«Qadîr» süresî

«Qadîr» süresî – mekkelîk. Bûl süre Qûran Kârîmnîñ tüsuî jaylı âñgîmeleydî. Jâne qadîr keşînîñ basqa aylar men künderden artıqşılığı aytıladı. Öytkenî, bûl keşte atırapqa rabbani nûr men ilâĥi lep taraydı. Mûnıñ barlığı Qûran Kârîmnîñ tüskenînîñ qûrmetîne orın aladı. Bûğan qosa, perîştelerdîñ tañ atqanşa jer betîne tüsetîndîgî de bayandaladı. Bûl qûttı keş Alla Tağala qûzırında mıñ aydan da abzal.

بسم الله الرحمن الرحيم

إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ

1.Aqiqatında, Bîz onı (Qûrandı) qadîr tünî tüsîrdîk.

Tâpsîrşîler: «Qûran Lauhul Mahfuzdan dünie aspanına tüsîrîlgen. Sosın Jâbîreyîl  jiırma üş jıl boyı Payğambarğa (s.ğ.s.)uahi etîp jetkîzîp tûrğan», – degen. İbn Abbas (r.a.): «Alla Tağala Qûrandı Lauhul Mazhfuzdan bîr sâtte dünie aspanı Baytul Ğizzağa tüsîrdî. Sosın oqiğalarğa baylanıstı elşîsîne bölîp jiırma üş jıl uahi ettî», – degen.

وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ

2.Qadîr tünî ne ekenîn bîlesîñ be?

Ua, Mûhammed! Bûl qasiettî tünnîñ artıqşılığı jaylı ne bîlesîñ? Osılayşa saual qoya otırıp, bûl mâselenîñ ornı bölek ekendîgîn añğartu – Qûrannıñ tâsîlî. Kelesî ayattarda bûl tünnîñ üş qasietî söz bolmaq.

لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ

3.Qadîr tünî – mıñ aydan qayırlı.

Bûl tünde Qûran tüskendîkten mıñ aydan da artıq. Tâpsîrşîler: «Osı tünî jasalğan îzgî amal özge mıñ ayda jasalğan amaldan artıq», – deydî. Riuayatta: «Bîr kîsî sauıt kiîp Alla jolında mıñ ay soğısqan dep aytıladı. Payğambarımız (s.ğ.s.): «Ua, Rabbım! Menîñ ümbetîm ömîrî qısqa, amaldarı tım az halıq boldı», – dep mînâjat ettî. Sonda Alla Tağala qadîr tünîn berîp: «Qadîr tünî sağan jâne ümbetîñe Alla jolında soğısqan adamnıñ mıñ ayınan da artıq[1]», – degen eken. Mûjaĥid: «Mıñ ay boyı jasağan îzgî amal, tûtqan oraza jâne tünde oqığan namazdan da artıq[2]», – degen.

تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ

4.Rabbısınıñ rûqsatımen perîşteler men Ruh (Jâbîreyîl) barlıq îstermen (jerge) tüsedî.

Jâbîreyîl  bastağan perîşteler Alla Tağala âmîrîmen jer betîne tüsedî. Olar Alla Tağala osı tünnen keler jıl aralığındağı bekîtetîn amaldar sebeptî tüsedî. Bûl mübârak tünnîñ ekînşî qasietî.

سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ

5.Tañ atqanşa esendîk jalğasadı.

Kün bastalıp, kelesî künnîñ tañı atqanşa esendîk jalğasadı. Osı tünî perîşteler mûsılmandarğa amandıq tîlep sâlem beredî. Qadîr tünî Alla Tağala adam balasına tek jaqsılıqtı belgîleydî.



[1]   İbn Abbas, Mûjaĥid
[2]   Mûhtasar tafsir İbn Kasir

 

Serîkbay qajı ORAZ
date01.04.2016readCount8751printBasıp şığaru