Qay ûyqı adamğa qaterlî?

Adamdardıñ köpşîlîgî tañğı ûyqınıñ tâttî şırının bûzğısı kelmey jata tûrğandı jön köredî. «Tağı bîr bes minut, tağı bîr on minut» dep ûyqısın soza beredî. Aqırı, meñ-zeñ bop, bârî bîr ûyqısı qanbay, ûyısıp tûradı. Söytse, köp adam osılayşa densaulığına dert jamap alatın körînedî.

Senesîz be, adam öz erkîmen, tabiği türde oyanar kezde ağzası bîr sağat bûrın dayındala bastaydı eken: dene qızuı köterîlîp, qalıñ ûyqınıñ qûşağınan ajıray bastaydı. Bûğan qosa, künî boyı sergek jüruîñîzge kömektesetîn ağzañızdağı dofamin belsendîlîk tanıtıp, «îske qosıladı».   

Oyatqışın qayta-qayta keyînge ısıra bergen adamda bûl protsess üzîlîp-üzîlîp, tabiği ırğaq bûzılatın körînedî. Ûyqıdan jay tûrğan adamnıñ meñ-zeñ bolıp, aşuşañ keletînî osıdan. Mûnıñ sırı – qayta jastıqqa bas qoyğan adam ağzası qalıñ ûyqınıñ qûşağına şım batuğa tırısadı eken. Sol sebeptî, ğalımdar erte tûrudıñ paydalı ekenîn aytıp otır. Bîr oyanıp, bîr ûyıqtap, öñ men tüstîñ arasında jatqan adam tösekten tûrğanda tez şarşap, tez şaldığatın körînedî. Tañğı ûyqıdan oyatqıştıñ uaqıt aralığın 10 minutqa qoyıp, üş mârte oyanıp, qayta ûyqığa ketkennîñ ornına tastay qatıp, jartı sağat ûyıqtağanıñız densaulığıñızğa âldeqayda paydalı. 

Ğalımdar bûdan qûtılu üşîn kesteden auıtqımay, uaqıtında jatıp, uaqıtında ûyqıdan tûruğa keñes beredî. Bîr uaqıtta jastıqqa bas qoyıp, bîr uaqıtta oyanğan adam özîn âldeqayda sergek sezînedî. Tek erîk-jîgerîñîzdî janıp, öz-özîñîzdî qolğa alıp, ınta tanıtsañız boldı: ağzañız sonda ğana belgîlî bîr uaqıtqa beyîmdelîp, âdetînen jañılmaytın boladı. Uaqıt jağınan ûtıp qana qoymay, küş-quatıñız artadı.

Tañğı namazın ûdayı oqıp, qûlşılığın qaza qılmağan mûsılmandar jürek auruınan aman boladı ârî ûmıtşaqtıq sekîldî dertke de boy aldırmaytın körînedî. Ğalımdardıñ tûjırımı osınday. 

İordaniyadağı Kardiologtar qauımdastığı qan-tamır aurularınıñ bastı sebepterînîñ bîrîne ûzaq ûyqını (segîz sağattan köp) jatqızıp otır. Ûzaq ûyıqtağan adamnıñ jürek qağısınıñ jiîlîgî minutına 50 qağısqa deyîn tömendeydî eken. Al bûl öz kezegînde qan aynalımına kedergî keltîrîp, jürek bûlşıq etînîñ âlsîreuîne alıp keledî. Nâtijesînde adamnıñ infarkt nemese insult alu qaterî joğarılaydı. 

Bûğan jol bermes üşîn, ğalımdardıñ pîkîrî boyınşa adam az uaqıtqa ûyqısın qiıp, jiî oyanğanı jön. Tört sağattıq ûyqıdan keyîn kem degende 15 minutqa ûyqıdan tûrıp, lajı bolsa, qanday da bîr dene qozğalısın jasağanıñız dûrıs. Tañ namazına tûratın mûsılmandardıñ basındağı jağday iordaniyalıq ğalımdardıñ osı pîkîrîn rastay tüsedî.

Zertteuden belgîlî bolğanday, namazın qaza qılmau üşîn tañğı ûyqısınan tûratın mûsılmandardıñ arasında jürek-qan tamırı auruları öte sirek kezdesedî. 

date10.05.2016readCount33249printBasıp şığaru