tağamnıñ ziyandı qûramına qaray nemese jüyke jüyesînîñ bûzıluı, köp qimıldamau, denege auır salmaq salu arqılı tamırda may tüyîrşekterî payda boladı. Olar tamırlarğa edâuîr kerî âserîn tigîzîp, mûnıñ nâtijesînde jıldam qartaiuğa nemese küyzelîske âkep soqtıradı.

Midıñ üstîñgî qabatı jâne ayaq-qol tamırları jürekten qaşıq ornalasqandıqtan bîraz kürdelîrek. Qan tamırlardıñ belsendîlîgîn arttıratın faktordıñ bîrî ol – dâret suı. Dâret aludıñ denege köp paydası bar. Dâret alu arqılı denege jattığu jasaydı. Sudıñ salqın boluı qan tamırlardıñ arnasın tarıltsa, al ıstıq su bolsa kerîsînşe ülkeytedî. Bûl qan tamırlarınıñ serpîndîlîgîn saqtaydı, ârî alıs – jaqın ağzalarğa qannıñ eş kedergîsîz aynalımın qamtamasız etedî.

Alla Tağala pendesîne qan aynalım nığmetîn berîp, keremet jüyenî jarattı. «Dâret alıñdar ... senderge bergen nığmetîm tâmamdalsın, qan aynalımı retke kelsîn» degendey.

Jastayınan dâret alıp jürgen adamnıñ qan tamırları qataymağan ârî mi jüyesînîñ bûzılmağandığın körsetedî.

Adam denesînde aq qan jâne qızıl qan aynalımı bar. Dâret ala otırıp, aq qannıñ aynalım jüyesîn retteydî de denedegî terînîñ solıp, jiırıluına tosqauıl boladı.

Âdette dâret müşelerî juılğanda qan aynalımı artıp, miğa qajettî ottegînî jetkîzedî. Ol tânnîñ saulığına kepîldîk jasaydı. Künîne kemînde bes ret dâret alıp jürgen mûsılmannıñ keybîr köz auruına şaldıqpağandığın dârîgerler alğa tartadı. Mûnı payğambar meditsinasınan da kezdestîruge boladı.

Doktor Haluk Nûrbaqi özînîñ köp jıldıq tâjîrbiesînde ünemî dâret alıp jürgen üş jüzge tarta qarttardıñ qan qısımın (davleniya) ölşep jüredî. Doktor olardıñ kürdelî auruğa şaldıqpağandığın jâne jastarı alpıs besten joğarı bolsa da qan qısımınıñ jüz jiırmadan aspağandığın aytadı.

Dâret – jüyke jüyesîn rettep, strestî joyadı.

Dâret – şarşaudı basıp, denege sergektîk beredî.

Dâret – jürektîñ jûmısın jeñîldetedî.

Dâret – bettegî ettîñ quattılığın arttıradı.

Dâret – qan aynalımın retteytîn tamırlardıñ belsendîlîgîn arttıradı.

Dâret – ağzanıñ negîzgî qorğauşısı bolğan limfa jüyesî qızmetîn jaqsartadı. Limfa tüyînderî qızmetînîñ jaqsaruı – infektsiya, bakteriyamen küresuşî aq qan tüyîrşekterî arqılı ağzanıñ auruğa qarsı tözîmdîlîgîn küşeytedî.

Sonımen qatar, adamnıñ boyında belgîlî bîr energiyalıq tepe-teñdîk bar. Bûl tepe-teñdîktîñ saqtaluı densaulıq üşîn öte mañızdı. Auanıñ lastanuı, sintetikalıq kiîmder men qoldanıstağı zattar, îşken as-su, köñîl-küydîñ tüsuî bûl teñdîkke kerî âserîn tigîzîp, adamnıñ mazasın qaşıradı. Qazîrgî tañda türlî aurudıñ köbeiuî, jüyke jüyesînîñ bûzıluı jâne betke âjîmnîñ erte tüsuî mûnıñ alğaşqı belgîlerînen bolıp sanaladı. Mûnday zardaptardıñ aldın aluğa dâret pen ğûsıl köp septîgîn tigîzedî.

Tağı denede energiyadan payda bolatın ârî köptep kezdesetîn psiho-somatiyalıq aurular bar. Bûl energiyanıñ eñ bolımsız âserî – ol terî astındağı kîşîgîrîm bûlşıq etterge qatıstı.

Mînekey, jastayınan dâret alıp jürgen adamnıñ nûrlı jüzdî boluı osığan baylanıstı. Dârette âr müşenî üş retten juu sünnet amalına jatadı. Bes uaqıt namazına ûqıptı ârbîr mûsılman balası künîne on bes (15) ret auız-mûrnın, jüzîn, qoldarın jâne ayaqtarın juadı. Mûnı kündelîktî jalğastıradı.

Al, namaz oqımaytın «menîñ jüregîm taza» deytînder tañ erteñgîsîn bîr ret betîn juğan soñ, keşkîsîn betîn, ayağın jusa judı, âytpese ol da joq. Ülken, kîşî dâretke barğan soñ qağazben tazalap, sosın «jüregîm taza» deytînderge qarañız.

Jalpı dâret alğanda qay ağzalarğa paydasın tigîzedî der bolsaq:

Âuelî dâret alatın adam – tazalanu, künâsînen arılu jâne Allanıñ razılığına iemdenu üşîn niet etedî. Bismillâsîn aytadı, öytkenî Ardaqtı payğambarımız (s.ğ.s): «Allanıñ esîmî atalmay alğan adamnıñ dâretî joq»[2] degen. Tağı bîr hadisînde: «Kîmde-kîm bismillâĥpen dâretîn alatın bolsa, denesînîñ barlığın juğanday boladı. Al, dâret alğanda Allanıñ atı atalmasa, tek dâret müşelerîn tazalağan boladı»,[3] – degen. Sodan ekî qolın, sausaqtarınıñ arasın salalap juadı, öytkenî meditsina jağınan qarasaq mikrob-bakteriyalardıñ tez şoğırlanatın jerdî sabındap juu kerektîgîn aytadı. Mûnda tazartıp qana qoymay, sausaq arasın salalağanda jüykege, streske qarsı jattığu jasağan boladı. Al, pende îştey Rabbısına jalbarınıp: «Sudı tazartuşı etken ârî İslamdı nûr etken Allağa şükîr», – dep madaq aytadı.

Keyîn auzın üş ret juadı. Auız quısında jinalğan tağam qaldıqtarı nemese asqazan joldarı arqılı keletîn keleñsîz iîs köp ötpey adamnıñ mazasın ala bastaydı. Künîne on bes ret auzın jua otırıp, odan arıladı ârî qasındağı adamğa ıñğaysız jağdaydı tuğızdırmaydı. Payğambarımız (s.ğ.s) misuaktı ügîtteydî. Bûl tîstî tazalap qana qoymay, auız quısındağı iîsten arıltadı, odan bölîngen söl asqazanğa paydalı. Misuak jayında Payğambarımız (s.ğ.s): «Misuak –  auızdı tazalauşı ârî Rabbınıñ razılığına jetkîzuşî»,[4] – degen. Al îştey: «Rabbım, Senî zîkîr, şükîr etuîme jâne qûrandı oquıma mağan kömektese kör», – deydî.

Sodan betîn üş ret juadı. Bûl âreket betke âr berîp qana qoymay, qûrğaq boluınan saqtaydı. Ârî közge jattığu jasaydı. Al, pende îşînen: «Ua Rabbım! Ahırette bîr top adamdardıñ jüzderî jarqırap, bîr top adamdardıñ jüzderî qarayğan künî. Menîñ jüzîmdî jarqıratıp, nûrlandıra kör», –  deydî. Keyîn kezegîmen ekî qolın şantağımen qosa juadı. Qoldağı lak, boyau, jalpı sudıñ terîge sîñuîne kedergî bolatın zattan arılu qajet. Qoldı ısqılap juu arqılı terîge jattığu jasaydı. Bûl arqılı aqırette Payğambarımız (s.a.s) öz ümmâtîn dâret alğan müşelerî arqılı tanitındığın aytqan. Oñ qolın juıp jatqanda: «Ua Rabbım! Amal dâpterîmdî oñ jağımnan bere gör, ârî esebîmdî jeñîldete gör» dep tîlese, sol qolın juarda: «Ua Rabbım! Amal dâpterîmdî sol jağımnan jâne artımnan bere körme, ârî esebîmdî qiındata körme» dep qiyamettegî auır kündî eske alıp dûğasın tîleydî.

Sodan bîr ret basına mâsih tartadı. Bûl – su qolın basına jay ğana sipau arqılı îske asatın amal. Bûl energiyanıñ tepe-teñdîgîn saqtap, basqa jattığu jasağan boladı. Al, îştey bolsa: «Rabbım! Denemdegî şaş pen tüktî, terîlerîmdî tozaq otına haram ete kör. Eşqanday köleñkenîñ bolmaytın ahıret künînde menî köleñkende köleñkelete kör», –  dep tîleydî.

Sodan keyîn qûlaq pen moynına bîr ret mâsih (sipau) tartadı. Qûlaq jâne ayaq-qolda denedegî barlıq nükteler bar. Qûlaqtı sipau arqılı nüktelerge jattığu jasalınadı, jüykenî tınıştandıradı. Qûlaqtıñ îşîn sipaumen tepe-teñdîktî qalıptastırıp qûlaq auruına qarsı tûradı. Bûl kezde îşînen: «Ua Rabbım! Menî sözdîñ dûrısına qûlaq asıp, soğan moyınsûnğandardan qıla kör», –  dep tîleydî.

Kelesî oñ ayağınan bastap, tobığımen qosa ekî ayağın juadı. Joğarıda aytıp ötkendey ayaqtıñ nüktelerîne jattığu jasaydı, ârî ayaqtıñ iîstenuîne tosqauıl boladı. Ayaq juılğanda demîn aladı ârî nûrlanadı. Ayaq sausaqtarınıñ arasın jua otırıp qan aynalımın îske qosadı. Oñ ayağın juağanda îştey: «Ua Rabbım! Sırat köpîrînen ayaqtardıñ tayatın künî menîñ ayağımdı taydıra körme, bekem ete kör», – deydî. Al, sol ayağın juğanda: «Rabbım! Düniede, ârî aqırette ayağımdı nıq basuşılardan ete kör. Îs - âreketîmdî qabıl al, künâmdî jarılqa, tîrşîlîgîme, saudama bereke bere kör», – dep tîlegîn bîldîredî.

Dâret alıp bolğan soñ jüzîn qûbılağa bûrıp: «Alladan basqa tâñîr joq ekendîgîne, serîgînîñ bolmağandığına, tek jalğız tâñîr ekendîgîne kuâlîk beremîn. Jâne Mûhammed Onıñ qûlı ârî elşîsî ekendîgîne de kuâlîk beremîn. Allam! Menî köp tâube etuşîlerden, jaqsı tazaruşılardan et. Sen barlıq kemşîlîkterden pâksîñ. Allam! Sen ûlıqtaymın. Senen basqa tâñîrdîñ joq ekendîgîne kuâlîk beremîn. Senen jarılqauındı tîleymîn, sağan tâube ettîm. Allam! Mûhammedke jâne Mûhammedtîñ otbasın keşîrîp, olarğa esendîk bere kör»[5] dep aytar bolsa jânnattıñ segîz esîgî aşılıp, qalağan esîgîne kîruîne boladı.

Mîne körîp tûrğanınızday, dârettîñ ruhani paydası bar. Dâret, tîptî, aşu - ızanı da basadı. Bûl jaylı Payğambarımız (s.ğ.s): «Aşu-ıza – şaytannan. Şaytan bolsa ottan jaralğan. Olay bolsa, boyınızdı aşu-ıza kernegende onı jeñu üşîn dâret alıñız»,[6] – dep, qiındıqqa aparatın jolğa tosqauıl qoiudı üyretîp ketken.


[1] Mâida süresî, 6-ayat.
[2] İbn Mâjâ.
[3] Şâukani
[4] Buhari, Nâsâi.
[5] Âbu Dâuît, Muslim, Tirmizi
[6] Âbu Dâuîd.

Üsenova Z.J.
date23.09.2016readCount5077printBasıp şığaru